Yeme isteğinizi geri kazanın: İştahsızlık sorunundan kurtulmanın etkili yolları
Yemeklere karşı ilginiz azaldı, hiçbir şey canınızı çekmiyor mu? Uzmanlara göre iştahsızlık, yalnızca geçici bir isteksizlik değil, altta yatan ciddi bir rahatsızlığın habercisi olabilir. İşte iştahınızı yeniden kazanmanın etkili yolları…
Giderek azalan yeme isteğiniz sizi endişelendiriyorsa dikkat! İştahsızlık, vücudun alarm verdiği bir durum olabilir. Doktor onayıyla uygulayabileceğiniz küçük ama etkili yöntemlerle iştahınızı yeniden kazanabilirsiniz.
UYARI: İştahsızlık, çoğu zaman geçici bir durum olsa da, uzun sürmesi halinde mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.
İŞTAHSIZLIK NEDİR?
İştahsızlık, bireyin yeme-içme isteğinin önceki düzeyine göre azalması olarak tanımlanır. Kimi zaman yalnızca yiyeceklere karşı bir ilgisizlik görülürken, bazı durumlarda hem katı hem de sıvı gıdalara karşı genel bir isteksizlik ortaya çıkabilir.
Bir kişide iştahsızlığın varlığını değerlendirebilmek için önceki yeme alışkanlıklarının bilinmesi önemlidir. Aşırı iştahsızlık olarak adlandırılan durumda ise kişi, beslenme alışkanlıklarından bağımsız olarak günlük kalori ihtiyacının altında beslenmektedir.
İştahsızlık her yaşta görülebilir ve hafif ya da ağır formlarda seyredebilir. Hafif düzeyde yalnızca beslenme düzeninde değişiklik gözlenirken, ileri düzeyde fiziksel ve psikolojik sağlık üzerinde ciddi etkiler ortaya çıkabilir.
İŞTAHSIZLIĞIN YAYGIN NEDENLERİ
İştahsızlığa birçok fiziksel ve psikolojik etken yol açabilir. Bu durum, mide-bağırsak sistemi hastalıklarından ruhsal problemlere, bazı ilaçların yan etkilerinden enfeksiyonlara kadar uzanabilir.
Başlıca nedenler şunlardır:
- Depresyon, stres ve üzüntü gibi ruhsal durumlar
- Reflü, mide üşütmesi, irritabl bağırsak sendromu gibi sindirim sistemi sorunları
- Siroz, hipotiroidizm, KOAH, diyabet gibi kronik hastalıklar
- Gebelik, kanser, HIV ve hepatit gibi özel durumlar
- Bazı ilaçların yan etkileri
SAĞLIK DURUMLARINA BAĞLI İŞTAHSIZLIK
Bazı hastalıklar doğrudan iştahsızlığa neden olabilir. Vücudun enfeksiyonla savaştığı ya da organ fonksiyonlarının etkilendiği durumlarda iştah azalabilir.
Bu duruma yol açabilen bazı hastalıklar şunlardır:
- Diyabet
- Kanser
- Demans
- Kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları
- HIV ve AIDS
- Gıda zehirlenmesi
- Hipotiroidizm
PSİKOLOJİK NEDENLER
Duygusal durumlar iştah üzerinde doğrudan etkili olabilir. Kişi kendini üzgün, stresli veya kaygılı hissettiğinde yeme isteği azalabilir.
Psikolojik kökenli iştahsızlık nedenleri arasında şunlar yer alır:
- Depresyon
- Stres
- Endişe
- Yeme bozuklukları (anoreksiya gibi)
- Keder, korku, üzüntü veya şok gibi yoğun duygusal tepkiler
İLAÇLARA BAĞLI İŞTAHSIZLIK
Bazı ilaçlar veya takviyeler iştahsızlığa yol açabilir. Özellikle uzun süreli tedavilerde bu yan etki daha belirgin olabilir.
İştah azalmasına neden olabilecek ilaçlardan bazıları şunlardır:
- Antibiyotikler
- Amfetaminler
- Kemoterapi ilaçları
- Kalp hastalıklarında kullanılan digoksin
- Depresyon tedavisinde kullanılan fluoksetin
- Yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan hidralazin
- Ağrı tedavisinde kullanılan opioidler
BEBEKLERDE İŞTAHSIZLIK NEDEN OLUR?
Bebeklerde iştahsızlık genellikle ek gıdaya geçiş dönemlerinde veya diş çıkarma süreçlerinde görülür. Bunun yanı sıra demir ya da çinko eksikliği de iştah kaybına yol açabilir.
İştahsızlık, 9. aydan itibaren başlayarak okul çağına kadar devam edebilir. Nedene göre doktor, kan testleri veya görüntüleme yöntemleriyle tanı koyabilir ve uygun tedaviyi planlar.
İŞTAHSIZLIĞI GİDERMEK İÇİN YAPILABİLECEKLER
İştah kaybı durumunda, tıbbi tedavinin yanında yaşam tarzı düzenlemeleri de oldukça önemlidir. İşte öneriler:
DÜZENLİ YEMEK YİYİN
Aç olmasanız bile kahvaltı, öğle ve akşam öğünlerini küçük porsiyonlarla da olsa atlamamaya çalışın.
SIVI BESİNLER TÜKETİN
Katı gıdalar sizi zorluyorsa, doktor önerisiyle çorba, meyve suyu, smoothie gibi sıvı besinlerle kalori alımınızı destekleyin.
YUMUŞAK BESİNLERİ TERCİH EDİN
Süt ürünleri, baharatsız et, sebze püreleri, patates, ekmek veya kraker gibi mideyi yormayan gıdaları tercih edin.
BESLEYİCİ GIDALARA YER VERİN
Protein, vitamin ve mineral açısından zengin besinleri tüketerek vücudunuzun ihtiyaç duyduğu değerleri karşılayın.
AİLE VE ARKADAŞLARLA YEMEK YİYİN
Sosyal ortamlarda yemek yemek, iştahın artmasına yardımcı olabilir.
ÖĞÜN ATLAMAYIN
Her öğünde bir miktar da olsa yemek yemeye özen gösterin.
DÜZENLİ EGZERSİZ YAPIN
Hafif egzersizler, hem sindirimi düzenler hem de iştahın doğal şekilde açılmasına katkı sağlar.
Görsel Kaynak: shutterstock
