Yüksükotları gerçekten kalp krizi riskini artırabilir mi?

Bahçelerde sıkça rastlanan yüksükotları, sadece estetik bir bitki olmanın ötesinde, kalp sağlığı için ciddi bir risk oluşturabilir. Bu bitkinin yapraklarında bulunan güçlü kimyasallar, kalp ritmini olumsuz etkileyerek potansiyel olarak ölümcül sonuçlar doğurabilir. Yüksükotları gerçekten kalbinize zarar verebilir mi?

Yüksükotu, kalp ritim bozukluğu ve kalp yetmezliğini tedavi etmek için kullanılan ve aynı zamanda toksik olabilen bir ilaç olan digoksin içerir. Peki bunu yutmak kalp krizine neden olabilir mi?

Yüksükotlarının çan şeklindeki mor çiçekleri hemen tanınabilir, ancak bu güzel Avrupa kır çiçeği doğaüstü gizemlerle doludur. Cadı eldiveni ve ölü adamın çanı olarak da bilinen bu çiçekler, insan kalbi üzerindeki güçlü etkileri nedeniyle yüzyıllar boyunca hem halk ilacı hem de zehir olarak kullanılmıştır.

Hatta eski bir İngiliz deyişine göre “yüksükotu ölüleri diriltebilir ve yaşayanları öldürebilir.” Peki bu ne kadar doğru? Yüksükotları gerçekten kalp krizi geçirmenize neden olabilir mi?

Bu sorunun cevabını bulmak için öncelikle sağlıklı bir kalbin nasıl çalıştığını anlamamız gerekir. Kalbin kendisi, vücuda kan pompalamak için zamanla kasılmış binlerce kalp hücresi içerir. Küçük elektrik sinyalleri bu pompalama eylemini düzenler ve her hücre bu elektriksel aktivitenin sürdürülmesinde rol oynar.

İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nde iyon kanalı araştırmacısı olan Hugues Abriel Live Science'a verdiği demeçte, “Kalp hücrelerinin zarlarında sodyum, potasyum ve klorür gibi yüklü parçacıkların zarı kontrollü bir şekilde geçmesine izin veren çok sayıda farklı iyon kanalı ve taşıyıcı vardır” dedi. “İyonların bu hareketi zar boyunca bir elektrik akımı ve potansiyel farkı yaratır ve elektrik de buradan gelir.”

Bu elektriksel dengeyi düzenlemek için özellikle önemli olan sodyum-potasyum pompasıdır. Bu membran taşıyıcı, potasyum iyonlarını hücre içine pompalarken sodyum iyonlarını hücre dışına itmek için enerji kullanır. Genel olarak bu, her kalp hücresinin içinin dışına kıyasla negatif yüklü olduğu anlamına gelir ve bu gradyanın korunması kalbin düzgün çalışması için hayati önem taşır.

Peki, yüksükotunun tüm bunlarla ne ilgisi var?

Buffalo'daki New York Eyalet Üniversitesi'nde bitki doğal ürünleri konusunda uzmanlaşmış bir sentetik biyolog olan Zhen Wang Live Science'a yaptığı açıklamada, “Yüksükotları kardiyak glikozitler adı verilen son derece güçlü bileşikler içerir - kalp kası üzerindeki işlevleri için ‘kardiyak’ ve bu bileşiklerin vücudun bunları emmesine yardımcı olmak için kimyasal yapılarına bağlı şeker moleküllerine sahip olduğunu belirtmek için ‘glikozitler’” dedi. “Tüm yüksükotu türleri digoksin gibi bu kardiyak glikozitlerden bir miktar üretir ve bunlar sodyum-potasyum pompasına çok çok sıkı bir şekilde bağlanarak onu inhibe eder, böylece taşıyıcı artık bu iyonları pompalayamaz.”

Bu pompanın devre dışı bırakılması, kalp hücreleri içinde bir dizi kimyasal soruna yol açarak kalbin aniden çok daha sert ve çok daha hızlı atmasına neden oluyor.

Abriel, “Farklı membran taşıyıcı türleri arasında bir etkileşim vardır, bu nedenle birini engellemek diğerinin de çalışmayacağı anlamına gelir” dedi. “Sodyum-potasyum pompasına vurmak, kalp hücrelerinin içindeki kalsiyum konsantrasyonunu artıran bir zincirleme etkiye sahiptir. Kalsiyum konsantrasyonundaki bu artış bir tetikleyici görevi görerek elektriksel bozukluklara neden olur ve kalp hücrelerinin daha sert ve daha hızlı kasılmasını sağlar.”

Ventriküler fibrilasyon olarak bilinen tehlikeli bir aritmi türü olan kalbin doğal ritmindeki bu bozulma, ani kalp durmasına ve hatta ölüme yol açabilir. Abriel, “Kalbin odacıkları düzenli olarak kasılmadığında, kan pompalayamaz ve genel etki sanki kalp artık atmıyormuş gibi olur” dedi.

Potansiyel olarak tehlikeli ve toksik etkilerine rağmen digoksin aynı zamanda değerli bir kalp ilacıdır. Wang, “Digoksin, diğer ilaçlar başarısız olduğunda kalp yetmezliği için klinik olarak reçete edilir” dedi. “Kalp yetmezliği, hastanın kalbinin yeterince pompalamayacak kadar zayıf olması ve bu nedenle kalbin pompalama gücünü artırmak istemenizdir. Digoksinin aşırı dozda alınması halinde ciddi yan etkileri olsa da bu, toksinin faydasının riske ağır bastığı ve kişinin hayatını kurtarabileceği özel bir durumdur.”

Peki tüm bunlar yüksükotları için ne anlama geliyor? Digoksin şüphesiz güçlü ve tehlikeli bir bileşik olsa da, yabani yüksük otlarıyla kazara zehirlenmeler son derece nadirdir ve yaygın mor yüksük otu (Digitalis purpurea) nispeten az miktarda toksin üretir.

Wang, yine de bir kişinin yanlışlıkla bitkinin herhangi bir parçasını yutması halinde, önlem olarak acil servise (veya evcil hayvan söz konusu olduğunda veterinere) gitmesi gerektiğini tavsiye etti. “Kardiyak glikozitler çok güçlüdür ve çok hızlı etki eder” dedi. “Hastanede sizi tedavi edebilecekler ve vücudunuzun bu toksini temizlemesine yardımcı olacaklar.”

Kaynak: Live Science