Dünyanın en hızlı trenleri
Hem ekonomik hem de daha az karbon ayak izi taşıyan trenlerin bugüne kadarki en büyük dezavantajı hızlı olmamalarıydı. Ancak teknoloji buna da bir çözüm buldu ve trenler artık adeta "uçuyor".
İklim değişikliği krizi ve karbon ayak izi farkındalığının oluşması, insanların yaşam alışkanlıklarını değiştirmeye itiyor. Artık çok daha fazla insan, sürdürülebilir ve yenilenebilir enerjiyi tercih ediyor.
Şehirlerde otomobillerin yerini bisikletler alıyor, benzinli araçlar elektriklilerle değiştiriliyor.
Ulaşımdaki değişimin bir diğer noktasında ise uçak yolculuklarının yerine geçmeye başlayan hızlı trenler.
Hem ekonomik hem de daha az karbon ayak izi taşıyan trenlerin bugüne kadarki en büyük dezavantajı hızlı olmamalarıydı. Ancak teknoloji buna da bir çözüm buldu ve trenler artık adeta “uçuyor”.
1000 kilometrelik hatlarda 300 km/sa’e varan hızlarla şehirlerin arasındaki mesafeleri kat eden trenler, havalimanlarının kaotik ve sıkıntılı atmosferinden de kurtarıyor.
Hızlı trenler 1980’lerde geliştirilmeye başlandığından beri oldukça fazla yol kat edildi. İlk ortaya çıkan Japonya’nın Shinkansen ve Fransa’nın TGV örnekleri gittikçe arttı. Yolcu kapasiteleri genişledi, yolculuklar kolaylaştı.
Yüksek hızlı trenlerin gelişimi sürüyor; Çin’in her köşesine ulaşacak yeni ray sistemleri döşeniyor, Avrupa 2030’a kadar tüm kıtayı hızlı tren hatlarıyla donatmayı hedefliyor. Türkiye’de de hızlı tren hatlarının geliştirilmesi için yoğun çalışmalar sürüyor.
Rayları her köşeye kadar döşemek işin en önemli kısmı. Ancak bir diğer yanda da yarış var: Bir tren ne kadar hızlı gidebilir?
İşte dünyanın en hızlı 10 treni ve güzergahları
1- Shanghai Maglev - Çin: 460 km/sa
Dünyanın en büyük şehirlerinden birinde toplu taşımada kullanılan bu tren kelimenin tam anlamıyla uçuyor. En hızlı trenlerden biri olan Maglev’in tekerlekleri yok; manyetik kaldırma teknolojisi sayesinde raylarından üzerinde uçtuğunu söylemek mümkün. Almanya’da geliştirilen ve trene de adını veren Maglev teknolojisi, 30 kilometrelik Pudong havalimanından şehir merkezindeki Longyang Yolu İstasyonu arasını 460 km/sa hızla ve sadece 7.5 dakikada alıyor. Süper güçlü mıknatıslar üzerinde gittiği için yerle sürtünme olmaması treni hem hızlı hem de son derece sallantısız hale getiriyor.
Çin mühendisler 600 km/sa hıza ulaşabilen Maglev trenler geliştiriyorlar ve ülkeyi boydan boya geçecek hatlar kurarak dünyanın en büyük ülkelerinden birinin hızlı trenlerle aşmaya hazırlanıyorlar.
2- CR400 FUXING - Çin: 350 km/sa
Toplu taşıma hatlarının en hızlı trenine sahip olan Çin, şehirlerarası yolculukların da en hızlısını geliştirdi. Test sürüşlerinde 420 km/sa hıza ulaşan CR400 Trenleri, yolcularını taşırken maksimum 350 km/sa hıza çıkıyor.
Pekin-Şangay-Hong Kong ve Peki-Harbin hatlarında çalışmakta olan 2 adet CR400 bulunuyor. Hızının yanı sıra CR400’ün bir diğer önemli özelliği otonom olması. Bu özellik sayesinde CR400, dünyanın tek otomatik hızlı treni olma sıfatını taşıyor.
16 vagonluk CR400 1200 kişi taşıyor ve vagonlarda akıllı cam ekranlardan eplence paketlerine kadar sayısız teknoloji de yolculara keyifli bir yolculuk sunuyor.
