İstanbul'da "gri" havayı Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu ve Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel anlattı: Yerde sis, havada Stratus
İstanbul'da pazar gününden bu yana gri renkli bir gökyüzü var. Yoğun bulutlar etkili olsa da kurak bir dönem geçiren İstanbul'a istenilen yağmur düşmüyor. İklim Bilimci Prof.Dr. Mikdat Kadıoğlu, İstanbul'daki bulutların "Stratus" olduğunu söyleyerek, "Stratusler genelde çiseleme yapar. Düşen damlacıklar çok büyük olmadığı için havada buharlaşıyor, hafif bir çisenti şeklinde etkili oluyor. Bağıl nem de yüksek olduğu için insanlar nemi hissediyor" ifadelerini kullandı. Habertürk TV Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel de barajlarda azalan suya dikkat çekerek "Bunun gibi kapalı ve çok zayıf yağmurlu günlerde kabaca bir hesapla buharlaşma hızı yarı yarıya düşüyor diyebiliriz. Yani iki kat hızlı su kaybedeceğimiz günler yakın, hafta sonu hava daha açık olacak. Ayrıca bulutluluk oluşturduğu gölge alanlar ile her canlıya rahat nefes aldırıyor" dedi. Habertürk'ten Helin Genç'in haberi...
İstanbul'da barajların doluluk oranı yüzde 33.58'e düştü. Son dönemde kuraklığın ve kritik seviyeye düşen içme suyu için tedbirlerin konuşulduğu İstanbul'da pazar gününden bu yana kapalı gri bir hava etkili oluyor. İstanbul'u, kapalı havasıyla ünlü Londra'ya benzeten bulutlar nasıl oluştu? Bu bulutlar neden yağmur bırakmıyor? Uzmanlara sorduk...
LONDRA GÖRÜNÜMLÜ İSTANBUL'A NEDEN OLAN BULUT: STRATUS
İklim Bilimci Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, İstanbul'da etkili olan ve gri günler yaşatan bu bulutların isminin Stratus olduğunu söyleyerek, "Bulut miktarı nem olduğunu da gösterir. Stratus bulutu genellikle yukarı seviyeden aşağıya doğru bir hava çöküşü vardır. O yüzden yükselmez, tabaka şeklinde kalır. Yere indikleri zaman da sis olarak adlandırılırlar. Bunların herhangi bir özelliği yok, Stratusler genelde çiseleme yapar. Düşen damlacıklar çok büyük olmadığı için havada buharlaşıyor, hafif bir çisenti şeklinde etkili oluyor. Bağıl nem de yüksek olduğu için insanlar nemi hissediyor." dedi.
"AŞAĞI BASTIRACAK HAREKETE KARŞI GELİYOR"
Habertürk TV Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel, İstanbul'daki bulutların oluşumunu şöyle anlattı:
"İstanbul, bugünlerde Karadeniz üzerinden esen poyraz ve zaman zaman yıldız (tam kuzey) yönlü rüzgarlarla serinliyor. Fakat dünya yüzeyinden atmosfere doğru yükseldikçe, rüzgarların güçlendiğini ve başka başka yönlerden estiğini görüyoruz. (Mesela bugün yaklaşık 5500-6000 metre yukarımızda çok kuvvetli güney yönlerden taşınan hava var. Yer seviyesinde ise kuzeydoğudan güneybatıya esiyor...)
Bu durum farklı karakterde, farklı sıcaklık ve su buharı içeriği ile doğal bir karışıma neden oluyor. Bu karışım sırasında havada bulunan suyun gaz, sıvı ve katı halleri tozlarla ve diğer gaz partikülleriyle sürekli bir etkileşime giriyor. Bulutların içinde bu 'yoğuşma' gerçekleşirken, yani su molekülü bir yüzeye (gözle göremediğimiz toz/katı partiküllere) yapışıp büyürken, dışarıya ısı enerjisi veriyor. Bulutlar bir fabrika gibi kendi enerjisini üretiyor.
Bu enerji bir kaldıraç görevi görüyor. Bu bulutlar, yer çekimi ve düşey yönde onu aşağı bastıracak harekete karşı gelebiliyor. Ürettiği bu enerji ile saatlerce aynı seviyelerde kalabiliyor. Bu kısmı anlamak çok önemli bir termodinamik işleyişini anlamak demek.
