James Webb teleskobu bir yılda neler yaptı?

12 Temmuz 2022'de yayımlanan fotoğraf ve spektroskopik verilerin paylaşımı, James Webb'in genel bilim operasyonlarının başlangıcı olarak kabul ediliyor. Öte yandan James Webb teleskobu projesinin birinci yılında, Dünya'ya 390 ışık yılı uzaklıktaki yıldız sistemi Rho Ophiuchi'nin detaylı fotoğrafı paylaşıldı.

JAMES WEBB TELESKOBU İLE NELER AMAÇLANIYOR?

Bu zamana kadar en gelişmiş uzay teleskobu olarak bilinen James Webb'in sunduğu görüntüler kullanılarak 13,5 milyar yıl önceki Büyük Patlama'dan sonra ilk oluşan yıldızların ışığını yakalayarak evren tarihinin tüm aşamalarının incelenmesi amaçlanıyor.

The Verge adlı internet sitesinin haberine göre, yaklaşık 20 yıl görev yapacak James Webb teleskobunun, Büyük Patlama'dan sonra galaksilerin oluşumu ve kara deliklerin büyümesine ışık tutması bekleniyor. Nobel Fizik Ödüllü NASA'lı astrofizikçi ve kozmolog John Mather, fotoğrafların yayımlandığı canlı yayın sırasında yaptığı açıklamada, James Webb'in bu alandaki görevinin önemine değinerek "Bu, bizim zaman makinemiz" ifadesini kullandı.

JAMES WEBB DÜNYA DIŞI GEZEGENLERDE YAŞAMI ARAŞTIRACAK

NASA Başkanı Bill Nelson, fotoğrafların paylaşılmasının ardından yaptığı açıklamada, "Biliyorsunuz bundan 100 yıl önce tek bir galaksi olduğuna inanıyorduk, şimdi sayısız milyarlarca galaksi ve güneş olduğunu biliyoruz" ifadesini kullanmıştı. James Webb'in, Büyük Patlama hipotezine ışık tutmasının yanı sıra Güneş Sistemi'nin dışında veya başka bir yıldızın yörüngesinde bulunan ötegezegenler kategorisine giren WASP-96b gaz devinin fotoğrafı, farklı gezegenlerde yaşam arayışı için önem arz ediyor.

Uzay bilimciler, gezegenlerde yaşam olup olmadığını saptayabilmek için spektroskopi yöntemiyle ışığın salım ve emilme miktarlarının ölçülerek söz konusu gezegenlerin kütlesini, öz kütlesini ve atmosfer kompozisyonunu belirleyebiliyor.

Ötegezegenlerin, atmosfer ölçüm sonuçlarının Dünya'daki sonuçlarla eşleşmesinin, Dünya dışında da yaşama işaret edebileceği düşünülüyor. WASP-96b adlı, kütlesi Jüpiter’in yarısı kadar olan gaz devinin atmosfer spektrumu hakkında detaylı bilgi sunabilen teleskobun, başka gezegenlerde yaşamı test etmek için geliştirilebileceği öngörülüyor.

JAMES WEBB'İN İLK TAM RENKLİ FOTOĞRAFLARINA İLİŞKİN VERİLERİ SESE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ

NASA, 31 Ağustos 2022’de internet sitesinde, ilk tam renkli fotoğrafların ve spektroskopi verilerinin ses aracılığıyla da incelenebileceğini duyurdu. Seslerin uzayda kaydedilmediği belirtilirken, müzisyen ve Toronto Üniversitesi fizik profesörü Matt Russo ile müzisyen Andrew Santaguida’nın, James Webb'den elde edilen verileri sese dönüştürdüğü kaydedildi.

Açıklamada, dinleyicilerin, elde edilen fotoğraf ve verileri farklı boyutlarda algılamasının yanı sıra görme engellilerin de ses aracılığıyla bu fotoğrafları algılamasının önemi vurgulandı.

JAMES WEBB BİR YILDA NELER BAŞARDI?

James Webb, Dünya'ya milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki gezegen, yıldız ve kara deliklere dair bilinmeyenleri araştırmaya devam ederken, kaydedilen verileri farklı biçimlerde sunmaya ve işlemeye devam ediyor. Teleskobun sağladığı katkılardan bazıları şu şekilde:

JÜPİTER'İ HİÇ GÖRÜLMEMİŞ BİÇİMDE GÖRÜNTÜLEDİ

James Webb Uzay Teleskobu, Ağustos 2022'de Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni Jüpiter'i görüntüledi. California Üniversitesi'nden Imke de Pater, görüntülere ilişkin yaptığı açıklamada "Jüpiter'i hiç böyle görmemiştik. Bunların hepsi oldukça inanılmaz" dedi.

