Gökhan Şen
Gökhan Şen 05.06.2022 - 02:46 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
ABONE OL
Türkiye'nin konut problemi: Çözüm önerileri
0:00 / 0:00
Türkiye'nin konut problemi: Çözüm önerileri

Güçlü olan hayatta kalıyor. Güçsüz de kalıyor elbette.

Fakat hayatta kalmanın şekli değişiyor.

Barınmanın harcanabilir gelirler içindeki payı artıyor. Bu, geçinmeyi zorlaştırıyor. Evsizlerin ülkemizde arttığını görebiliriz. Üzgünüm ama bu böyle.

İkinci konu ise konut fiyatlarındaki artıştan ötürü fiktif şekilde serveti artanlar konusu var. Sermayenin ve varlık artışının en ilkel yollarından biri. Bu şekilde refaha ulaşan bir ülke var olmadı tarihte. Ne yazık ki...

*

Sorunun farkındaysak eğer herhalde çözümleri konuşma zamanı.

Bunun için iki yol belirlenebilir.

İlki, dünyada neler yapıldığına bakmak. İkincisi ise kendi yolumuzu belirlemek.

Ben üçüncüyü seçip dünyaya bakalım, kendi yolumuzu çizelim derim.

Öncelikle, finansal olanı finansal olmayandan ayıralım. Ekonomik olanı ve reel taraftan gelen sıkıntıları bilelim.

Elbette pek çok sorunlu alan sayabiliriz.

Tapuda fiyatların eksik yazılması, kredilerin eksik değer göre çıkması sebebiyle beyaz yakanın alım gücünün düşmesi, belli grupların fiyatları suni şekilde yukarı itmesi gibi.

Fakat ben ana konulara odaklanalım derim.

Sektörel sorunlardan biri girdi maliyetlerinin çok yüksek olması. Burada en önemli kalemler arsa ve inşaat malzemesi.

Arsa sahiplerine ‘malınızı ucuza verin’ diyemeyeceğimiz göre, onların mallarını görece ucuzlatacak yollar seçmeliyiz. Yani belirli yerlerde sosyal konutlar yapılabilmesi için arazi sağlamak. Bunun üstüne yapılacak konutlar (özel sektör ya da TOKİ tarafından) satılabilir ya da kiraya verilebilir.

Bunun haricinde makul bir çözüm önerisi getirmek mümkün değil. Kalkıp da inşaatın demirini sübvanse edecek halimiz yok kamudan. Bu bakımdan sektörden yana yapılabilecek, en azından benim bulabildiğim tek çözüm bu.

Gelelim ekonomik duruma.

Enflasyon çok yüksek olduğu için vatandaşların en azından bir süreliğine kiralarında destek olunabilir. Bu hem kayıt içine alma yönünde bir fayda sağlar hem de dar gelirli vatandaşın belli limitler dahilinde barınma sorununa yardımcı olur.

Sorunun ana kaynağı olarak finansal koşulları gördüğüm için burada daha fazla önerim olacak.

Öncelikle bu garip negatif reel faiz ortamı sorunun kaynağı olduğu için başta söylemem gerekeni şimdi yazmış olayım. Bu mesele düzelmeden atılacak tüm adımlar beyhude olur. Yazık olur.

Öncelikle faizi piyasa koşullarına yaklaştırmak ve makro dengesizlikleri bitirmek zorundayız. Faiz artışı hassas bir konuysa hiç olmazsa dengesizlikler budanmalı. Örneğin çıkacak olası enflasyon endeksli bono ile reel faiz verilmeli. KKM faizlerinde minimum 5-10 puan arası artışlar yapılmalı.

Bu ikisi başlı başına bir finansal sıkılaşma yaratabilir. Bu, ön koşuldur.

Ardından mortgage oranlarında ilk konutunu alacak aileye yine belli limitler dahilinde destek olmak gerekir. Bunu ucuz kredi ile çözebiliriz. Buna benzer bir paket zaten açıklandı.

Bir ailenin ikinci ve daha fazla ev ihtiyacı varsa ve mortgage ile bunu finansa edeceklerse bu durumda faizlere ekstra yük binmeli. Bu, Çin’de uygulanan bir yöntemdir.

Bir başka konu ise makul sınırdan fazla ev sahibi olmak isteyenler için ekstra vergiler talep etmektir. Örneğin bir ailenin 3’ten fazla evi varsa ödediği vergilerdeki artışlar daha fazla konut sahibi olmayı caydırmalıdır. Bu, sosyal yaraya merhem olabilir. Keza yine Çin’de uygulanan örneklerden biridir.

Yabancılara konut satışına kısıtlama getirmek de birkaç yıllığına düşünmemiz gereken bir iştir. Kanada bunu uygulamaya başladı. Önce kendi ülke vatandaşınızın konutu olması gerekir. Başkalarının değil...

Hollanda’da uygulanan, dar gelirliyi ilgilendiren bir uygulama da düşük kiralardaki artışların sınırlar içinde olmasıdır. Bu, her zaman gündemde olabilir. Böylece dar gelirli vatandaşın talip olabileceği evlere olan kiraya verme ve dolayısıyla bunları satın alma ilgisi kırılır.

Son olarak, dar gelirli vatandaşa konut üretecek ve belli fiyatlara satmaya razı olan konut üreticilerine ucuza finansman sağlanabilir. Kamu, bu şirketler ile ortak iş de yapabilir. Emlak Konut’un bugün geldiği ‘lüks konut uzmanı’ mertebesine varmaması için bu yapının sıkı kuralları olması gerekir. ABD’de benzer örnekler var.

Son olarak, tüm işlemler ve mevcut durum sıkı sıkıya bir sistem tarafından takip edilmelidir. Bugün ülkemizde her sokakta, her evde kim / hangi şartlarla oturuyorsa bu kamu tarafından bilinmelidir. Dünyada bu iş böyle.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!