Med İmparatorluğu tarihi, başkenti ve özellikleri: Medler kimdir, nerede kuruldu ve neyi buldu?
Med İmparatorluğu ya da Medler; Kuzeybatı İran coğrafyasında etkin olan eski İran halklarından bir tanesidir. Tarihsel kaynaklarda ilk kez Asurlar döneminde ismine denk gelinen Medler özellikleri nelerdir? Medler Türk mü? En parlak çağlarında, Anadolu topraklarından Afganistan'a kadar hüküm sürmüş olan Med İmparatorluğu nerede kuruldu ve nerede yaşadı? Ayrıntılar içeriğimizin devamında…
Kendisinden sonra gelen ve İran coğrafyasına hâkim olan Perslerin de öncüleri olarak kabul edilen Medler nasıl yok oldu? Medler neleri icat etti? İşte Med İmparatorluğu hakkında bilinmesi gereken tüm detaylar.
Med İmparatorluğu Tarihi
M.Ö. 11. yüzyıldan itibaren, Elamların askeri ve siyasi açıdan eski gücünü yitirmesiyle beraber İranlı kabileler günümüz İran’ının kuzeybatısına yerleşmişlerdir. Dönemin Asur kayıtlarına bakıldığında bu bölgeye gelip yerleşen halklardan bir tanesi olan Medlerden bahsedilmektedir.
Asur İmparatorluğu’na ait kaynaklarda bu bölgede yaşayan Medlerin M. Ö. 7. yüzyıla kadar küçük beylikler halinde yaşadıklarından ve Asurlulara düzenli olarak yıllık vergi ödediklerinden bahsedilmektedir. Ayrıca Medlerin yaşadığı ve Yunan kaynaklarına göre Medya olarak adlandırılan bu bölgeye Asur İmpratorluğu tarafından toplam 8 sefer gerçekleştirilmiştir.
Gerçekleşen bu Asur seferleri neticesinde bölgede yaşayan Medlerle birlikte yaşayan diğer halklar bir ittifak kurarak Asur İmpratorluğu’na karşı büyük bir isyan hareketi başlatmış ve Asurluların zayıflamasının da etkisiyle M. Ö. 678 yılında Medler; kurucuları olan Deicoes tarafından bağımsız bir devlet olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Med İmparatorluğu başkenti ise Ekbatana’dır.
İlk Med kralı olan Deicoes’in saltanatı 53 sene sürmüş ve Medler bu dönemde Kuzeybatı İran ve Azerbaycan topraklarını ele geçirmişlerdir.
Deicoes’in ardından tahta geçen Fraortis döneminde tüm İran kabileleri denetim altına alınmış ve Asur İmpartorluğu’nu yıkmak için bir dizi sefer düzenlenmiştir. Ancak gerçekleşen bu seferler başarıya ulaşmamış ve kral Fraortis Asurlular tarafından öldürülmüştür.
Fraortis sonrası tahta geçen Siyaksares döneminde Asya’nın önemli imparatorluklarından birisi haline gelen Medler, M. Ö. 612 yılında Asur İmparatorluğu üzerine gerçekleştirdikleri bir seferle Ninova şehrini kuşatarak Asur İmparatorluğu’na son vermişlerdir.
Yine bu dönemde Babil ve Lidyalılar ile de büyük bir mücadeleye girişen Med İmparatorluğu; Anadolu’daki sınırlarını Kızılırmak’ın doğusuna kadar genişletmiş ve Orta ile Doğu Anadolu’nun en önemli gücü haline gelmiştir.
Siyakres’in ölümünün ardından tahta geçen Astyages döneminde ise Med İmparatorluğu’nda bir darbe gerçekleşmiş ve yeğeni Kiros ülke yönetimini ele geçirmiştir. Bu darbeyle birlikte ülke yönetimi, devletin güney bölgesinde etkin bir konumda olan Pers bürokrasisinin eline geçmiştir.
Medler hakkındaki en önemli tarihi kaynak, ünlü Yunan tarihçisi Heredot’tur. Heredot yazmış olduğu eserde altı adet Med klanından bahsetmekte ve Medler ile Perslerin birbirlerine olan benzerliklerine dikkat çekçektedir. Persler ile Medlerin gerek giyim kuşam gerekse de gelenek olarak birbirlerine çok benzediğinden etraflıca bahseden Heredot ayrıca Medlerin Aryan ırkına mensup olduklarını fakat daha sonra adlarını Medler olarak değiştirdiklerini ifade etmektedir.
Konuya ilgi duyanların cevabını en çok merak ettiği sorulardan bir tanesi de Medler Türk mü? sorusudur. Bu soruya verilecek en sağlıklı cevap; Medlerin kökeni ve tarihi hakkında elimizde pek fazla bilgi bulunmadığı olacaktır. Yaşadıkları ve Medya olarak adlandırılan bölgeye ait herhangi bir yazıt ya da anıt da mevcut değildir. Heredot’un aktardıklarının dışında bir de dönemin bazı Asur kaynaklarında Medler ile alakalı bilgilere rastlanmaktadır. Aktarılan bu bilgilerde, Asurluların Medler üzerine seferler düzenlediği ve Medlerin bir bozkır boyu olarak yaşamlarını sürdürdükleri görülmektedir.
