Antakya nerede? Antakya hangi şehirde, ilde, bölgede?

ANTAKYA HANGİ ŞEHİRDE, HANGİ İLDE?

İdari olarak Antakya hangi şehirde ve Antakya hangi ilde sorularının net cevabı Hatay'dır. 2012 yılında çıkarılan büyükşehir yasasıyla Hatay ilinin büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, eski merkezi ilçe ikiye bölünmüştür. Günümüzde Antakya, Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin 15 ilçesinden biri ve Defne ilçesi ile birlikte iki merkezi ilçesinden biridir. Tarihi şehir merkezi, çarşıları ve anıtsal yapılarıyla Antakya, Hatay ilinin kültürel, tarihi ve idari kalbi olarak kabul edilir.

ANTAKYA HANGİ BÖLGEDE?

Coğrafi olarak Antakya hangi bölgede sorusu, bizi Akdeniz Bölgesi'ne götürür. Antakya, bölgenin en doğu ucunda, Suriye sınırına oldukça yakın bir konumda yer alır. Bu coğrafi konumu, onu tipik bir Akdeniz şehri yaparken, aynı zamanda Levant (Doğu Akdeniz) kültür coğrafyasının da bir parçası haline getirir. Bu durum, Antakya'nın mutfağına, müziğine, sosyal yapısına ve mimarisine yansıyan zengin ve çok katmanlı bir kültürel kimlik oluşturmuştur. Bölgenin sıcak Akdeniz iklimi, zeytin, narenciye ve pamuk gibi tarım ürünlerinin yetişmesine olanak tanır.

ANTAKYA KONUMU NEDİR?

Antakya konumu nedir sorusu, şehrin tarihsel ve stratejik önemini tanımlar. Antik çağlarda, Anadolu'yu Mezopotamya'ya ve Akdeniz limanları üzerinden Mısır'a bağlayan yolların kesişim noktasında yer alıyordu. Bu stratejik konum, onu İpek Yolu'nun önemli duraklarından biri ve büyük bir ticaret merkezi yapmıştır. Roma İmparatorluğu için doğudaki en önemli askeri ve idari üslerden biriydi. Günümüzdeki konumu ise, Türkiye'nin Suriye ile olan sınırına yakınlığı nedeniyle jeopolitik bir önem taşır. Ayrıca, Asi Nehri deltasının verimli toprakları üzerinde yer alması, onu her zaman önemli bir tarım merkezi kılmıştır.

ANTİK DÜNYANIN İNCİSİ

Antakya'nın dünya tarihindeki yeri, Büyük İskender'in generallerinden I. Seleukos Nikator tarafından M.Ö. 300 yılında "Antiocheia" adıyla kurulmasıyla başlar. Kısa sürede gelişen şehir, Roma İmparatorluğu döneminde Roma ve İskenderiye'den sonra imparatorluğun üçüncü en büyük ve en görkemli şehri haline gelmiştir. "Doğu'nun Kraliçesi" olarak anılan Antiocheia, zengin mozaiklerle süslü villaları, anıtsal caddeleri, felsefe okulları ve canlı ticari hayatıyla bir medeniyet merkeziydi.

Ancak Antakya'nın asıl evrensel önemi, Hristiyanlık tarihindeki kurucu rolünden gelir. İsa'nın havarilerinden Petrus ve Pavlus'un ilk vaazlarını verdiği yerlerden biri olan Antakya, Hristiyanlığın Kudüs dışına yayıldığı ilk merkezdir. İncil'de (Elçilerin İşleri 11:26) belirtildiği üzere, İsa'nın takipçilerine ilk kez "Hristiyan" adının verildiği yer Antakya'dır. Bu nedenle şehir, "Hristiyanlığın Beşiği" olarak kabul edilir. Habib-i Neccar Dağı'nın yamacına oyulmuş olan ve Hz. İsa'nın 12 havarisinden biri olan Aziz Petrus'un ilk ibadet ettiği yer olduğuna inanılan Saint Pierre Mağara Kilisesi, Hristiyanlığın en eski kiliselerinden biri olarak kabul edilir ve her yıl binlerce Hristiyan tarafından ziyaret edilen önemli bir hac merkezidir.

BİR ŞEHRİN YIKIMI VE YENİDEN DOĞUŞ UMUDU: 2023 DEPREMLERİ

Antakya'nın binlerce yıllık zengin tarihi mirası, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde büyük bir yıkıma uğramıştır. Şehir, tarihinin en büyük felaketlerinden birini yaşamış, on binlerce insan hayatını kaybetmiş ve tarihi kent merkezi neredeyse tamamen yerle bir olmuştur. Deprem, sadece modern binaları değil, şehrin ruhunu oluşturan paha biçilmez tarihi yapıları da enkaz altında bırakmıştır.

Anadolu'nun ilk camisi olduğuna inanılan ve içerisinde Yahya ve Yunus peygamberlerin makamlarının bulunduğu tarihi Habib-i Neccar Camii, şehrin en önemli sembollerinden biri olan Tarihi Uzun Çarşı, yüzyıllardır ibadete açık olan Antakya Sinagogu ve Rum Ortodoks Kilisesi gibi farklı inançlara ait birçok anıtsal yapı ya tamamen yıkılmış ya da ağır hasar almıştır. Bu yıkım, sadece mimari bir kayıp değil, aynı zamanda Antakya'nın meşhur çok kültürlü ve bir arada yaşama dokusunun da fiziksel olarak yok olması anlamına geliyordu.

Bu büyük felaketin ardından, Antakya'nın tarihi ve kültürel kimliğine sadık kalınarak yeniden ayağa kaldırılması için ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmalar başlatılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, tarihi yapıların aslına uygun olarak restore edilmesi, arkeolojik alanların korunması ve şehrin kültürel hafızasının canlandırılması için projeler geliştirmektedir. Bu süreç, Antakya'nın sadece fiziksel olarak değil, manevi olarak da yeniden doğuşu için bir umut taşımaktadır.