Aşırı düşünmeyi engellemenin yolları nelerdir?

Sürekli geçmişte ya da gelecekte yaşıyor ve düşünme durumu nedeniyle kendinizi sosyal çevrenizden dahi soyutluyorsanız; aşırı düşünme (overthinking) şüphesi üzerinde durmanın vakti gelmiş demektir. Peki aşırı düşünmeden kurtulmanın yolları nelerdir?

Giriş: 22.02.2025 - 15:30 Güncelleme: 22.02.2025 - 15:30

Aşırı düşünmekten kurtulmanın yolları neler?

Hayatın içinde bazı dönemlerde başımıza gelen olayları veya gelecek kaygısı dolayısıyla sürekli düşünmekten kendinizi tutamıyor olabilirsiniz. Fazla düşünme aşırıya kaçtığı taktirde farklı rahatsızlıklara yol açabilir.

Beyin her an onlarca farklı düşünce üretir ve bu iç monolog hiç durmaz. Ancak sürekli düşünme hali zaman, enerji ve dikkat kaybına neden olduğunda aşırı düşünme olarak tanımlanabilir. Eğer bir konuşma sırasında söylenenlere konsantre olamayıp sürekli ne söyleyeceğinizi ya da nasıl tepki vereceğinizi düşünüyorsanız geçmişi devamlı tekrar ediyor ve gelecek hakkında negatif senaryolar kurup endişeleniyorsanız büyük ihtimalle aşırı düşünmenin pençesindesinizdir.

REKLAM

Uykusuzluk aşırı düşünme hastalığı durumunda en yaygın görülen belirtidir. Araştırmalar zihnin devamlı düşünürken pek çok farklı düşünce ile meşgul olmasının uykuya geçişi zorlaştırdığını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda overthinking belirtileri yani aşırı düşünme hem yaşam kalitesini düşürür hem de bireyin psikolojik durumunu negatif yönde etkiler. Anksiyete ve depresyon gibi ruh sağlığı sorunlarında sıklıkla karşılaşılan bu durum uzun süreli ve yoğun düşünme eylemi ile bağlantılıdır. Aşırı düşünme belirtileri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

- Aynı düşünceler, endişeler veya korkular üzerine tekrar tekrar düşünmek

- Başka bir şey düşünememe halinde olmak

- Sürekli endişeli veya kaygılı hissetmek

- En kötü senaryoları hayal etmek

- Düşünceler yüzünden sürekli kendini üzgün veya depresif hissetmek

- Mental olarak yorgun hissetmek

- Odaklanmada güçlük çekmek

- Çok fazla olumsuz düşünceye sahip olmak

REKLAM

Aşırı düşünme hastalığı, kişinin kendini koruma mekanizması olarak ortaya çıkan genellikle sağlık, iş, ve ilişkiler nedeniyle görülen bir durumudur. Kişi bu alanların kontrolünü kendinde hissetmek için sürekli olarak düşünür. Fakat çok düşünmesinden kaynaklı olarak verimsiz bir şekilde düşünmeye neden olur. Bunun yanında overthinking, kaygı, depresyon, anksiyete ve stresle ilişkilendirilir. Zihinsel bozukluk nedeniyle kişi aşırı düşünmeye odaklanarak günlük hayatının etkilenmesine neden olur.

- Hata yapma korkusu

- Stres

- Duygusal travma geçmişi

- Anksiyete

- Depresyon

- Düşük özgüven

- Kaygı

- Zihinsel bozukluklar

Sorunlarınız üzerinde durmak yardımcı olmaz, ancak çözümler aramak yardımcı olur. Eğer kontrol edebildiğiniz bir şeyse, sorunu nasıl önleyebileceğinizi düşünün veya kendinize beş olası çözüm belirleme konusunda meydan okuyun.

Kontrol edemediğiniz bir şeyse (örneğin doğal bir afet) bununla başa çıkmak için kullanabileceğiniz stratejileri düşünün. Tutumunuz ve çabanız gibi kontrol edebileceğiniz şeylere odaklanın.

REKLAM

Aşırı düşünme, farkında olunduğu durumda durdurulabilir bir durumdur. Farkında olmak hızlı bir çözüm gibi gözükse de bunu uzun vadeye yaymak önemlidir. Düzenli pratik yapmak, aşırı düşünülen zamanların daha fazla farkına varılmasına yardımcı olabilir.

Meditasyon, kitap okumak ve yürüyüş yapmak gibi aktiviteler stres düzeyinizi düşürmenize yardımcı olacaktır. Proaktif olmak ve bu etkinlikleri rutininize dâhil etmek size iyi gelecektir. Böylelikle kaygı seviyenizi azaltabilir ve sizi fazla düşünme olasılığınızı azaltabilir. Öte yandan zaten çok stresliyseniz ve sağlıklı dikkat dağınıklığından kurtulmak için mücadele ediyorsanız, düşüncelerinizi ve duygularınızı güvendiğiniz biriyle paylaşmak yine fazla düşünme konusunda size yardımcı olabilir.

Bir endişe dönemi uygulamak için yaklaşık 30 dakikalık bir zaman dilimi seçin. Bu süre zarfında tüm endişelerinizi yazın. Sonra listenizi gözden geçirin ve problem çözebileceğiniz endişeleri, kontrolünüz altında olan şeyleri uygulayın. Kontrolünüz olmayan öğeleri bir sonraki endişe döneminize kadar bırakmaya çalışın.

REKLAM

Aşırı mükemmeliyetçi yapıdaki bir insan hatalarını gözünde çok büyütebilir ya da onlardan ders almak yerine kendini suçlamayı seçebilir. Fakat yaşam içinde yanlışlarımızdan ders alarak ilerlemeyi tercih etmemiz aynı yerde durmamızdan çok daha değerlidir ve hataları tekrarlamamızın önüne geçer. Bu nedenle insan olarak hata yapabileceğinizi kabul etmek, aşırı düşünme sorununu aşma noktasında çok değerli bir gelişmedir.

Aşırı düşünme hastalığı öyle bir psikolojik kaynağa sahiptir ki bazen olayın içinde kaybolup gidecek kadar düşünmemize yol açabilir. Bu durumun engellemek için olaylara mümkün olduğunca geniş çerçeveden bakmaya alışkanlık haline getirebilirsiniz. Bir süre sonra zorlayıcı görünen bu davranış biçimi düzenli hale gelecek ve ufak tefek şeyleri kendinize dert etmenizin önüne geçecektir.

Hayatta genelde göz ardı ettiğimiz ve aslında bizi biz yapan çok sayıda başarımız da mevcuttur. Başarıya yüklediğiniz anlam elbette size bağlıdır; fakat her ne kapsamda düşünürseniz düşünün yapamadığınız şeylere takılmak yerine başarılarınıza odaklanmanız sizi her zaman bir adım öteye taşıyacaktır.