Tarihin en çok tartışılan psikolojik çalışması: Küçük Albert deneyi
İki araştırmacı, insan psikolojisinde koşullanmanın nasıl oluştuğunu anlamak için tarihe geçen bir deney gerçekleştirdi. Ancak denek olarak 9 aylık bir bebeğin kullanılması, bugün bile tartışma yaratıyor.
- 1
Küçük Albert deneyi, John B. Watson ve yüksek lisans öğrencisi Rosalie Rayner tarafından yürütülen ve Pavlo'nun köpeği deneyini bir adım daha ileri taşıyan bir çalışmaydı.
Takma ismiyle Albert, deneye katıldığında henüz 9 aylık bir bebekti. Watson ve Rayner bebeği; beyaz bir fare, bir tavşan, bir maymun, maskeler ve yanan gazeteler gibi bir dizi uyarana maruz bıraktı ve bebeğin tepkilerini gözlemledi.
Fotoğraf temsilidir
- 2
Albert, tüm uyaranlara karşı hiçbir korku belirtisi göstermedi. Deneyin ikinci aşamasında Watson; bebeğin fare görmesiyle beraber metal bir boruya çekiçle vurarak yüksek bir ses çıkardı. Doğal olarak Albert sesi duyunca ağlamaya başladı.
Deneyin bu adımı birkaç kere tekrarlandı. En sonunda Albert, ne zaman beyaz fare görse sesi beklemeye ve fareyi gördüğü andan itibaren ağlamaya başladı.
Fotoğraf temsilidir
- 3
Deney insanlarda duygusal tepkilerin koşullanabileceğini göstermenin yanı sıra, uyaranın genellenebileceğini de gösterdi. Albert deneyin ardından yalnızca beyaz fareden değil, aynı zamanda benzer beyaz nesnelerden de korktu. Korktuğu şeyler arasında; Rayner'un kürk mantosu ve Noel Baba sakalı takan Watson da vardı.
Fotoğraf temsilidir
-
- 4
Deney, psikolojinin en ünlü deneylerinden biri olmasına ve neredeyse her psikoloji dersinde yer almasına rağmen birçok anlamda eleştiriye maruz kaldı.
İlk endişe, deneyde bir bebeğin kullanılması üzerinde şekillenen etik kaygılar oldu. İkincisi ise deneyde sadece Watson ve Rayner vardı; tüm yargılar iki kişinin özel yorumuna dayanıyordu.
Fotoğraf temsilidir
- 5
Küçük Albert'a ne olduğuna gelirsek; bu hâlâ gizemini koruyor. Ortaya atılan ilk iddiaya göre; Albert'ın gerçek ismi Douglas Merritte idi ve Douglas, doğduğundan beri muzdarip olduğu hidrosefali (beyninde sıvı birikmesi) nedeniyle 10 Mayıs 1925'te, altı yaşındayken hayatını kaybetmişti. Bu durum zaten tarışmalı olan deneyin, ahlaki boyutunun daha da çıkmaza sürüklenmesine neden oldu.
Fotoğraf temsilidir
- 6
İkinci iddia ise 2014 yılında ortaya atıldı ve Albert'ın asıl adının William Barger olduğu ifade edildi. Ancak bu da iddiadan öteye geçemedi.
Sonuç olarak; Albert'ın gerçek akıbetini bilemesek de Küçük Albert deneyi bugün bile psikoloji alanındaki etkisini sürdürüyor.
Fotoğraf temsilidir
Kaynak: Very Well Mind
-
