EYT kapsamında 3600 günden emekli olunur mu?
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinde son durum yakından takip edilirken detaylar netlik kazandı. Yapılan açıklamalar ile kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yılı tamamlayan ve 5 bin prim gününü dolduran kişiler yaş beklemeden emekli olacak. Bu kapsamda 3600 günden emeklilik araştırmaları hız kazandı. İşte detaylar...
- 7
EYT’lilere ilk maaş ne zaman ödenecek?
Yasanın yürürlüğe girdiği ay emeklilik dilekçesi verenlerin ilk maaşı, dilekçeyi takip eden ayın birinci gününden geçerli olarak ödenecek. Örneğin yasa 20 Ocak 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanırsa, 20 – 31 Ocak 2023 tarihleri arasında emeklilik dilekçesi verenlere emekli aylıkları 1 Şubat 2023 tarihinden geçerli olmak üzere bağlanacak.
- 8
EYT’liler ne kadar maaş alacak?
Emekli aylıkları çalışanların prim gün sayıları ile 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası çalışma sürelerine göre değişecek. E-Devlet’te “Ne kadar emekli aylığı alırım” şeklinde sorgulama yapıldığında çıkan aylık tutarları, bağlanacak emekli aylığının yaklaşık tutarını göstermektedir. Birebir aynı olmasa da e-Devlet’te görünen tutara yakın aylık bağlanır.
EYT’nin maliyeti ne olacak?
EYT’lilerin ortalama emekli aylığının 6 bin lira olması halinde 2,5 milyon kişi için ayda 15 milyar TL’den ilk yıl 180 milyar TL dolayında emekli aylığı ödenmesi bekleniyor. Çalışma Bakanı Vedat Bilgin, daha önce 1,9 milyon kişi üzerinden yapılan hesaplamada 274 bin kişinin hiçbir işte çalışmayanlardan oluştuğunu açıkladı.
Asgari ücretli çalışanlar için gelecek yıl 3 bin lira sosyal güvenlik primi ödenecek. Toplam 2,5 milyon emeklinin yüzde 15’ini oluşturan 375 bin kişinin çalışmayan kişilerden oluştuğu varsayılırsa, kalan yaklaşık 2 milyon kişinin sigortalı çalışmayı tümüyle bırakması halinde kişi başı aylık 3 bin liradan yıllık 72 milyar lira prim kaybı ortaya çıkacak. EYT’nin ilk yıl maliyetinin en az 250 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
- 9
Prim günü eksik olan ve sigortalılık süresi dolmayanlar ne yapacak?
Sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayan ve çalışma statüsüne göre gerekli prim günü ile sigortalılık süresi koşulunu henüz tamamlamamış olanlar, bu koşulların her ikisini de yerine getirdikleri tarihten itibaren emeklilik dilekçesi verebilecekler. O tarihe kadar beklemek zorundalar.
-
- 10
Prim günü eksik olanlar nasıl tamamlayacak?
Prim günü eksik olanların hizmet borçlanması yapabileceği süreler şöyle:
Askerlik süreleri,
Doğumdan sonraki boşta geçen sürelerin her bir çocukta 2 yıla kadar olan kısmı,
Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık öğrenim süreleri,
Hekimlerin fahri asistanlık süreleri,
Yurt dışında öğrenim süreleri,
Yurt dışı borçlanması.
- 11
Borçlanma ile EYT’li olunabilecek mi?
Sigortalı çalışmaya başlamadan önce askerlik yapmış olan ve sigorta başlangıç tarihi 9 Eylül 1999 – 8 Mart 2001 tarihi arasında olanlar 18 aylık askerlik borçlanması yaptıklarında, sigorta başlangıç tarihi borçlandıkları süre kadar geriye çekilecek. Sürenin tamamını borçlanmalarına gerek yok. Sadece sigorta başlangıcını 8 Eylül 1999 tarihine çekecek şekilde borçlanmaları yeterli bulunuyor. Örneğin 1 Ekim 1999 tarihinde sigortalı çalışmayan kişi 22 gün borçlanma yaptığında, 8 Mart 2001 tarihinde sigortalı çalışmaya başlayan kişi ise 540 gün borçlanma yaptığında EYT’den yararlanabilecek.
EYT’den emekli olanlar aynı işyerinde çalışabilecek mi?
Emekli olan EYT’lilerin aynı işyerinde çalışmaya devam edip etmemesi işçi ile işveren arasındaki anlaşmaya bağlı. İşveren kabul ederse çalışmaya devam edebilir, etmezse çalışamaz.
- 12
Emekliliğe hak kazananlar emekli olmak zorunda mı?
EYT kapsamında emekliliğe hak kazananlar istedikleri tarihte emekli olabilirler. Hemen emekli olmalarına gerek yok. Ancak, geç emekli olanlar emekli aylıklarını geç almaya başlayacakları için gelir kaybına uğrarlar.
Emekli olup çalışmaya devam edenlerin emekli aylığında kesinti yapılacak mı?
Emekli olup aynı işyerinde veya başka işyerinde çalışmaya devam edenlerin emekli aylığında kesinti yapılmayacak. 4A’lı olarak çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödenecek. Emekli olduktan sonra 4A’lı olarak başka bir işyerinde çalışmaya başlayanlar için yüzde 7,5 işçi payı, yüzde 24,5 işveren payı olarak SGDP kesilecek.
Emekli olup çalışmaya devam eden herkes için prim desteği verilecek mi?
Emekli olduktan sonra “aynı işyerinde” çalışmaya devam edenler için sosyal güvenlik destek primi işveren payında 5 puan indirim yapılacak. Böylece işveren yüzde 24,5 yerine yüzde 19,5 oranında prim ödeyecek.
-
- 13
Kıdem tazminatı ne zaman ödenecek?
Kıdem tazminatı işçinin emekli olduğu tarihte ödenecek. İşçi onay vermedikçe kıdem tazminatının peşin ödenmesi gerekir. İşçi kabul ederse taksitli ödeme yapılabilir. Taksitli ödeme sırasında faiz yürütülebilmesi için yapılacak sözleşmeye hüküm konulması gerekir. Taksitin aksatılması halinde faiz işleyebilmesi için de ihtar çekilmesi veya dava açılması gerekir.
Aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçilerin kıdem tazminatı daha sonraya ertelenebilir. Ancak, bu durumda, işçi kendi isteği ile ayrıldığında emekli olduktan sonra çalıştığı dönem dahil tüm sürelerin kıdem tazminatının son ücret üzerinden ödeneceği konusunda işveren ile yazılı sözleşme yapılması gerekir.
EYT kapsamında kaç kişi emekli olacak?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan EYT kapsamında 2 milyon 250 bin kişinin emekli olacağını açıkladı. Askerlik vs borçlanması ile EYT kapsamına girecek kişiler ile birlikte bu sayının 2,5 milyon kişiye ulaşabileceği tahmin ediliyor.
