Menopoz nedenleri ve belirtileri nelerdir?

Kadın üreme sistemi ergenlikle birlikte tüm vücut işleyişini doğrudan ve derinden etkileyen adet döngüsü ile sürekli değişim geçiren ve yaşın ilerlemesi ile birlikte ikinci bir değişim yaşayarak ikinci bir safhaya geçiş gösteren karmaşık bir sistemdir. Menopoz denen bu ikinci safha ise kadınlarda belirli fizyolojik değişimlerin yaşanmasıyla birlikte bazı sağlık sorunlarının gelişmesine zemin hazırlayabilir. Peki, menopoza girilmesinin belirtileri nelerdir?

Giriş: 25.12.2024 - 10:30 Güncelleme: 25.12.2024 - 10:30

Fizyolojik olarak pek çok sonuç doğuran menopozun psikolojik etkileri de büyüktür. Pek çok kadın bu dönemde depresyon, sinirlilik ve yalnızlık hissedebilir. Peki, kadınlar menopoza girdiklerini nasıl anlar? İşte menopoz hakkında bilinmesi gerekenler...

Ergenlikle birlikte aktif konuma geçen ve aylık adet döngüsü esnasında gelişimini tamamlayarak olası bir sperm tarafından döllenmek üzere rahme geçiş yapan yumurta hücreleri; yumurtalıkta sayı ve gelişim açısından yetersiz kaldığında menopoz dönemi başlar. Menopozla birlikte kadın eşey hormonları başta olmak üzere vücut genelini etkileyen bazı endokrinolojik olaylar yaşanır. Tam karşılığı menstrüel kanamanın durması olan menopoz, kadınlarda fizyolojik değişimle birlikte bazı sağlık sorunlarının gelişme riskini artırdığından dikkatle ele alınması gereken bir dönemdir.Her ne kadar menopoz kadınlarda 50 yaş ve sonrasında sık görülse de fizyolojik olarak yumurtalıkların üreme ve endokrin işlevlerini yitirmesi sonucu ergenlik sonrasında her yaşta görülebilmektedir. Bu bakımdan yumurtalıkta çeşitli nedenlere bağlı gelişen yetmezlik durumlarında erken yaşta menopoz gelişebilir.

REKLAM

Menopoz, başka bir etken ile tetiklenmediği sürece yaşlılığın normal bir parçasıdır. Yaşlandıkça üreme döngüsü yavaşlar, östrojen hormonunun salınımı azalır ve durmaya hazırlanır. Bu durum ilk adet olunan günden itibaren olmaya başlar. Östrojen seviyeleri azaldıkça, adet döngüsünde aksamalar, farklılıklar meydana gelebilir.

Fakat bu durumun daha erken olmasını sağlayabilecek bazı faktörler vardır. Bunlar doğum kontrol hapları, radyasyon veya kemoterapi tedavisi almak, yumurtalıkların ameliyat ile alınması, birincil yumurtalık yetmezliği şeklinde sıralanabilir. Menopozun normal yaşı 45 ile 55 yaşları arasındadır. 45 yaşından önce gerçekleşen menopoza erken menopoz adı verilir. Erken gelişen menopoza birincil yumurtalık yetmezliği adı verilir.

Menopoz belirtilerinin şiddeti kişiden kişiye değişebileceği gibi bazı kadınlar dönem dönem belirti gösterirken bazıları ise 10 yıl gibi uzun süreler boyunca semptomları yaşayabilir. Menopozda görülebilecek belirtiler şunlardır:

- Vücuda yayılan ani sıcak basmaları,

- Geceleri terleme ya da üşüme,

- Vajinal kuruluk,

- Sık sık idrara çıkma isteği,

- Uykuya dalmada güçlük,

- Ani duygusal değişiklikler (sinirlilik vb.),

- Gözde, ağızda, ciltte kuruluk,

- Göğüslerde hassasiyet,

- Adet olurken yaşanan belirtilerin görülmesi (şişkinlik, yorgunluk vb.),

- Kalp çarpıntısı,

- Baş ağrısı,

- Kas ve eklemlerde ağrılar,

- Cinsel isteksizlik,

- Kilo alımı,

- Saçların incelmesi veya dökülmesi.

