2022'nin yol haritası çizilecek

Sadece 2022 yılının yol haritası değil aynı zamanda 2021 yılını nasıl bitireceğimizi, yeni yıl rallisiyle mi, yoksa yeni yıl kriziyle mi gereceğimizi bu hafta belirlenecek. Belirleyecek olan kurum ise dünya parasında imzası olan Fed.

Niye bu toplantıda sorusunun bir yanıtı Jerome Powell’ın atanma işleminin tamamlanması ya da Fed başkanlığı belirsizliğinin ortadan kalkması. ABD Başkanı Joe Biden, 22 Kasım’da Powell’ın ikinci kez başkanlığını açıkladı.

-Alternatifi kendi partisinden ve daha güvercin tutumuyla tanınan bir merkez bankacısı olmasına rağmen, siyasi otoritenin Cumhuriyetçiler’in döneminde atanan Powell’ı tercih etmesi, enflasyonu düşürmekten ve istikrardan yana tavır koyduğunun göstergesi.

-Atamanın bir hafta sonrasında Powell, Kongre’deki sunumunda “enflasyon geçici” söylemini emekli etti, yerine “yüksek enflasyon riski arttı” dedi. Başkan, tahvil alımını azaltmayı birkaç ay erken bitirmeyi aralık ayındaki toplantıda değerlendirebileceklerini söyledi.

-Fed Başkanı’nın açıklamasının ardından ABD’de tarım dışı istihdam verisi ile ABD’nin enflasyon rakamı açıklandı. İstihdam verisi biraz karışık geldi ama enflasyon yüzde 6.8 ile son 40 yılın en yüksek düzeyine çıktı. Veriler, ucu açık bırakılan tapering’i öne çekmeyi gerektiren ikinci nedendi.

KARAR DÜNYAYI DA ETKİLEYECEK

-Bu gelişmeler sonrası ABD Merkez Bankası Fed’in çarşamba günü yapacağı toplantı büyük bir dikkatle izlenecek. Bankanın alacağı para politikalarına yönelik kararlar ise orta ve uzun vadede tüm dünyayı bağlayıcı nitelikte olacak.

-Bundan tam 50 yıl önce ABD’nin Hazine Bakanı John Connally’nin G10 Zirvesinde söylediği “Dolar bizim kurumuz ama sizin probleminiz” sözü aradan çok zaman geçmesine rağmen geçerliliğini koruyor.

- Bazı çevreler ABD’de 1982’den beri yaklaşık son 40 yılın rekorunu kıran TÜFE’nin bu hızla devam etmesi halinde her ay negatif rekorlarını tazelemesinin kaçınılmaz olduğuna işaret ediyor.

-Zira küresel enflasyonu tetikleyen çerçeve değişmediği sürece ne ABD’de ne de dünyanın başka bir bölgesinde enflasyonun kısa sürede aşağıya inmesi beklenmiyor.

-Avrupalı ekonomistler açıklamalarında 2022’de AB genelinde enflasyonun düşmeyeceğine yalnızca daha yavaş yükselmeye devam edeceğine dikkat çekiyor.

-ABD, Avrupa, Çin, hatta Japonya’da enflasyon rakamları ile küresel ekonomilerin gelecek aylara yönelik olumsuz veri trafiği hızla artacak gibi. Piyasaların bu rakamlara bakıp bardağın hangi tarafını dikkate alacağını ise hep beraber göreceğiz.

ABD’DE YAĞMA OLAYLARI YAŞANIYOR

-Diğer yandan 1 Ocak 2022’den itibaren başta dünya çapında faaliyet gösteren tüketici ürünü şirketleri olmak üzere pek çok şirketin fiyatlarını yukarı yönü güncellemesi bekleniyor.

-Fiyat artırmayanlar ise ambalajı küçülterek satış yapacak. Yani alım gücü her bakımdan düşecek.

-Enflasyonun hızla yükselmesi dünya çapında sosyal patlamalara da neden oluyor. Pek çok ülkeden protesto ve yağma haberleri geliyor.

-ABD’de ise ‘flash mob’ adı verilen bir gelişme perakende sektörünün adeta kâbusu oldu. Buna göre sayıları 20-30’ları bulan saldırganlar birlik olup market veya mağazalara dalarak dakikalar içerisinde ellerine ne geçerse alıp mekânı yağma ediyor. Ekonomik koşullar ağırlaştıkça buna benzer olayların daha da artmasından endişe ediliyor.

