Binlerce bebeğin eksik veya kısa uzuvlarla doğmasına neden olan ilaç faciası
Bir Alman ilaç firması tarafından hamile kadınların mide bulantısını dindirmek için geliştirilen Thalidomide isim ilaç; binlerce bebeğin eksik veya gelişmemiş uzuvlarla doğmasına neden oldu. Bugün bile birçok kişi, ilacın yarattığı yıkıcı sonuçlar ile hayatına devam ediyor.
- 5
Bazı bilim insanları bu ilacın hayvanlar üzerinde böyle bir etkisi olmadığını iddia ediyordu ancak gözden kaçan detaylar vardı.
Birincisi, hayvanlar kusurlu doğan yavruları yiyordu. Bu yüzden, araştırmacılar kusurlu bir yavruyla karşılaşmamıştı. İkinci ise hayvanlara verilen ilaç tablet şeklinde değildi, ilaç suda eritilerek veriliyordu.
- 6
Thalidomide karşı kanıtlar artmaya devam ettikçe, suç inkâr edilemez bir hale geldi ve 26 Kasım 1961'de Grunenthal şirketi tarafından resmen geri çekildi. 2 Aralık 1961'de Birleşik Krallık distribütörleri de aynı şeyi yaptı.
- 7
Ancak Birleşik Krallık hükümeti Mayıs 1962'ye kadar resmî bir uyarı yayınlamadı, bu nedenle talidomid muhtemelen birçok ecza dolabında kalmaya devam etti ve şüphelenmeyen insanlar tarafından satın alındı.
-
- 8
Thalidomide'nin piyasaya çıktığı birkaç kısa yılda, dünya çapında 10 binden fazla bebeğin etkilendiği tahmin ediliyor. Bu dönemde doğan bebeklerin yaklaşık yarısı doğumdan birkaç ay sonra öldü. Hayatta kalan bebekler ve aileleri ise hâlâ ilacın etkisiyle yaşıyor.
- 9
1968 yılında Grunenthal, Almanya'da mahkemeye çıkarıldı. Şirket davayı mahkeme dışında halletti ve Alman mağdurların tazmin edilmesi için düzenlemeler yapıldı. Hiç kimse herhangi bir suçtan yargılanmadı.
- 10
Tüm dünyada sadece ABD ve Türkiye bu ilacın satışına onay vermediği için faciadan etkilenmedi. O dönemde Türkiye'nin ileri gelen bilim insanlarından biri olan veteriner hekimi Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün, ülkede ilk kez kök hücre üzerinde çalışmalar yapan kişiydi.
Aygün, ilaç kullanımı ve bebeklerde görülen gelişim bozukluğu arasındaki ilişkiyi fark etmiş ve ilacın Türkiye'ye gelmesini engelleyerek, birçok neslin hayatını kurtarmıştır.
-
- 11
En son 2013 yılı Aralık ayında Avustralya ve Yeni Zelanda'daki 100'ün üzerinde Thalidomide mağduruna, 81 milyon dolar tazminat ödendi. Bu kara leke, tarihe bir facia olarak geçti.
Olayın detayları Science Museum ve Understanding Animal Research'ten alınmıştır.