NEPTÜN'ÜN HALKALARI İLK KEZ BÖYLE KAYDEDİLDİ

Eylül 2022'de James Webb Uzay Teleskobu'nun, Güneş Sistemi'ndeki en uzak gezegen olan Neptün'ün halkalarını kızılötesi ışınlarla ilk kez görüntülediği belirtildi.

ÖTEGEZEGENE AİT ATMOSFER

NASA, Kasım 2022'de teleskobun Dünya'ya 700 ışık yılı uzaklıktaki bir ötegezegene ait atmosferi detaylı olarak görüntülediğini duyurdu. ABD Havacılık ve Uzay Ajansı'nın (NASA) James Webb Uzay Teleskobu, bir ötegezegenin atmosferini ayrıntılı olarak görüntüledi. James Webb Teleskobu'nun kaydettiği görüntüler yardımıyla söz konusu ötegezegenin atmosferik bileşenlerinin profili çıkarıldı ve sülfür dioksit de dahil olmak üzere çok sayıda bileşen tespit edildi. Böylelikle NASA, bir ötegezegenin atmosferinin daha önce görülmemiş halini paylaşmış oldu.

MOLEKÜLER BULUT KEŞFEDİLDİ

Ocak 2023'te James Webb Uzay Teleskobu aracılığıyla yaşam için gerekli elementleri içeren Dünya'ya yaklaşık 500 ışık yılı mesafede bir moleküler bulutun keşfedildiği açıklandı. Uzmanların, James Webb Teleskobu'yla ​​​​​​​Dünya'dan yaklaşık 500 ışık yılı mesafedeki Chamaeleon I adlı bir moleküler bulutun eksi 263 derecede bulunan yoğun ve araştırması zor bir bölgesini incelediği aktarıldı. İncelenen moleküler bulutların bugüne kadar ölçülmüş en derin ve en soğuk buzlar olduğu bilgisi paylaşıldı.

6 BÜYÜK GALAKSİ KEŞFEDİLDİ

James Webb Uzay Teleskobu sayesinde Şubat 2023'te uzak evrende 6 büyük galaksi keşfedildiği açıklandı. Keşfedilen galaksilerin, evrendeki erken galaksileri temsil eden modellerin yüzde 99'uyla büyüklük konusunda çeliştiği belirtilen çalışmada, bilim insanlarının söz konusu galaksilerin nasıl oluştuğunu ve geliştiğini yeniden düşünmesi gerektiği kaydedildi. Öte yandan bu keşifteki nesnelerden birkaçının gizlenmiş süper kütleli kara delikler olma olasılığının olduğu aktarıldı.

ÖLÜMÜN EŞİĞİNDEKİ YILDIZI GÖRÜNTÜLEDİ

Mart 2023'te James Webb Uzay Teleskobu'nun ölümün eşiğindeki bir yıldızın fotoğrafını çektiği açıklandı. Webb'in yıldıza ilişkin tespiti, "2021'in sonlarında faaliyete geçişinin ardından yakaladığı ilk ve nadir görüntüler arasında" yer aldı.

ÇARPIŞAN GALAKSİLERDEN GELEN YILDIZ PATLAMASI

Teleskop Nisan 2023'te, iki spiral galaksinin çarpışmasıyla tetiklenen yıldız oluşumu kaynaklı patlamayı görüntüledi. Arp 220 olarak adlandırılan iki çarpışan galaksi, 1 trilyondan fazla Güneş büyüklüğünde kızılötesi parlama üretti. Samanyolu Galaksisi'nde ortaya çıkan kızılötesi ışığın ise sadece 10 milyar Güneş ışığı parlaklığında olduğu kaydedildi.

BUGÜNE KADAR TESPİT EDİLMİŞ EN YAŞLI KARA DELİK

NASA geçtiğimiz günlerde James Webb Uzay Teleskobu ile CEERS 1019 galaksisinin merkezinde konumlanan bugüne kadar tespit edilmiş en yaşlı süper kütleli kara deliğin keşfedildiğini açıkladı. CEERS 1019 galaksisinin merkezindeki keşfedilen en yaşlı kara deliğin, büyük patlamadan 570 milyon yıl sonra şekillendiği ve güneşin 9 milyon katı kütleye sahip olduğu aktarıldı. Araştırmacıların söz konusu iki galaksinin merkezindeki kara delikleri incelemeye devam ettiği ve CEERS 1019 galaksisine konumlanan 'en yaşlı süper kütleli kara deliğin' kısa süre içerisinde rekorunu kaybedebileceği ifade edildi.