Filler tepişti, uçaklar ezildi: Tarih düşürülen sivil uçaklarla dolu!

Ukrayna Havayolları'nın Tahran-Kiev seferini yapan 752 numaralı uçuşunda, bulunan 82'si İranlı, 63'ü Kanadalı, 11'i Ukraynalı, 10'u İsveçli, 4'ü Afgan, 3'ü İngiliz ve 3'ü Alman toplam 167 yolcu ve 9 mürettebat hayatını kaybetti.

Toplam 176 masum insanın yanlışlıkla vurularak öldürüldüğü olay, tarihteki havacılık facialarından biri olarak yerini aldı. Ancak havacılık tarihinin böyle olaylarla dolu olduğu ve yolcu uçaklarının siyasi gelişmelerle yükselen tansiyonla birlikte hedef haline gelebildiği biliniyor.

İşte Çin'den Ruanda'ya, Ukrayna'dan Mısır'a tarihe damgasını vuran sivil uçak düşürme olayları...

17 Temmuz 2014 - Malezya Havayolları Uçuş 117

Malezya Havayolları'na ait 117 numaralı uçak 17 Temmuz 2014'te Kuala Lumpur'a gitmek üzere Amsterdam'dan havalandı.

Ancak uçak Ukrayna hava sahasından geçerken Sovyet yapımı bir karadan havaya BUK füzesiyle vuruldu. Uçakta bulunan 283 yolcu ve 15 mürettebattan kurtulan olmadı. Hayatlarını kaybedenlerin 80'inin çocuk olduğu açıklandı.

Uluslararası soruşturma ekibi füzenin Donetsk yakınlarındaki Rusya destekli ayrılıkçı militanlar tarafından ateşlendiğini öne sürdü. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya'nın olayda hiçbir dahli olmadığını savundu.

6 Nisan 1994 - İki devlet başkanına birden suikast

Hutu ve Tutsi kabilelerinin savaştığı Ruanda İç Savaşı 1990 yılında başlamış, 1992 yılında çatışmalar sona ermiş, 1993'de ise taraflar arasında bir barış anlaşması imzalanmıştı.

Ancak zaten kırılgan olan barış şartlarına, bir uçağın füzeyle vurulması son noktayı koydu ve kanlı bir soykırımın kapılarını açtı.

6 Nisan 1994'te aslen bir Hutu olan Ruanda Devlet Başkanı Juvénal Habyarimana ve Burundi Devlet Başkanı Cyprien Ntaryamira'yı taşıyan uçak, akşam 20.20 civarlarında Ruanda'da bulunan Kigali Uluslararası Havalimanı'nın üstünde daireler çiziyordu.

Haftalık olağan seferlerinden birini yapan BM askerlerini taşıyan uçak, başkanlık uçağına öncelik vermesi yönündeki çağrıyı görmezden gelmiş ve iniş yapmıştı. İki devlet başkanı iniş sırasının kendilerine gelmesini beklerken, bir patlama sesi duyuldu.

Dassault Falcon 50 tipi uçak önce kanadından ardından kuyruğundan vurularak düştü. Uçakta bulunan 12 kişi hayatını kaybetti.

Olayın ardından Ruanda karıştı. Habyarimana'nın öldürülmesinin ardından çıkan olaylarda 3 ay içerisinde yaklaşık 1 milyon Tutsi ve ılımlı Hutu öldürüldü. Soykırım başlatan füzeleri kimin ateşlediği ise halen net olarak bilinmiyor.

3 Temmuz 1988 - Iran Air Uçuş 655

İran Havayolları'nın IR655 sefer sayılı ticari uçuşu İran'ın Bandar Abbas kentinden Dubai'ye gitmek için havalandı. Ancak henüz yükselişteyken ABD Donanması'na ait USS Vincennes'ten ateşlenen RIM-66 tipi karadan havaya füzeyle vuruldu.

İran-Irak savaşının son dönemlerinde yaşanan gelişme şok etkisi yarattı. ABD Donanması uçağın İran'a ait bir F-14 savaş uçağı sanıldığı yönünde bir açıklama yaptı. Uçaktan bulunan 290 yolcu ve mürettebat hayatını kaybetti.

