BM, İran'a yaptırımı kabul etti

DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Büyükelçi Apakan, deklarasyonla barışçıl ve uzlaşmacı bir pencere açıldığını da kaydetti, “Diplomatik çözümdışında bir çözümün olacağına inanmadıklarını” ifade etti. Apakan sözlerini “Türkiye’nin oyunun ‘Hayır’ olduğunu” açıklayarak tamamladı. Başbakan Erdoğan dün ABD Başkanı Obama, Rusya Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad ve Brezilya Devlet Başkanı Da Silva ile telefon görüşmeleri yaparken ABD de Türkiye ile Brezilya’ya “çekimser” oy kullanmasını telkin etti. Bu süreç oylamanın gecikmesine neden oldu, ancak bir sonuç alınamadı.

TÜRKİYE KARARA UYMAK ZORUNDA

BMGüvenlik Konseyi’nden alınan kararlar bağlayıcı olduğundan Türkiye karar tasarısına ‘Hayır’ oyu verse de, yaptırımkararına uymak zorunda kalacak. Yaptırım kararı Türkiye-İran ticaretini olumsuz etkileyecek.

EK YAPTIRIMLAR

ŞİMDİ NE OLACAK?

BM Güvenlik Konseyi’nde oylanan kararda, İran’ın nükleer programıyla ilgisi olan ve aralarında bir bankanın bulunduğu 40 şirket ve bir kişi yer alıyor. Kararda İran’ın nükleer kapasiteli balistik füze faaliyetlerine yönelik önlemler yer alıyor. İran Devrim Muhafızları’nın da aralarında bulunduğu 41 kurum ve 1 kişinin kara listeye alınmasını öngören taslak çeşitli finansal yaptırımlar da getiriyor. Yaptırımlar listesinde yer alan kişi ve kuruluşların uluslararası alanda mal varlıkları dondurulacak, bu kişilere seyahat yasağı getirilecek. Kararda, deniz ya da limanlarda şüphe uyandıran kargoların incelenmesine ilişkin bir yapılanma öngörülüyor. Eğer deniz taşıtlarının yasak mal taşıdığı yönünde “makul” şüpheler oluşursa, taşıtlar incelenebilecek.

KARAR İÇİN NE DEDİLER

ABD Başkanı Barack Obama, BM Güvenlikm Konseyi’nin yeni yaptırımları kabulünü

“İran’a açık birmesaj” olarak nitelendirdi. Obama, “İran’ın haklarını tanıyoruz, ancak bu haklar sorumluluklar da getiriyor. Müzakere kapısı hâlâ açık” dedi.

Rusya’nın BMKemsilcisi Vladimir Çurkin, “Yaptırımkaçınılmaz hale geldi” dedi.

Çin, yaptırımların tamanlamıyla uygulanması çağrısında bulundu. Çin’in BMDaimi Temsilcisi Büyükelçi Li Baodong, yaptırımların ana fikrinin, “İran’ı müzakeremasasına geri getirmek” olduğunu söyledi.

İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, kararı olumlu bulduğunu belirterek “Teklifimizmasada ve İran tarafından atılacak adımlara olumlu karşılık vereceğiz” açıklamasında bulundu. Fransa İran’a diyalog kapısının hala açık olduğunu açıkladı.

Fransa Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, “Diyalog kapısı açık kalmaya devamediyor” denildi.

İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad, BM kararı için “Bu kararın hiçbir değeri yok. Çöp kutusuna atılması gereken kullanılmış bir mendil gibi” dedi.

İsrail Başbakan Yardımcısı Silvan Şalom“ Uranyum zenginleştirme faaliyeti durdurulmazsa yeni önlem düşünülmeli” dedi.

TÜRKİYE, İMZASININ ARKASINDA

Oylamanın hemen ardından Başbakanlık kaynakları “Türkiye, Tahran Anlaşması’nda attığı imzanın arkasında durmuştur. Zira Türkiye başından beri diplomasi yolunun açık tutulmasını ve sorunun diplomasi yoluyla çözülmesini savunmuştur’’ açıklaması yaptı.

