Uyandığımızda gözlerimizde neden çapaklanma olur?

Sabahları uyanıp aynaya baktığımızda ilk gördüğümüz görüntü genellikle gözlerimizde oluşan çapaklardır. Yüzümüzü yıkamadan önce gözümüzü açmakta zorlandığımız zamanlar bile olmuştur. Peki, gözlerimizde neden çapak oluşur? İşte detaylar...

Giriş: 10.12.2024 - 11:30 Güncelleme: 10.12.2024 - 11:30

Göz çapaklanması, her yaştan kişinin hayatında bir kez olsun yaşadığı yaygın bir durumdur. Bebeklikten itibaren görülen gözdeki normalin dışındaki aşırı çapaklanma durumu ise pek çok sebepten kaynaklanabilir.

Göz çapaklanması gözlerin kenarlarındaki gözyaşı kanalından dışarıya doğru çıkan, genellikle göz akıntısının kuruması sonucu oluşan kabuk veya pul şeklindeki kalıntılardır.

Gözde çapaklanma özellikle sabahları karşılaşıyorsa ve çok aşırı değilse tamamen normaldir. Anormal miktarda ve uykudan kalkma dışı üreyen göz çapakları sıklıkla enfeksiyon ve iltihap, göz kuruluğu, alerji, tahriş ve göz kuruluğunun bir belirtisi olarak yaşanır. Ayrıca şalazyon, konjonktivit ve arpacık gibi göz hastalıklarının da bir sonucu olabilir.

REKLAM

Gözde çapaklanmaya neden olan faktörler şu şekilde sıralanabilir:

- Gözyaşlarında bulunan ve yağları üreten meibom bezlerinde sorun olması

- Bazı cilt rahatsızlıkları veya enfeksiyonlar

- Akne rozasea; göz kapaklarını kapsayabilen yüz cildinin iltihaplanmasına neden olur

- Alerjiler; kontakt lens solüsyonuna, göz damlalarına veya makyaja karşı alerji tahrişe neden olabilir

- Kepek (seboreik dermatit); göz kapaklarında iltihaplanma ve tahriş oluşturabilir

- Göz kuruluğu; bakteriyel direncin değişmesine neden olarak enfeksiyon oluşturabilir

- Kirpiklerde bit veya akarlar (demodikozis); bitler veya Demodex akarları, gözdeki kirpik foliküllerini ve bezlerini tıkayabilir

-Meibomian bezi disfonksiyonu; meibomian bezlerinden gelen yağ serbestçe akmadığında, iltihaplanma ve enfeksiyona yol açabilen kuru göz gelişebilir

REKLAM

Bebeklerde ve çocuklarda göz çapağı oluşması sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Göz çevresinde gözde sarılık ve yeşil renkli çapak oluşarak özellikle yeni doğan bebekler ile çocuklarda görülebilir. Bebeklerde gözyaşı kanalları gelişme sırasında kanalların dar ve tıkalı olmasından dolayı göz çapaklanması meydana gelebilir. Çocuk ve bebeklerde oluşan çapaklanmalar zaman içerisinde kendiliğinden geçebilir. Ancak birkaç ay içinde bebek ve çocuklarda geçmeyen göz çapakları başka rahatsızlıkların habercisi de olabilir. Bu nedenle birkaç ay içinde geçmeyen göz çapaklarının göz doktoru tarafından muayene edilmesi gerekir.

Bebeklerde göz çapaklanması farklı nedenlerle oluşabilir. Bebeklerde göz çapaklanmasının nedenlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

- Tıkanmış ya da dar gözyaşı kanalları

- Pembe göz

- Kirpik dibi iltihabı

- Enfeksiyon

- Alerji gibi faktörler

Gözde çapaklanma, genellikle uyanıldığında göz kenarlarında biriken kuru mukusla karakterizedir ve bu, doğal kabul edilir. Bazı durumlarda mukusun rengi değişebilir, yapışkan olabilir ve gözü açmayı zorlaştırabilir. Akıntı türleri arasında aşağıdakiler bulunur:

- Sulu çapak, az miktarda mukusla karışmış sulu gözyaşıdır ve genellikle bir virüs nedeniyle oluşur. Viral konjonktivitin bir göstergesi olabilir.

- Sulu gözyaşında oluşan sarı ya da beyaz mukus, gözyaşı drenaj sisteminde bir enfeksiyonun belirtisi olabilir.

- Yapışkan ve beyaz mukus, genellikle gözün alt kısmında toplanır ve alerjik konjonktivitin bir belirtisi olabilir.

- Sarı mukus, genellikle göz kapaklarının kenarlarında birikme eğilimindedir ve arpacık belirtisi olabilir.

- Gri ya da yeşil mukus, bakteriyel konjonktivit gibi genellikle irin üreten (piyojenik) bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyona işaret edebilir. Yapışkan mukus nedeniyle, uyanıldığında göz tamamen kapalı olabilir.

- Sert, kepek benzeri pul pul ve kabuklu mukus, çoğunlukla göz kapakları ve kirpiklerde meydana gelir ve blefarit belirtisi olabilir.

REKLAM

- Yeşil-sarı veya beyaz renkli, normalden çok fazla akıntı

- Göz kapakları birbirine yapıştığı için gözlerin tam açılamaması

- Bulanık görüşe sahip olmak

- Gözün içinde yabancı bir madde varmış gibi hissetmek

- Işığa duyarlı olmak

- Kızarıklık ya da şişlik

- Ağrı

Gözde çapaklanmanın çok yoğun olması ve farklı semptomlarla seyretmesi durumunda göz muayenesi yapılır. Muayene sırasında gözün rengine bakılır ve hastalardan çapak ve akıntı miktarı ve bunların görülme sıklığı öğrenilir. Enfeksiyon ya da alerji olmasına göre teşhis konabilir.

Doktor gözlerdeki kuruluğu hafifletmek için reçeteli göz damlaları, suni gözyaşı damlası önerebilir. Ayrıca enfeksiyon söz konusuysa antibiyotikli göz damlaları reçete edebilir.

Bakteriyel enfeksiyon nedeni ile göz çapaklanması meydana geldiyse oral yolla alınan antibiyotikler ve antibiyotikli göz damlaları kullanılması gerekebilir.

REKLAM

Gözyaşı kanallarındaki tıkanıklık nedeniyle göz çapaklanması oluşuyorsa göz doktorunun kanalları açmak için nadir de olsa operasyon uygulaması gerekebilir.

- Parmaklar ve eller, zararlı mikropları yayarak enfeksiyona yol açabileceği için gözlerle doğrudan temas edilmemelidir. Gözlere dokunulmadan önce ellerin yıkanması gerekir.

- Gözler temizlenirken, diğer göze herhangi bir enfeksiyon bulaşmasını önlemek için her bir göz için suya batırılmış yeni bir pamuk kullanılması gerekir.

- Göz çevresindeki çapağın nazikçe temizlenmesi ve daima gözün köşesinden dışa doğru silinmesi gerekir.

- İnsanlar arasında enfeksiyonun yayılmasını önlemek için havlular veya makyaj malzemeleri başkalarıyla paylaşılmamalıdır.

- Havlular ve nevresimler düzenli olarak yıkanmalı ve mümkünse güneş ışığında kurutulmalıdır.

- Kontakt lens kullanan ve akıntısı veya enfeksiyonu olanların, semptomları ortadan kalktıktan sonra en az bir hafta boyunca lens yerine gözlük kullanması gerekir.