ABD daha sonra diplomatik kanallardan özür dilese de, 1990 yılında geminin kumandanı William Rogers'ın, 1987-1989 yılları arasında USS Vincennes'in kumandasında gösterdiği 'üstün başarı' nedeniyle liyakat madalyasıyla ödüllendirilmesi tartışma yarattı.

Son günlerde yaşanan ABD-İran geriliminde gündeme gelen konulardan biri de IR655'in düşürülmesiydi. ABD Başkanı Trump'ın, 1979'da İran'da rehin alınan 52 ABD'liye gönderme olarak İran'da 52 hedef belirlediklerini söylemesi üzerine İran Cumhurbaşkanı Ruhani, '52'yi değil 290'ı hatırla' sözleriyle IR655'in düşürülmesinin hafızalardan silinmediğini ortaya koydu.

21 Şubat 1973 - Libya Arap Havayolları Uçuş 114

Libya Havayolları'nın 114 numaralı uçuşu, 21 Şubat 1973 sabah saat 10.30'da Trablus'tan havalandı. Uçak önce Bingazi'ye iniş yapacak ardından Mısır'ın başkenti Kahire'ye gidecekti.

Boeing 727 tipi uçak kötü hava koşulları ve teknik arıza nedeniyle öğleden sonra 13.44'te Mısır'ın kuzeyinde kayboldu. İsrail kontrolündeki hava sahasına giren uçak, iki İsrail F-4 Phantom II savaş uçağı tarafından vurularak düşürüldü.

Uçaktaki 113 kişiden sadece 5'i kurtulabildi. Kurtulanlar arasında uçağın yardımcı pilotu da yer alıyordu.

İsrail yönetimi daha sonra uçağın Süveyş Kanalı çevresindeki askeri kampların ve askeri bir havaalanının üzerinde dolaştığını ve olası bir 'terörist saldırı'yı engellemek için uçağın düşürüldüğünü savundu.

23 Temmuz 1954 - Cathay Pacific

İkinci Dünya Savaşı sırasında askeri bir uçak olarak da kullanılan Douglas DC-4 tipi Cathay Pacific Havayolları'na ait uçak, 23 Temmuz günü Bangkok'tan o dönem Birleşik Krallık'ın bir parçası olan Hong Kong'a inmek için havalandı.

Ancak Çin' ait savaş uçakları, 18 yolcusu bulunan uçağı vurarak düşürdü. Çin daha sonra bir açıklama yaparak, uçağı Tayvan'a ait bir savaş uçağı sandıklarını savundu ve tazminat ödemeyi değerlendireceklerini açıkladı.

Ancak birkaç gün sonra olaylar daha karmaşıklaştı. ABD'ye ait bir uçak kurtarma çalışmaları sırasında Çin'in askeri uçaklarıyla çatışmaya girdi ve iki Çin uçağı düştü.

24 Ağustos 1938 - Kweilin Olayı

Tarihe Kweilin olayı olarak geçen olayda tarihte ilk kez bir ticari uçağa yönelik saldırı düzenlendi.

Çin ve Japonya'nın savaşta olduğu 24 Ağustos 1938 tarihinde gerçekleşen olayda, 18 yolcusu ve mürettebatı bulunan Çin'e ait bir uçak bir Japon savaş uçağı tarafından Hong Kong'un kuzeyinde iniş yapmaya zorlandı.

DC-2 tipi uçak saldırıdan kaçmak için suya acil iniş yapsa da Japon uçağı tarafından bombalanınca nehirde battı. Olayda 15 kişi hayatını kaybederken uçağın ABD'li pilotu ve iki kişi kurtulmayı başardı. Ölenler arasında Çin'in önde gelen bankacıları Hu Yun, Singloh Hsu, ve Wang Yumei de vardı.

Daha sonra olayın bir suikast girişimi ortaya çıktı. Zira Çin Devlet Başkanı Sun Yat-sen'in tek oğlu Sun Fo da uçuş listesinde yer alıyordu ancak uçağı kaçırmıştı.

Kweilin isimli uçak daha sonra Çin Ulusal Havacılık Şirketi tarafından onarılarak Chungking ismiyle yeniden kullanıma sokuldu. Ancak 1940 yılında Japon savaş uçakları tarafından yeniden vuruldu ve bu olayda 9 kişi daha hayatını kaybetti.