Ülkü Tamer kimdir?

HT Pazar'dan Ece Ulusum'un haberi...

'Neden yazdığımı hiç bilemeyeceğim'

Ülkü Tamer en son röportajını 2016'da HT Kitap ekine vermişti. Orada ölüm hakkında da konuşmuştu...

Genel olarak şairleri yaşarken değil de daha çok öldükten sonra kıymete bindiriyoruz. Siz ne dersiniz?

Edebiyatımızda şairlerin kaderi bu. Yalnızca Türkiye'de böyle değil, birçok Batı ülkesinde de yaşamı boyunca değeri anlaşılmamış epey şair oldu. Olmaya da devam ediyor. Doğru veya yanlış ama maalesef bu durum böyle. İyi bir şairin her yazdığı İyi midir? Bir şair İyi de yazabilir, kötü de... Ama önemli olan o şairin kişiliğidir, bütünüdür.

20 Şubat 1937 - 1 Nisan 2018

-Şair

-Gazeteci

-Eleştirmen

-Oyuncu

-Yayıncı

-Çevirmen

Neden yazdığınızı hiç düşündünüz mü?

Maalesef... Neden yazdığımı bugüne kadar hiç bilmedim, bilemeyeceğim de. Bir şeyler birikiyor, çıkmak istiyor. Yolculuk sadece trene binip bir yerden bir yere gitmek değildir. İnsanın kendi içinde de yolculukları vardır. Beni o yolculuklar besliyor. Kendimce bu yolculuklardan hep mutlu oldum.

Cemal Süreya: "Nuh'un gemisi gibiydi Ülkü Tamer'in ilk şiirleri: Kalabalık, şenlikli, her türlü imgenin erkeğini ve dişisini barındıran, terzilerle, dülgerlerle, tilkilerle, kirpilerle, her şeyle dolu. Hayatın, ölümün ve her şeyin amatörüydü Ülkü Tamer bu şiirlerde."

1937'de Gaziantep'te doğan Ülkü Tamer, ilkokulu bitirdikten sonra kendini İstanbul'da, Rumelihisarı'nda buldu. 12 yaşında Robert Kolej'de yatılı bir öğrenci olduğunda çok zor zamanlar geçirdi, kendini okumaya, yazmaya verdi. Okuldayken Edebiyat Kulübü'nün başkanıydı, üyeleri arasında da İpek Ongun ve Ayşe Kulin vardı.

Yazarlığı daha ilkokulda başlar

4. sınıftayken Fakir Aile adında bir öykü yazdı ve Gaziantep'te bir yerel gazetede çıktı. 1950'lerde Kaynak adlı dergide yayımlandı. İlk yayınlanan şiirinin adı, Dünyanın Bir Köşesinden: Lucia...

Gazetecilik ve yayıncılık

1961 'de İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Gazetecilik Enstitüsü'nde öğrenci oldu. Ama her seferinde gazeteciliği okuldan değil, Abdi İpekçi'nin yanında çalışarak öğrendiğini söyledi.

Çıkardığı yayınlar arasında Milliyet Çocuk, Sanat Olayı ve Milliyet Sanat dergileri var. Birçok gazetede köşe yazdı. 2010'da gazetedeki köşesine şu sözlerle veda etti: "Yazılarım sizin yüreklerinize ulaştı mı, bilemiyorum; ama hepsi benim yüreğimden geldi. Hoşça kalın."

'Çocuksu şair'

İkinci Yeni şiir akımının 'çocuksu şairi' olarak anılır. Bunun altında çok kıymet verdiği çocuklara yazdığı şiirler var. Ülkü Tamer bir yazısında ıssız adaya düşse hangi şairlerin kitabını alacağını yazmıştı. 22 kitap sıralamıştı, aralarında Orhan Veli Kanık, Bedri Rahmi Eyuboğlu, Cahit Sıtkı Tarancı, Melih Cevdet Anday, Rıfat İlgaz, Behçet Necatigil, Edip Cansever, Özdemir Asaf, Fazıl Hüsnü Dağlarca vardı.

