Böyle giderse ekonomi felç olur
'Merkez Bankası'nın geçen hafta açıkladığı veriler Çok ciddi analiz edilmeli' diyen Prof. Ayaydın uyardı
İşsizlikle ilgili veriler kötüleşirken, AKP iktidarı döneminde kadınların işgücü piyasasından hızla çekildikleri ve ev kadını oldukları da gözlemleniyor. TÜİK’e göre 2003 yılı sonunda Türkiye’de 5 milyon 891 bin çalışan kadın vardı. Bu sayı 2004 sonunda 5 milyon 768 bine, 2005 sonunda 5 milyon 721 bine geriledi. Son verilere göre ise çalışan kadın sayısı 5 milyon 409 bine kadar gerilemiş durumda.
Dışarıda ekonomik, içeride siyasi hareketlilik tartışmaları süredursun, bu gelişmelerin ekonomiye etkileri daha çok hissedilmeye başladı. 'ABD’de durgunluk olur mu, AB yavaşlar mı, faizler düşer mi, AKP kapatılırsa ne olur' tartışmaları içinde zaman geçiyor. Bütçe şimdilik iyi, fakat harcama eğiliminin artacağı hissi giderek artıyor, çünkü siyasetin şekillenmesi bekleniyor. Erken seçim kararı tartışılmaya başlandı, bundan böyle TBMM’de verimlilik zor. Ok yaydan bir kere çıktı. Sorunlar büyüyor, çözümler erteleniyor. Ekonomi ile ilgili sorumlu bakanların bazıları da açıkça söylemeye başladı ki, siyasi gelecek netleşmeden ekonomik kararlar uygulanamayacak. Olan Türkiye ekonomisine olacak. Çalış, çabala, didin, tam yakaladık derken istikrar yeniden riske girsin. Bize de bu yakışırdı.
Merkez Bankası’nın geçen hafta açıkladığı bazı veriler çok ciddi analiz edilmelidir. Bunlardan ilki ödemeler dengesi istatistikleridir. İlk dört aylık verilere göre cari işlemler dengesi 16.9 milyar dolar açık vermiştir. Geçen yılın aynı dönemine göre açık yüzde 35 oranında büyümüştür. Büyümenin ana nedeni, mal ticaretinin aleyhimize büyümesi. Diğer deyişle, ihracatımız artıyor ama ithalatımız da büyüyor.
Buraya kadar genel seviyede çarpıcı bir farklılık yok. Asıl önemli konu sermaye hareketlerinde oluyor. Uzun zamandır ilk kez sermaye girişi cari işlemler açığının altında kaldı. Net sermaye girişi 16.5 milyar dolar oldu. Geçen yılın aynı döneminde net giriş 18.1 milyar dolar ile cari işlemler açığının 5.6 milyar dolar üzerinde kalmıştı. Doğrudan net yabancı sermaye hareketi 8.8 milyar dolardan 4.6 milyar dolara gerilemiştir. Portföy hareketi 7.7 milyar dolar girişten 2.3 milyar dolara çıkışa düşmüştür. Önemli ölçüde borçlanan kesim, finansal olmayan özel kesimdir. Bankaların borçlanmalarında da hareketlilik vardır. Banka dışı kesimlerin borçlanması 8.4 milyar dolardan 10.4 milyar dolara yükselmiş, bankalar ise 2.8 milyar dolar net ödemeden 4.9 milyar dolara net borçlanmaya düşmüştür. Özel sektör borçlanmayı durdurursa ekonomi felç olur.
Sermaye girişinin yavaşlaması yanında, net hata noksan kaleminin de önemli ölçüde gerilemesi sonucu genel denge eksi bakiye vermiştir. Diğer bir deyişle, rezerv birikimi olmamış; aksine, rezervlerimiz azalmaya başlamıştır. Gerçekten, 2007 yılın ilk dört ayında rezervler 8.4 milyar dolar artarken 2008 yılının aynı döneminde rezervler 263 milyon dolar azalmıştır. Döviz hareketlerinde değişmeye lütfen dikkat edin. ELEŞTİRECEKSENİZ Merkez Bankası’nı faizleri yükselttiği için değil, zamanında gerekli uyarıları almadığı ve yapmadığı için eleştirin.
Ödeneler dengesi ( Milyar dolar)
Başlıca kalemler 2007 2008
(Ocak-Nisan) (Ocak-Nisan)
Cari denge -12.5 -16.9
Sermaye hesabı 18.1 16.5
Net hata noksan 2.8 0.1
Genel denge 8.4 -0.3
Rezerv varlıklar -8.4 -0.3
KAYNAK: TCMB
PROF. AYDIN AYAYDIN/VATAN
