Çengelköy nerede? Çengelköy hangi şehirde, ilde, bölgede?

ÇENGELKÖY HANGİ ŞEHİRDE?

Çengelköy hangi şehirde sorusunun yanıtı İstanbul'dur. Burası, İstanbul şehrinin kalbinde, Boğaziçi'nin Anadolu kıyısında yer alan en eski ve en bilinen "Boğaz köylerinden" biridir.

İstanbul'un modern gökdelenlerinin ve yoğun trafiğinin aksine, Çengelköy hala "eski İstanbul" mahalle kültürünü ve tarihi mimarisini korumaya çalışan bir sığınak gibidir. İstanbul şehrinin bu tarihi semti, hem yerleşim hem de turistik bir çekim merkezi olma özelliğini bir arada barındırır.

ÇENGELKÖY HANGİ İLDE?

Çengelköy, idari olarak İstanbul iline kayıtlıdır. İstanbul ilinin en tarihi ve merkezi ilçelerinden biri olan Üsküdar'a bağlı bir mahalledir (Resmi olarak Çengelköy Mahallesi).

Üsküdar Belediyesi'nin hizmet sınırları içinde yer alan Çengelköy, lüks yalıları, Boğaz manzaralı tarihi köşkleri ve bu yapıların hemen yanı başındaki mütevazı köy merkeziyle karma bir sosyal dokuya sahiptir. Çengelköy hangi ilde diye bakıldığında, İstanbul ilinin en prestijli ve en tarihi semtlerinden biri olduğu görülür.

ÇENGELKÖY HANGİ BÖLGEDE?

Çengelköy hangi bölgede? Coğrafi olarak Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde yer alır. Bölgenin Çatalca-Kocaeli Bölümü'nde, İstanbul Boğazı'nın (Bosphorus) Asya kıyısında, tam orta noktasında konumlanmıştır.

Çengelköy'ün bölgesi, Boğaz'ın doğrudan etkisi altında olan, ılıman bir Marmara iklimine sahiptir. Denizden gelen esinti, yaz aylarında serinlik sağlarken, kış aylarında da havayı yumuşatır. Bu özel konumu, onu tarih boyunca İstanbul'un en gözde yerleşim yerlerinden biri yapmıştır.

ÇENGELKÖY KONUMU NEDİR?

"Çengelköy konumu nedir?" sorusu, bu semtin sadece coğrafi yerini değil, İstanbul'un kültürel ve sosyal haritasındaki yerini de tanımlar. Çengelköy'ün konumu, onu Boğaziçi'nin en otantik ve "mahalle kültürü"nü (mahalle kültürü) en çok koruyan yerlerinden biri yapar. Semtin, kilisesi, camisi ve esnaf dükkanları ile çevrili bir "köy meydanı" (Çengelköy Meydanı) vardır. Bu meydanın etrafında kümelenmiş balıkçı, manav, fırın ve börekçi gibi esnaf dükkanları, semtin bu tarihi kimliğini hala yaşatmaktadır.

Çengelköy'ün konumunu Türkiye çapında meşhur eden ana unsur, Tarihi Çınaraltı Çay Bahçesi'dir. Semtin iskelesinin hemen yanında yer alan bu çay bahçesi, adını meydanı kaplayan asırlık dev çınar ağacından alır. Boğaz'ın tam kıyısında, Avrupa Yakası'nı (Kuruçeşme, Bebek ve Ortaköy) doğrudan seyreden bu konum, İstanbul'un en ikonik manzaralarından birini sunar. Çınaraltı, hem semt sakinleri hem de ziyaretçiler için bir buluşma noktasıdır.

Semtin Boğaz'daki konumu, onu tarihi yalılar ve konaklar açısından da son derece zengin kılar. Aralarında Boğaz'ın en zarif yapılarından biri olan Sadullah Paşa Yalısı'nın da bulunduğu birçok tarihi yalı, Çengelköy sahil şeridinde sıralanır. Ayrıca iç kesimlerde, yamaçlarda (Çengelköy sırtları) hala ayakta olan birçok tarihi ahşap köşk ve bu köşklerle bir arada bulunan modern villalar yer alır.

Tarihi olarak Çengelköy'ün konumu, Bizans dönemine kadar uzanır. O dönemdeki adının "Sophianai Limanı" (İmparatoriçe Sophia'nın Sarayı) olduğu düşünülmektedir. Osmanlı döneminde ise semtin adı, rivayete göre Fatih Sultan Mehmet döneminde gemi çapalarının ("çengel") burada bulunması veya dökülmesi nedeniyle "Çengel Köyü" olmuştur. Diğer bir rivayet ise Fatih dönemi komutanlarından Çengeloğlu Tahir Paşa'nın buradaki konağından dolayı adının geldiğidir.

Çengelköy'ün otantik konumu, onu Türk televizyon dizileri (diziler) için doğal bir plato haline getirmiştir. 1990'ların efsane dizisi Süper Baba'nın burada çekilmesi, semtin ününü tüm Türkiye'ye yaymıştır. O günden beri Çengelköy Meydanı ve Çınaraltı, sayısız popüler dizi ve filme (örneğin Kuzey Güney, Fazilet Hanım ve Kızları, Ekmek Teknesi) ev sahipliği yapmıştır. Bu durum, semtin turistik çekiciliğini de artırmıştır.

Çengelköy konumu nedir dendiğinde, akla gelen bir diğer unsur da tarımsal şöhretidir. Semt, artık tarım alanları neredeyse yok olmuşsa da, küçük, çıtır ve kendine has bir lezzeti olan Çengelköy Salatalığı (veya Çengelköy bademi) ile meşhurdur. Bu salatalık, semtin manavlarında ve İstanbul pazarlarında hala bir marka olarak aranır ve semtin tarihi kimliğinin bir parçası olarak yaşatılır.

Ulaşım açısından Çengelköy'ün konumu, Üsküdar-Beykoz sahil yolu (Kuleli Caddesi) üzerindedir. Üsküdar merkezden (Marmaray, M5 Metrosu ve Vapur İskeleleri) kalkan İETT otobüsleri ve minibüs/dolmuş hatları ile semte kolayca ulaşılabilir. Ayrıca küçük Çengelköy İskelesi'nden de zaman zaman Şehir Hatları'nın Boğaz turları veya kısa hat (Eminönü gibi) seferleri yapılabilmektedir.