Tiyatro sevdası

5 yıl tiyatro oyunculuğu yaptı; en önemlisi Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı'nda Manyak Cafer rolü olmak üzere birkaç oyunda rol aldı.

Çevirileri

Euripides'ten Shakespeare'e, Çehov'dan Bertolt Brecht'e 20'den fazla eseri çevirdi. Çeviri yaptığı oyunlar sahnelendi, birçok çeviri ödülü kazandı. Bugünün çocuklarına Harry Potter serisinin ilk kitabını çevirerek dokundu.

Kazandığı ödüller

Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü (1965), Macaristan Kültür Bakanlığı Endre Ady Ödülü (1979), Yunus Nadi Öykü Armağanı (1991), Dünya Şiir Günü Büyük Ödülü (2004), Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü (2014), Necatigil Şiir Ödülü (2015)...

En sevdiği film

Peter Yates'in yönettiği, Albert Finney ile Tom Courtenay'in unutulmaz oynadığı Kostümcü (The Dresser)...

Biyografi

Kendi hayatını 'Yaşamak Hatırlamaktır' kitabında yazdı. Ahmet İhsan Kaya ise 'İkinci Yeni'nin Son Yolcusu Ülkü Tamer-Hayatı Sanatı Eserleri' adlı kitapta biyografisini yazdı. 'Yaşamak Hatırlamaktır'da şöyle diyor: "Bu kitap bir yaşam öyküsü değil. Olsa olsa, yaşamımdan çizgiler. Belirli bir sıra gözetilmeden, kendiliğinden beliren renkler. İçinde 'karakter tahlilleri' yok. Ufacık olaylar var. Başkalarının yaşamlarını bilemem, ama benim yaşamımı böylesine ufacık olaylar belirledi..."

Dillere dolanan şarkılar

Ahmet Kaya'nın Üşür Ölüm Bile ve Gül Dikeni, Zülfü Livaneli'nin Güneş Topla Benim İçin ve Memik Oğlan, Edip Akbayram'ın Ağıt...

Senaryoları

Bir Milyara Bir Çocuk, Beni Bekledinse

İlk eşi Tomris Uyar, ikinci Eşi Neslihan Hanım. Neslihan Tamer ile 24 yıl evli kaldı.

Kendi ağzından bir anısı...

Cemal'in (Süreya) ikinci Papirüs dönemi. Birlikte kolları sıvadık. Cağaloğlu'nda Eser Han'da küçük bir oda tuttuk. Evlerden getirilen bir-iki eşyayla döşedik. Yazılar hazırlandı. Dizgiye verilecek. Toplam basım gideri 2 bin lira. Ceplerde 200 lira ya var ya yok. Bir gün Edip (Cansever) geldi. Çıkarken yerdeki eski bir halıya ilişti gözü. "Bu iyi bir şeye benziyor" dedi. Yarım saat sonra Kapalıçarşı'daki halıcı Jak damladı. Halıya baktı. "Siz bunun üstüne basıyor musunuz?" diye sordu şaşkınlıkla. Halıyı katladı, aldı gitti. Biraz sonra da yardımcıları Hakkı geldi. Elinde 2 bin lira. Uzattı: "Halının parası." Hayır, ilk sayının parası! 0 hafta kolları daha da sıvadık coşkuyla. İlk sayının yazıları basımevine verildi. Bir hafta boyunca gece gündüz çalıştık. Ertesi sabah evde gözümü ağınca, başucuma annemin bıraktığı gazeteyi aldım elime. İlk sayfanın altında bir haber: "Cağaloğlu'nda yangın. Eser Han kül oldu." Cemal'i aradım hemen. Biraz sonra harap olmuş eşyaların, itfaiye suyuyla şişmiş kitapların arasından yazı dosyalarını ayırmaya çalışıyorduk. Aydınlık Han'da bir oda bulup oraya taşındık. İkinci Papirüs dönemi, sonuna kadar orada yaşandı.