‘Bölgeyi gözardı eden karar küresel barışa hizmet etmedi’

Dışişler Bakanı Ahmet Davutoğlu, BM Güvenlik Konseyi’nin İran’a yönelik aldığı yaptırım kararının 50 sene öncesinin anlayışını yansıttığını ve bölge gerçeklerini gözardı ettiğini söyledi. Davutoğlu, Kanal 24’te yayımlanan Açık Görüş programında BM Güvenlik Konseyi’nin İran’a yönelik yaptırımkararının ardından kritik değerlendirmelerde bulundu. Davutoğlu, “Viyana Grubu’nunmektuplarını 10 gün önceden almayı isterdik. Böyle olsaydı, karar engellenebilirdi diyemem ama uluslararası ortam daha olumlu olurdu. Yaptırımların, bu zamanlamayla, Viyana Grubu üyelerininmektubu ile aynı zamanda olması, küresel barışa hizmet etmemiştir” dedi. Davutoğlu, oylamada Türkiye’nin ‘Hayır’ oyuyla ilgili olarak da, “Bizim‘hayır’ oyu vermemiz ABD için sürpriz değildi. Türkiye, Tahran Anlaşması’nı yok sayamazdı. Türkiye’nin ‘hayır’ oyu vermesi, Türkiye’nin Batı veya ABD karşıtlığı ile izah edilemez” diye konuştu.

ANKARA NEDEN ‘HAYIR’ DEDİ

Diplomatik kaynaklar Ankara’nın ‘Hayır’ kararını şöyle açıklıyor:

ERDOĞAN İLE OBAMA 3 KEZ GÖRÜŞTÜ

Ankara, ‘Hayır’ı kararını dün netleştirdi. Başbakan Erdoğan, ABD Başkanı Obama ile önceki gece görüştü. Dün ise iki telefon görüşmesi daha yapıldı. Washington, Ankara’nın ‘Hayır’ diyeceğini oylamanın hemen öncesinde Erdoğan’ın Obama ile yaptığı telefon görüşmesinde öğrendi.

KONSEY TOPLANTISINDA ÖNEMLİ ANLAR VE KONUŞMALAR

Hazayi'nin konuşmasının ardından söz alan İngiltere'nin BM Daimi Temsilcisi Mark Lyall Grant, İran Büyükelçisinin sözlerinin haddini aştığını, İngiltere ve başka ülkeleri küçük düşürme ve konuyu İran'ın nükleer meselesininden uzaklaştırma amacı taşıdığını savundu.

Grant, Konsey'de oylamaya "evet" kullanmasının ardından yaptığı ilk konuşmada ise önce ABD, Çin, İngiltere, Fransa, Rusya ve Almanya'nın dışişleri bakanlarının bir bildirisini okudu. Bildiride 6 ülkenin İran'ın nükleer meselesini müzakereler yoluyla çözmeye yönelik kararlılıkları bir kez daha vurgulandı ve diplomatik kanalın açık olduğu belirtildi.

Fransa'nın BM Daimi Temsilcisi Gerard Araud, gazetecilere yaptığı açıklama, İran'a yaptırımlar getiren bu kararın, diplomatik çabaların ve Tahran Bildirisinin önünü tıkamadığını, Türkiye ve Brezilya'nın güven arttırıcı önlem olarak girişimlerini memnuniyetle karşıladıklarını hatırlattı. Tahran Bildirisindeki hususların Viyana'da konuşulması gerektiğini belirten Araud, yaptırım kararının Tahran Bildirisini güçlendireceğini de savundu.

Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Vitali Çurkin de yaptığı açıklamada, yaptırım kararının İran'ın halkını ve ekonomisini değil, sadece nükleer faaliyetlerini hedef aldığını söyledi.

