Neden bazı insanların hafızaları diğer insanlara göre çok daha üstündür?
Doğduğumuz andan hayatımızın sonuna kadar, yaşadığımız olayları hafızamıza kaydederiz. Kimilerini ömrümüz boyunca unutmazken, bazılarını ise çok kısa bir sürede unutabiliriz. Bazı insanlar ise neredeyse gördüğü ve duyduğu hiçbir şeyi unutmazlar. Hafızası iyi olan bu insanlar, nasıl bu kadar iyi bir hafızaya sahipler?
- 1
Öğrenme konusunda ya da herhangi bir hatırayı hatırlama konusunda çoğu zaman zorlanabiliriz. Bizim için çok önemli bir anı bile kimi zaman hiçbir şekilde hatırlamayabiliriz. Peki, bazı insanlar nasıl her şeyi en küçük detayına kadar hatırlayabiliyor? İşte detaylar...
- 2
İYİ BİR HAFIZAYA SAHİP OLAN İNSANLAR OLAYLARI NASIL KODLAR?
Uzun süreli bir hafıza oluşturmanın ilk adımı bilgiyi kodlamaktır. Kodlama, duyusal bilginin alınmasını ve beyinde depolanabilecek bir biçimde sıralanmasını içerir. Kodlama sürecinde daha fazla ayrıntıyı özümseyen bireylerin daha güçlü anılar oluşturması muhtemeldir.
- 3
Örneğin, bir eve baktığınızda, boya rengini, dikkat çeken verandayı ve çevredeki yeşilliği kaydedebilirsiniz. Ancak başka bir kişi, sizin bu yüzeysel ayrıntıları hafızaya almak için harcadığınız sürede, pencere sayısı veya bahçedeki ağaç türleri gibi ayrıntıları da fark edebilir. Başka bir deyişle, daha çok şey hatırlayan bir kişi, daha az zamanda daha fazla bilgi kaydedebilir. Evin bu kadar detaylı gözlemlenmesi, daha sonra hatırladıklarında evin daha net bir zihinsel imajını oluşturmalarına yardımcı olabilir.
-
- 4
Ayrıntıların Önemi
Dikkat burada büyük bir rol oynar. Bir şeyi öncelikle aktif olarak ona dikkat ettiğiniz için hatırlarsınız. Beynin ön lob adı verilen bölümü, dikkatin sürdürülmesiyle ilgilidir. Oldukça anlaşılır bir şekilde, bu bölge aynı zamanda hafızanın geri getirilmesinde de rol oynar. Bu nedenle, ayrıntılara ne kadar çok dikkat ve odaklanma gösterirseniz, o kadar etkili bir şekilde kodlanırlar ve daha sonra hatırlama olasılığını artırırlar.
- 5
Kodlama da duygusal deneyim
Kodlama, olumlu duygusal deneyimlerle kolaylaştırılır ve daha güçlü anılarla sonuçlanır. Duygusal süreçlerden sorumlu beyin bölgesi olan amigdala, hafıza oluşumunun merkezi olan hipokampüsün yanında yer alır. Belirli anıları duygusal bir deneyimle ilişkilendirerek daha önemli olarak işaretler.
- 6
Bazı araştırmacılar, kadınların duygusal deneyimlere daha duyarlı olmaları nedeniyle kişisel deneyimler ve olaylarla ilgili anıları akılda tutma konusunda erkeklerden daha iyi olduklarını varsaymaktadır.
-
- 7
ÜSTÜN HAFIZAYA SAHİP KİŞİLER ANILARI GERİ ÇAĞIRMAKTA İYİ OLABİLİR Mİ?
Bazı bilgilerle karşılaştığınızda gereken dikkati gösterdiniz, ancak yine de bu bilgileri hatırlamanız gerekir.
- 8
Bilgi sık sık ve düzenli aralıklarla prova edildiğinde hafıza geri kazanımı da daha güçlüdür. Düzenli prova yapılmadığında, anılar zayıflayabilir ve yavaş yavaş unutulabilir. Ayrıca, bir hafızanın konsolidasyonu sırasında - kodlama ile uzun vadeli aşama arasında 5-7 günlük bir süre - herhangi bir müdahale daha zayıf bir hafızaya veya yanlış bir hatıra neden olabilir.
- 9
GENLER HAFIZAYI ETKİLER Mİ?
Bu nöronal devrelerin işleyişi ve beynin yapısı her bireyin genetik programlamasına dayanır. Yapılan bir araştırma, COMT geninin dizilimindeki bir varyasyonun, bir tür kısa süreli bellek olan çalışma belleğinin gücünü belirlediğini ortaya koymuştur. COMT geni, dopamin gibi nörotransmitterlerin geri dönüşümünde rol oynayan COMT enzimi için bilgi içerir.
-
- 10
Buna ek olarak, dopaminin 'epizodik hafıza' olarak bilinen ve geçmiş olayları hatırlama yeteneğimiz olan bir şeyi etkilediği bilinmektedir. Araştırmalar, daha fazla dopamin taşıyan ve hipokampüslerinde dopamin bağlanan reseptör yoğunluğu daha yüksek olan bireylerin daha iyi epizodik hafızaya sahip olduğunu göstermektedir.
- 11
HAFIZAYI GELİŞTİRMEK İÇİN BEYNİ EĞİTMEK
Beyinle ilgili dikkat çekici olan şey, doğal olarak üstün olamayacağı alanlarda üstün olmak için eğitilebilmesidir. Beyin, nöroplastisite (beynin yapısal veya fizyolojik değişikliklere uğrama yeteneği) olarak bilinen ve tekrarlayan uygulamalarla zaman içinde güçlendirilebilen yeni benzersiz nöronal bağlantılar oluşturmasına olanak tanıyan bir özelliğe sahiptir.
- 12
Bu nedenle, altta yatan bir sağlık sorunu olmadığı sürece, bir kişi bilgileri sık sık tekrarlayarak ve beynin bu bilgileri daha verimli bir şekilde organize etmesine yardımcı olan teknikler kullanarak hafızasını her zaman geliştirebilir.
-
- 13
DENGELİ BESLENME VE UYKU FAKTÖRÜ
Besin açısından zengin bir diyetin sürdürülmesi ve yeterli miktarda uykunun sağlanması gibi yaşam tarzı değişiklikleri, hafızanın geliştirilmesine katkıda bulunabilir.
- 14
Uykudan yoksun bir beyin, anıları pekiştirmede daha az etkilidir; dolayısıyla depolanmalarını ve geri getirilmelerini engeller.
Kaynak: Scienceabc
