Palyaçolardan korkmanın altındaki sebep nedir? Eğlenceli görünümleri ne zaman korku figürü haline geldi?
Renkli kostümler ve abartılı makyajın ötesinde, palyaçoların neden bu kadar korkutucu bulunduğuna dair psikolojik bir sır mı var? Bu fobinin ardındaki nedenler sanıldığından çok daha karmaşık olabilir. İşte detaylar!
- 1
It Chapter Two filminde Pennywise'ın karanlık rögarda gizlendiği sahne sizi ürküttü mü? Ya da Poltergeist filminin yırtık pırtık, gülümseyen bir palyaço bebeği gösteren posteri sizi huzursuz mu ediyor? Yalnız değilsiniz. Palyaçoları görmek pek çok insanı tedirgin ediyor. İşte sebebi!
- 2
ASLINDA ÇOCUKLARI EĞLENDİRMEK İÇİN YARATILMADILAR
Palyaçolar, çocukları güldürmeleriyle ünlenmelerinden çok önce, binlerce yıldır varlardı. En eski palyaçolardan bazıları Mısır firavunları tarafından çalıştırılan Afrikalı pigmeler ve Romalı palyaço 'stupidus'tur.
- 3
APTAL KELİMESİ BURADAN GELİYOR
Hatta 'stupidus' kelimesi yani bugün İngilizce 'stupid' olan aptal kelimesinin kökenidir. Ayrıca, antik Yunan'da küfürlü konuşmalar yapan ve seyirciye fındık fırlatan kel kafalı, kalın dolgulu kıyafetler giyen 'soytarılar' vardı!
-
- 4
KABA ŞAKALARI ÇEKİNMEDEN YAPAN KİŞİLERDİ
Palyaçolar (genellikle 'saray soytarıları' ile eş tutulur) kralla dalga geçebilen ve bundan paçayı sıyırabilen tek kişilerdi. Sadece yetişkinler için uygun olan zalim şakalarını, şakalarını ve kaba şakalarını hiç çekinmeden yaparlardı.
- 5
Shakespeare'in oyunlarında bile (örneğin Hamlet'teki mezar kazıcıları sahnesi), bir palyaço (ya da bir 'aptal') genellikle ölüm ve insan zayıflıkları (örneğin açgözlülük, ikiyüzlülük) gibi karanlık konular hakkında yorum yapardı.
- 6
Gergin ya da trajik sahneler arasında rahatlama sağlarlardı. Palyaçolar ayrıca modern sirklerdeki tehlikeli ve yüksek gerilimli gösteriler arasında izleyicilerin gerginliğini azaltmaya yardımcı olur.
-
- 7
NE ZAMAN KORKUNÇLAŞTILAR?
1950'lere kadar palyaçolar çocuk eğlencelerinin temel unsurlarından biri haline gelmemişti. Televizyonun eğlence paradigmasına girmesiyle birlikte Palyaço Bozo ve Ronald McDonald gibi komik, aptal ve sevimli palyaçolar çocuklar arasında popüler hale geldi.
- 8
KATİL PALYAÇO JOHN WAYNE
Ancak, işler kısa süre sonra keskin bir dönüş yaptı. Seri katil John Wayne Gacy'nin (nam-ı diğer Palyaço Pogo) 'katil palyaço' olarak manşetlere çıkması, palyaçolara bakış açımızı sonsuza dek değiştirdi.
- 9
PENNYWISE İLE İKON HALİNE GELDİ
On yıl sonra, 80'lerde Stephen King tarafından yazılan 'It' romanı, kurgudaki korkunç palyaçoların en korkuncunu doğurdu: Pennywise.
-
- 10
TOPLU ANKSİYETE ATAĞI
Alevleri körükleyen tüyler ürpertici bir palyaço korkusu 2016 yılında ABD ve diğer bazı ülkelerde yaşandı. Psikologlar bunu 'toplu anksiyete atağı' ya da 'kitlesel histeri' olarak adlandırdı.
- 11
Film yapımcıları, her zaman olduğu gibi, bu korkuyu istismar etmenin tüyler ürpertici yollarını buldular. It, Terrifier ve Poltergeist gibi filmler her yaştan izleyiciyi korkuttu ve dehşete düşürdü. Palyaçolar masum ve arkadaş canlısı imajlarını kaybederek kabusların malzemesi haline geldiler.
- 12
PALYAÇO KORKUSUNUN ARDINDAKİ PSİKOLOJİ
Bazı insanlar, coulrophobia olarak bilinen yoğun bir palyaço korkusuna sahiptir. Palyaçoların bulunduğu bir asansörde mahsur kalmak, amigdalayı harekete geçirerek ve korkmalarına neden olarak bir korku tepkisini ("savaş ya da kaç" tepkisi) kolayca tetikleyebilir.
-
- 13
Palyaço fobisi olan coulrophobia'dan etkilenenler, bir palyaço gördüklerinde ya da sadece palyaçoları düşündüklerinde aşırı terleyebilir, kalp atışlarında artış yaşayabilir ve hatta mideleri bulanabilir!
- 14
RESMİ BİR RUH SAĞLIĞI SORUNU SAYILMIYOR
Coulrophobia hala resmi olarak bir ruh sağlığı durumu olarak kabul edilmemektedir. Ayrıca bu fenomen hakkında mevcut araştırmaların cevaplayamadığı çok şey var.
- 15
ARKASINDAKİ GERÇEK ORTAYA ÇIKIYOR
Frontiers in Psychology dergisinde bu yıl yayınlanan yeni bir çalışmada, bilim insanları dünyanın dört bir yanından farklı yaşlardan yaklaşık 1.000 kişiyle bir anket gerçekleştirdi.
-
- 16
Bu çalışma, insanların palyaçolardan hoşlanmama ya da korkma nedenlerinin başında palyaçoların makyajlarının geldiğini gösteriyor. Makyaj onların duygusal sinyallerini gizliyor, bu yüzden gerçek niyetlerini anlayamıyoruz.
Beynimiz onları insan olarak okuyor, ancak aynı zamanda Tekinsiz Vadi teorisiyle bağlantılı bir deneyim olarak onlarda bir şeylerin ters gidebileceğine dair sinyaller de veriyor.
- 17
Çalışma ayrıca makyajın renginin (örneğin kan kırmızısı çarpık yüz hatları) bize yaraları, hastalıkları ya da ölümü hatırlatarak tedirginlik, ürkütücülük ve hatta iğrenme hissine yol açtığını da ekliyor.
Kaynak: Science ABC