Diplomatik kaynaklar, bu kapsamda Türkiye'nin diplomatik çabalarının devam etmesi yönündeki tutumumun ne kadar doğru olduğunun Konsey'de yapılan açıklamalarda ve konuşmalarda görüldüğünü belirttiler.

"KARAR DİPLOMATİK KANALI KAPATMAZ"

İran'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Muhammed Hazayi, BM Güvenlik Konseyi'nin İran'a karşı yaptırım kararı almasının diplomatik kanalları kapatmadığını ve Türkiye ile Brezilya arasındaki işbirliğinin devam edeceğini söyledi.

Hazayi, Konsey'deki konuşmasının ardından yaptığı açıklamada, yaptırımların kabulünün diplomatik kanalları kapatmadığını vurgulayarak, "Burada önemli olan, İran, Türkiye ve Brezilya arasında bölgesel ve uluslararası alanda işbirliğinin devam edecek olmasıdır" dedi. Harzayi, şöyle devam etti:

"Elbette bu kararın kabulü Türkiye, İran ve Brezilya'yı hayal kırıklığına uğratmıştır, ama temel olarak bu 3 ülke arasındaki işbirliği devam edecektir. Türkiye ve Brezilya bu kapsamda bugün son derece cesur adım atmıştır. Uluslararası toplumun, bu iki ülkenin oyunu son derece cesur ve olumlu adım olarak göreceklerine inanıyorum ve bu anlamda da kendilerine teşekkür ettik."

İran'ın Tahran bildirisini uygulama yönünde sorumluluklarını yerine getirdiğini ve Tahran Bildirisi'ne yönelik mektubu Viyana'ya gönderdiğini hatırlatan Hazayi, "Şimdi top onların sahasında, biz Viyana Grubundan cevap bekliyoruz, daha sonra da Tahran Bildirisinin uygulanması devam edecek" dedi. Hazayi, İran'ın Türkiye ve Brezilya ile iyi ilişkiler içinde olmaya devam edeceğini vurguladı.

Hazayi, diğer yabancı gazetecilere yaptığı açıklamada ise İsrail'in nükleer silaha sahip olduğunu ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) İsrail'in üye olmadığını herkesin bildiğini, ancak hiçbir şey yapılmadığını söyledi.

İsrail'in Gazze'ye yardım taşıyan gemilere saldırısının ardından Konsey'de yine aynı devletler yüzünden karar değil, sadece bir başkanlık bildirisi yayınlandığını ifade eden Hazayi, BM'de yapılan NPT gözden geçirme toplantısının ardından kabul edilen bildiride İsrail'in hem NPT üyesi olmayan hem de nükleer silaha sahip olan bir ülke olarak adının geçtiğini, bunun da "birilerini" kızdırdığını belirtti.

Hazayi, "Burada konu İran'ın nükleer meselesi konusu değildir, bu bölgenin başka ülkeler tarafından kontrol edilmeye çalışılması meselesidir" dedi.

Orta Doğu'da sadece İsrail'in nükleer silahı olduğunu söyleyen Hazayi, elbette Orta Doğu'nun nükleer silahlardan arındırılmasını istediklerini, ama bunu önce İsrail ve onu destekleyen ülkelerin istemesi gerektiğini ifade etti.

Hazayi, bir soru üzerine şöyle konuştu:

"İran'ın diyaloğa yanaşmadığını söylüyorlar, oysa İran'ın Türkiye ve Brezilya ile yaptığı anlaşma diyaloğa ve müzakereye dayanmaktadır, neden o zaman diyalogdan söz eden Batılı devletler bunu desteklemiyorlar? Tahran Bildirisi önemli ve fırsat getirebilecek bir deklarasyon, peki neden Türkiye ve Brezilya desteklenmiyor, her zaman görüşmeler Batılı devletlerin kanalıyla mı yapılmalı?"