Bu durum birlikte bir küme oluşturabilmiş, İstanbul semalarında bugünlerde olduğu gibi gökyüzünü kapayabilen bulutların; ya yağmur bırakmasıyla ya esinti ile taşınmasıyla ya da güneşin enerjisiyle daha da yükselerek parçalı başka bulut tiplerine dönüşerek seyreliyorlar."
"İSTANBUL'UN TEPESİNDE BİR ÇEŞİT SİS DURUYOR"
Prof. Dr. Kadıoğlu, Stratus bulutlarının İstanbul'un tepesinde bir çeşit sis gibi durduğunu belirterek bu bulutun oluşumunda Karadeniz'in etkisine dikkat çekti. Kadıoğlu, "Hakim rüzgar yönleri, Karadeniz üzerinden nemi pompalıyor ama bulut yükselemiyor. Böylece, ince tabaka şeklinde bir katman olarak sürekli bir Stratus ile karşı karşıyayız. Birkaç günde hava şartları değişince bu da başka bir şekil alır" ifadelerini kullandı.
"HER BULUT YAĞMUR BIRAKMAZ"
"Bulutun olması demek yağmur yağacak anlamına gelmez" diyen Prof. Dr. Kadıoğlu, "Bulutta yağış olabilmesi için, bazı şartların bir arada olması gerekir. İçindeki aşırı sıcak-soğuk su damlacıkları, buz kristallerinin sayısı ve bu bulutun sıcaklığı önemli. Aşırı sıcak-soğuk su damlacıklarının buharlaşıp buz kristallerinin üzerinde birikme hızı önemli. Stratus içinde yeterince buz kristali yok, sıcaklığı da çok düşük değil. Sadece İstanbul'u güneşten koruyor" dedi.
"BULUTLU HAVALARDA BUHARLAŞMA HIZI YARIYA DÜŞÜYOR"
Buharlaşmanın ekosistem için önemine dikkat çeken Öztel, "Biz yeryüzünden bakınca göremesek de şu an milyarlarca su taneciği o bulutların içinde her an yoğuşuyor, buharlaşıyor, tekrar yoğuşuyor ve çevresinden ısı enerjisi alıp veriyor. 7/24 çalışan bir fabrika gibi... Ta ki bulut dağılana, ömrünü tamamlayana kadar. Tüm bu mekanizmayı başlatan şey ise buharlaşma. Su çevrimindeki en önemli etken. Eğer buharlaşma olmasaydı kısa sürede her canlı yok olabilirdi" dedi.
Öztel, kurak günler geçiren İstanbul'da bulutlu günlerde buharlaşma hızının neredeyse yarıya düştüğünü ve bu durumun da azalan içme suyu için önemini vurguladı. Öztel şunları söyledi:
"Bu yaz günlerinde açık gökyüzü, su birikintileri üzerinde ısınan yüzey suyunun buharlaşmasına yol açıyor. Örneğin bir baraj, açık ve bulutsuz bir öğlen saati daha hızlı biçimde su moleküllerini atmosfere yollarken, bugün olduğu gibi bulutlu ve kapalı bir günde bu süreci daha yavaş ilerletiyor. Transfer hızı azalıyor, daha çok su barajlarımızda kalıyor.
Bunun gibi kapalı ve çok zayıf yağmurlu günlerde buharlaşma hızı, kabaca bir hesapla yarı yarıya düşüyor diyebiliriz. Yani iki kat hızlı su kaybedeceğimiz günler yakın. Ayrıca bulutluluk oluşturduğu gölge alanlar ile her canlıya rahat nefes aldırıyor. Doğal bir klima, bir kalkan görevi görerek yılın bu en sıcak günlerinde buharlaşma hızı düşürüyor."
İSTANBUL'DA HAVA NE ZAMAN AÇACAK?
Habertürk TV Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel, "Yarından itibaren İstanbul ve çevresinde bulut oluşumu azalacak, perşembe-pazar arası çok daha açık ve güneşli geçecek. Bu sırada da sıcaklıklar 3-4°C kadar artarak yeniden 32-33°C’lere yükselecek" dedi.
