Traşlacak kart limiti 4.8 trilyon lira
Hafta sonu kredi kartı limitlerine yönelik önemli kararlar alındı. Buna göre 400 bin lira üstü kart limiti olanların kullanılmayan limitinin yüzde 50'si 750 bin lira limiti olanların kullanılmayan limitinin yüzde 80'i silinecek. Böylece 13,3 trilyon lira olan kredi kartı limitinin 4.8 milyar lirası traşlanmış olacak. Alınan önlemlerin kredi kartlarının yasa dışı bahis ve özellikle son dönemlerde altın gibi riskli ürünlerin satın alınması ve bunun da cari açık yaratmasının önüne geçilmesi amaçlı olduğu belirtiliyor. Bankacılar ise başta enflasyon dikkate alınmadan 2025 rakamları ile limit belirlenmesi ve hangi belgelerin kabul edileceği olmak üzere çok sayıda soru işareti olduğunu belirtiyor.
Kredi kartı limitlerinin azaltılmasına yönelik düzenleme hem finans piyasalarının hem vatandaşın gündemine oturdu. Şöyle bir hatırlatalım: Toplam kredi kartı limiti 400 bin Türk Lirası’nın üzerinde olup 750 bin Türk Lirası’nın üzerinde olmayan kredi kartı limitlerinin, kullanılabilir limitinin yüzde 50’si; limiti 750 bin Türk Lirası’nın üzerinde olan kredi kartlarının limitinin yüzde 80’i silinecek. İki önemli ayrıntı verelim. Fazla limit silinirken en fazla harcama yapılan ay kalan limit baz alınacak. İkinci olarak 400 bin TL kredi kartı limiti olan bir kart kullanıcısının kredi kartı limitlerinde herhangi bir kesintiye gidilmeyecek. Ayrıca vatandaş gelirlerini bordro gibi yasal belgelerle teyit ederek gelirlerinin 4 katına kadar kredi kartı limiti kullanmalarının önünde bir engel olmayacak.
KİŞİ OLARAK YÜZDE 20 MİKTAR OLARAK YÜZDE 70
Düzenlemeyi yapan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurum (BDDK) düzenlemenin yüzde 20'lik bir kesimi ilgilendirdiğini açıkladı. Kişi sayısı açısından bakıldığında bu doğru ancak miktar olarak bakıldığında oran çok daha fazla.
Önce bir saptama yapalım. Tablomuzda gördüğünüz gibi toplam 13.3 trilyon lira olan kredi kartı limitinin yüzde 70'i olan 9,4 trilyon lira düzenlemenin konusunu oluşturuyor. 400 bin lira ile 500 bin lira arasında azaltılacak miktar 434 milyar, 500 ile 750 milyar lira arası limiti olanlardan 783 milyar, 750 bin ile 1 milyon lira arasında limiti olanlarda 933 milyon ve 1 milyon lira üzerindeki limitlerde 3 trilyon lira azaltılıyor. Böylece toplam 4.8 trilyon liralık kart limiti siliniyor.
ALTIN ALIMI VE BAHİS OYNANMASI İSTENMİYOR
Peki düzenleme neden yapıldı? Hem düzenleme metninde hem de BDDK'nın sonraki basın açıklamasında yasa dışı bahis ve enflasyonla mücadele konularına dikkat çekiliyor. Edindiğimiz bilgilere göre ekonomi yönetimi özellikle limiti yüksek kartların yasa dışı bahiste kullanıldığını tespit etmiş durumda. Diğer yandan yine kart ile son günlerde rekor kıran ardından düşüşe geçen altın gibi riskli yatırım yapılmasına engel olunmaya çalışıldığı da ifade ediliyor. Altın alımları şu anda sorun olmayan ancak Türkiye'nin belalısı cari açığı da artırıyor. Aralık 2021'de kur hızlı yükselirken kredi kartlarının döviz alımlarında kullanıldığını da hatırlatalım.
4 ÖNEMLİ SORU İŞARETİ
Bankacılar ise düzenlemenin 4 önemli soru işareti taşıdığına vurgu yapıyor. Bunlardan ilki, limit azaltılırken baz alınacak olan 2025 yılı içinde en yüksek harcamanın yapıldığı aya ilişkin. 2025 Ocak ayında yapılan alışveriş Ocak 2026'da aynı tutar olarak kabul edilemez. Çünkü arada 1 yıllık yaklaşık yüzde 30'luk enflasyon var. İkinci sorun, azaltımı hangi bankanın yapacağına ilişkin. Örneğin 3 bankadan 500'er bin lira limiti olan vatandaşın limitini hangi banka azaltacak? Üçüncü sıkıntı, belge ile ilgili. BDDK'nın hangi geliri baz alıp belgeleri dikkate alacağı bilinmiyor. Sadece maaş ve bordrosu mu yoksa örneğin mevduattan gelecek faiz gelir sayılacak mı veya hangi kira kontratı gelir sayılacak? Son olarak özellikle özel okullarda velilerin peşin ödeme indirimden yararlanmak için kullandıkları kredi kartı ile ödeme büyük oranda artık yapılamayacağı için KHM ile bu avantajın sağlanıp sağlanmayacağı.
