Patron uçuşları duraksamada
Güntay Şimşek yazdı...
GÜNTAY ŞİMŞEK / HT CUMARTESİ
Geçen yıl mart sonunda, Türkiye’deki iş jeti pazarını inceleyip “İstikrar işadamlarını uçurdu” başlıklı bir yazı kaleme almıştım. Henüz siyasi ve ekonomik çalkantının ortasına sürüklenmemiş, dolar, Euro fırlamamış, borsa düşüş trendine girmemişti. 10 yıldır süregelen siyasi ve ekonomik alandaki istikrar, işadamlarını cesaretlendirmiş, Türkiye’deki iş jeti sayısı 2003’e göre 10’dan 113’e kadar çıkmıştı. Ne yazık ki 2013, istikrarın sürdüğü bir yıl olarak kapanmadı. Dolayısıyla bu durum özel iş jeti pazarına da yansımaya başladı. Her yıl hızla artan iş jeti sayısı duraklama dönemine girdi. Geçtiğimiz yıl işadamlarının hava taksi ve genel havacılık işletmelerinde toplam 113 adet uçak vardı. Ocak 2014 itibarıyla bu sayı, ancak 117’ye kadar çıkabildi. 27 olan pervaneli iş uçaklarının sayısında ise değişiklik olmadı.
HER SINIFTAN HAVA ARACI VAR
Şu an Türkiye’de 25 Hawker Beechcraft (HBC), 34 Cessna, 11 Gulfstream, 15 Dassault, 25 Bombardier, 4 Embraer ve 3 de diğer üretici firmalardan satın alınan iş jeti bulunuyor. Bu iş jetlerini gövde boyutlarına göre sınıflandırdığımızda tablo şöyle: 5 entry level (giriş seviyesi), 21 light (hafif), 11 super light (hafif üstü), 29 midsize (orta), 10 super midsize (orta üstü), 21 large (geniş), 11 super large (geniş üstü), 8 long range (uzun menzilli geniş üstü gövde) ve 1 de airliner (yolcu uçağından VIP uçağa dönüştürülmüş) iş jeti bulunuyor. Geçtiğimiz sene 55 olan hava taksi şirketlerinin sayısı bu sene 54’e düşerken, 48 adet olan genel havacılık şirketi sayısı da 51’e yükselmiş. Hava taksi şirketlerinin sayısı bu senenin sonunda daha da azalabilir, zira şu an açık gözüken birkaç firma faal değil.
ÖZEL HAVACILIKTA BÜYÜME YAVAŞLADI
İş jetleri dışında helikopter sayısı 7 adet artarak 80’e, çok hafif hava aracı sayısı 8 adet artarak 33’e çıkmış. Ancak pervaneli uçak sayısı 12 adet azalarak 261 olmuş. Türkiye’de hava taksi ve genel havacılık işletmelerinin elinde bulunan uçak sayısı 7 adet artarak 491’e yükselmiş. Şu an Başbakan’ın kullandığı yolcu uçağından dönüştürülen TC-ANA kuyruk tescilli Airbus A319 Corparete Jet’i saymazsak Türkiye’deki en büyük iş jetleri Gulfstream G550, Dassault Falcon 7x ve Bombardier Global Express. Geçtiğimiz yıl Türkiye’de 3’ü devlet filosunda biri de Ciner Holding’e ait olmak üzere toplam 4 adet G550 vardı. Bu sayı Doğuş Grubu’nun Körfez Havacılık için teslim alacağı yeni uçakla 5’e çıkacak. Palmali geçtiğimiz sene bir adet 7x daha teslim alarak filosundaki long range sayısını ikiye çıkardı. Bunun dışında iki adet Bombardier Global XRS kullanıcısı bulunuyor, bunlardan biri BoraJet diğeri de yabancı kuyruk tescilli uçağıyla Yıldırım Holding.
ACUN ILICALI BÜYÜK UÇAĞA TERFİ ETTİ
Geçen yıl Boydak Havacılık’ın elinde bulunan ve TAHE tarafından işletilen Cessna Citation XLS, THK’ya satılmış. Boydak şu an tek başına 2013’te aldığı Cessna Citation Sovereign’le uçuyor. Çukurova Holding’in TC-KRM kuyruk tescilli Bombardier Global 5000’i IC Holding’in envanterine geçmiş gözüküyor. Ancak satışla ilgili taraflardan gelen onay yok. Ayrıca uçak da halen Çukurova’da. Bu yıl hepinizin bildiği gibi Acun Ilıcalı orta üstü gövdeli Bombardier Challenger 300 uçağını teslim aldı. Ilıcalı’nın eski hafif üstü gövdeli Cessna-Citation XLS (TC-LNS) uçağı da Bon Air tarafından işletiliyor. Yeni uçaklardan biri de Sönmez Holding’e ait. Holding geçtiğimiz yılın haziran ayında large sınıfında Bombardier Challenger 604 teslim aldı. Şu an uçak MNG tarafından işletiliyor. Yurtdışına satılan uçaklar da bulunuyor. Airenka’nın Beechjet 400A’sı bunlardan biri.
İŞ JETİ SİPARİŞİ AZALDI
Önümüzdeki günlerde Başbakan’ın kullanacağı ve Devlet Filosu içinde yer alacak TC-TUR kuyruk tescilli Airbus A330-200 VIP uçağı da Amerika’daki son modifikasyon işlemlerinden sonra gelecek. Doğuş’un G550’si ve Cengiz’in Falcon 5x’i dışında önümüzdeki süreçte, Çukurova’ya 1 mid size Bombardier Learjet 85, Borusan’a da 1 super light Embraer Legacy 450 gelebilir. Gökyüzünde iş dünyasından gelişmeler şimdilik bu kadar...