REKLAM

Bu belirtilerin yanı sıra zamanla vücuttaki kıllar çoğalabilir. Bunun nedeni östrojen hormonunun, testosteron hormonundan daha düşük seviyelerde olmasıdır. Bu tür belirtileri yaşıyorsanız, bir sağlık uzmanına başvurmanız tavsiye edilir.

Daha uzun veya daha kısa adet döngüleri, adet dönemleri arasında lekelenme veya vajinal kanamadaki değişikliklerin görüldüğü premenopoz dönemi olarak da isimlendirilen erken menopozun ilk belirtileri şunlardır:

- Ateş basması

- Gece terlemeleri

- Cinsel ilişki sırasında vajinada kuruluk ve ağrı

- Uyumada zorluk

- Ruh hali değişikliğine bağlı kaygılı olma

- Libido düşmesi nedeniyle cinsel dürtünün azalması

- Hafıza ve konstantre olmada zorluk

Doktor tarafından 12 ay boyunca art arda adet olmayan bir kadına menopoz tanısı konulabilir. Genellikle herhangi bir teste ihtiyaç yoktur, ancak bazı durumlarda kan testi yapılarak şu hormonların seviyeleri izlenebilir:

REKLAM

FSH ve östrojen: Menopoz olunduğunda FSH’ın vücuttaki seviyesi artar ve östrojen azalır. Test yapılarak böyle bir durumun olup olmadığına bakılır.

TSH: Hipotiroidizm (tiroidin az çalışması) menopoz ile benzer belirtiler gösterir, bu iki hastalığın birbirine karışmasını önlemek için TSH seviyesine bakılabilir.

Menopoz, yumurtalıktaki yumurta hücresi sayısı ve hormonal olaylarla doğrudan ilişkili olduğu için doğrudan yaşla ilintili değildir. Bununla birlikte, toplumda sıklıkla 45-55 yaşları arasındaki kadınlarda menopozun daha sık yaşandığı bilinmektedir. Perimenopozal döneme ait belirtiler genellikle bu yaşlardan 4 yıl öncesindeki dönemi kapsayan periyotta izlenebilir. Yine perimenopozal dönemin ne kadar süreceği, hangi şiddette gerçekleşeceği menopozun yaşandığı yaş gibi kişiden kişiye farklılık gösterir.

Menopozun gerçekleşmesinde kişinin genetik alt yapısı, vücut yapısı, hormon sisteminin özellikleri, kullandığı ilaçlar, kronik hastalığa sahip olup olmadığı, doğum yapıp yapmadığı, adet düzeni ve psikolojik durumu gibi çok sayıda faktör etkili olabilir. Tüm bu nedenlere bakıldığında menopoz yaşı kişiye özeldir denebilir.

REKLAM

Düzenli egzersiz kemik kaybını yavaşlattığı gibi, aşırı kilo alımını ve buna bağlı olarak gelişebilecek kalp şeker hastalığı gibi hastalıkların riskini azaltmaktadır. Düzenli egzersiz yapan kişilerde depresyon ve bilişsel fonksiyonlarda azalma riski de çok daha düşüktür. İdrar kaçırma şikayetleri olan kişiler pelvik taban kaslarını güçlendiren kegel egzersizlerinden fayda görebilmektedir.

Yaşanan belirtilerin hafifleyebilmesi için doktorunuz bazı ilaçlar yazabilir. Örneğin vajinal kuruluk yaşıyorsanız buna uygun bir krem reçete edilebilir. Aynı zamanda sıcak basmalarını önleyebilecek ilaçlar da vardır. Belirtilerinizi uzman doktorunuzla en iyi şekilde paylaşarak, daha etkili çözümleri elde edebilirsiniz.

Bazı durumlarda belirtileri azaltabilmek için tüketilen yiyecek ve içeceklere dikkat edilmesi gerekebilir. Günlük tüketilen kafein miktarını sınırlayarak, baharatlı besinlerden uzak durarak belirtilerin şiddetini azaltmayı deneyebilirsiniz.