YENİ DÖNEME HAZIRLIK

-Tabii şunu da unutmamak gerekir ki enflasyonun küresel çapta bu noktaya gelmesi hemen olmadı. Dünyanın yüksek enflasyondan kurtulup tek haneli veya makul rakamlara dönmesi de ne yazık ki hemen olmayacak.

-Enflasyondan kurtuluş öncelikle dünya çapında bol para politikalarından kademeli olarak çıkış anlamına geliyor. Bu çıkış ABD gibi bazı ülkelerde belki biraz daha hızlı, Avrupa Birliği gibi diğer bölge veya ülkelerde ise biraz daha yavaş olacak. Ama bol ve ucuz paradan çıkış konusunda artık şüphe yok.

-Hala Noel Baba rallisini bekleyen iflah olmaz bir grup yatırımcıyı göz ardı edecek olursak Wall Street’te genel olarak beklentiler “bol likidite günlerinin en azından şimdilik geride kaldığı yönünde.”

-Bu da bizi gelecek haftanın ve belki yılın en önemli etkinliğine götürüyor. ABD Merkez Bankası Fed yılın son para politikaları toplantısını düzenleyecek. Sadece ABD değil tüm küresel piyasalar bu toplantının sonucundan etkilenecek.

-Bu nedenle gerek yatırımcılar ve gerekse siyasi çevreler daha şimdiden kendilerini yeni döneme hazırlamaya başladı bile.

AZALTIM MARTTA TAMAM, FAİZ KARARI MAYISTA

-Öyle ki piyasalar önümüzdeki çarşamba yapılacak Fed’in para politikaları toplantısında bankanın 120 milyar dolarlık aylık tahvil alımlarındaki 15’er milyar dolarlık kesinti hızını 30’ar milyar dolara çıkarmasına kesin gözüyle bakıyor.

-Banka böylece yaz ortası yerine tahvil alımlarını mart ayı ortaları itibariyle bitirmiş olacak. Bu da hem Fed’in enflasyonla mücadelede en önemli silahı olan faizleri daha yakın bir tarihte kullanmaya başlayacağı anlamına gelecek, hem de enflasyonist beklentileri kırmasına katkı sağlayacak.

-Yapılan yorumlar Fed’in ilk faiz artışını Mayıs 2022’de yapacağı ve yılı toplam üç faiz artışıyla tamamlayacağı yönünde.

-Banka belki gelecek çarşamba günü yapılacak toplantısında değil ama yeni yılla birlikte gerçekleştireceği toplantılarında faiz artışı ve hızına yönelik takvimini de güncellemek zorunda kalacak.

-Fed tahvil alımlarını sonlandırması ve faiz artışlarıyla 9 trilyon dolara yaklaşan bilançosunu yavaş yavaş eritmeyi planlıyor. Bankanın pandemi öncesi bilançosu 3,7 trilyon dolar seviyesindeydi.

-Tabi bankanın zaman içinde piyasalardan çekeceği bu trilyonlarca dolarla birlikte dolar kuru da değerlenmeye adaydır.

-Küresel çapta bir dizi domino etkisine neden olacak bu gelişmelere pek çok ülkenin şimdiden hazırlanması gerekecek. Hazırlananlar da var.

AÇIKLAMALAR DAHA ÖNEMLİ OLACAK

-Bol ve çok ucuz para döneminden, musluğun artık yavaşça kısılacağı yeni döneme geçişte Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları her zamankinden çok daha kritik bir hale gelecek.

-Bankanın programında çarşamba günü yapılacak toplantı sonrasında düzenlenecek bir basın toplantısı yok. Ancak kararı takip eden günlerde Fed başkanının yapacağı açıklamalar ve tutanaklar çok dikkatle izlenecek.

-Başkan Powell’ın bu dönemde konuşmalarında kullanacağı kelimeler, açıklayacağı rakamlardan çok daha büyük bir etkiye sahip olabilir.

-Eğer kelimelerin seçiminde hata yapar ve abartılı yorumlara neden olabilecek ifadeler kullanırsa piyasalar yeni yıla Noel Baba rallisi yerine Noel Baba krizi ile girebilir de.