Kellogg deneyi: Bir şempanze ve bebek beraber büyürse ne olur?
1931 yılında dokuz ay boyunca sürdürülen bir deneyde; bebek bir şempanze ile 2 yaşındaki bir çocuk beraber büyütüldü. Şempanzeye bir insan gibi davranıldı ancak beklenen ilerleme kaydedilmedi; onun yerine bebek, şempanze gibi davranmaya başladı.
- 1
26 Haziran 1931'de karşılaştırmalı psikolog Winthrop Niles Kellogg ve eşi tarafından bugün bile ahlaki boyutu tartışılan bir deney gerçekleştirildi.
- 2
Kellogg, öğrenciliğinden beri bir bebeğin ormana bırakıldığında buna nasıl uyum sağlayacağını görmek istiyordu ama bunun etik olmadığının da farkındaydı. Bu yüzden hayalinin tam tersini yaptı; Gua ismindeki şempanzeyi, o sıralarda 2 yaşında olan oğlu Donald ile birlikte büyütmeye başladı.
- 3
Sonraki dokuz ay boyunca; bir şempanze ve bir insan, sanki aynı türdenmiş gibi yetiştirildi. Şempanzeye bir insan gibi davranıldı ve küçük çocuk onu bir kardeş olarak kabul etti; aynı şekilde beslendiler, sevildiler ve giydirildiler.
Bir süre şempanze Gua, bebeğe göre daha başarılı bir öğrenme süreci geçirdi.
-
- 4
Ancak süreç yavaş yavaş tersine döndü ve Donald, şempanzeyi taklit etmeye başladı. Bebek, şempanze gibi sesler çıkarmaya ve agresifleşmeye hatta insanları ısırmaya başladı.
- 5
Gua'nın insanlığa dair bir şey öğrenememesi ve Donald'ın yavaş yavaş şempanzeye dönüşmesi; deneyin çarpıcı bir bulgusu. Hatta yazarlar, aniden bitirilen bu deneyin sebebinin Donald'daki davranış geriliği olduğunu düşünüyor.
- 6
Donald'ın daha sonra hayatına nasıl devam ettiğini bilmiyoruz ancak bazı kaynaklarda henüz 43 yaşındayken intihar ettiği yazıyor.
Bu deney; yetersiz veriler ve objektif olmayan çevre koşulları nedeniyle psikologlar arasında kabul görmedi.
Kaynak: Smithsonian Magazine, History Of Yesterday, The Sun, York Üniversitesi
-