3- ICE3 - Almanya: 330 km/sa
Avrupa’nın en hızlı treni, “Beyaz Solucan” olarak da bilinen ICE3, Almanya’nın dünyaca ünlü tren üreticisi InterCity Express tarafından geliştirildi. Şirketin Almanya’nın pek çok yerinde çalışmakta olan hatları bulunuyor, üretilen trenler başta Türkiye olmak üzere İspanya’dan Rusya’ya kadar çeşitli şirketlere satılıyor. En özel trenleri olan ICE3, Köln-Frankfurt hattı için özel olarak üretildi. İki buçuk saatlik mesafeyi 62 dakikaya indiren ICE3, normalde 300 km/sa hızla gidiyor ancak geç kalma ihtimali bulunan durumlarda makinistlerine 330 km/sa hıza çıkma yetkisi veriliyor. ICE3’ün sırrı, 8 vagona dağıtılan toplam 16 elektrikli motordan sağlanan 11.000 beygir gücünden geliyor.
4- TGV - Fransa: 320 km/sa
Dünyada yüksek hızlı trenlerin öncüsü kabul edilen TGV (Büyük Vitesse Treni), 2. Dünya Savaşı sonrasında başlayan, Fransızların demiryolu endüstrisinin en önemlilerinden biri oldu. Fransızlar sadece tren üretmekle yetinmediler, sürekli olarak kendi rekorlarını geçerek kendilerinden başka rakiplerinin olmadığı bir dünya yarattılar.
1955’te ilk kez 331 km/sa hıza ulaşan TGV, 1981’de 380 km/sa ve 1990’da akıllara durgunluk veren 515.3 km/sa hızla rekorlarını tazeledi.
Bugünün rekoru da TGV’ye ait. 3 Nisan 2007’de saniyede 150 metre ve saatte 574.8 kilometre hıza ulaşarak rakipsizliğini perçinledi.
Ancak TGV, ticari yolculuklarda, kapasitesinin sadece yarısını kullanıyor ve 320 km/sa hızla gidiyor. Fransa’yı hem birbirine hem de çevre ülkelerin büyük başkentlerine bağlayan TGV ayrıca İspanya, Güney Kore, Fas ve ABD’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülkeye ihraç ediliyor.
5- JR Doğu E5 - Japonya: 320 km/sa
Fransızlarla birlikte yüksek hızlı tren teknolojisini geliştiren bir diğer ülke olan Japonya, hız açısından olmasa da güç anlamında dünyanın en önemli tren modellerinden birine sahip.
E5 trenleri, 320 km/sa hıza ulaşabilen 12.900 beygir gücüne sahip 32 asenkron elektrikli motorlarıyla teknoloji harikası. Ayrıca tasarımı da mühendislik açısından muhteşem.
E5 trenlerinin uzun burunları, yüksek hızda oluşan konik patlamaları azaltmak için özel tasarlandı. Hafif alüminyumdan üretilen gövdeler ve yüksek hızda giderken virajları almasını sağlayan aktif süspansiyonlar ile dört dörtlük bir marka haline geldi. 2016’da 59 E5 treni Japonya’da çalışmaya başladı ve ülkenin neredeyse tamamını bu hızlı trenlerle dolaşmak mümkün.
6- Al Boraq - Fas: 320 km/sa
Kasım 2018’de Fas’ın en önemli liman kentlerinden Tangier ile Kazablanka arasında hizmete giren Al Boraq, Afrika’nın ilk ve şimdilik tek yüksek hızlı tren hattı olma özelliğini taşıyor.
Fransız TGV şirketi tarafından üretilen Euroduplex model, çift katlı elektrikli tren, 186 km mesafedeki Tangier ile Kenitra arasındaki hatta 320 km/sa hıza ulaşıyor.
Al Boraq adı, İslam peygamberlerini taşıyan efsanevi bir yaratıktan geliyor. Fas hükümetinin 2 milyar dolar bütçe harcayarak Rabat ile Kazablanka arasındaki hattı da kapsıyor. Ancak4 saat 45 dakikadan 2 saat 10 dakikaya indirilen bu yolculuk, tren raylarının iyileştirilmesi sayesinde yakında 90 dakika olacak.
7- AVE S-103 - İspanya: 310 km/sa
İlk kez 1992’de Fransa’dan getirilen TGV trenleri ile yüksek hızlı tren dünyasına adım atan İspanya, çok geçmeden kendi modellerini üretmeye başladı. AVE, kelime olarak İspanyolcada kuş anlamına geliyor ve aynı zamanda İspanya Yüksek Hızlı Trenlerinin de kısaltması.
AVE’nin hız rekorlarına sahip iki treni bulunuyor.
S-102 Talgo ve S-103 Velaro trenleri AVE’nin gururu. S-103, Almanya’daki ICE3’ün yakın akrabası ve 350 km/sa hıza ulaşabiliyor. 2006’nın Temmuz ayında, 404 km/sa hıza ulaşarak ticari hızlı tren rekorunu kırdı.
AVE trenleri İspanya’nın tüm büyük şehirleri arasında aktif olarak çalışıyor.
8- KTX - Güney Kore: 305 km/sa
Güney Kore’nin yüksek hızlı tren macerası, Fransa’dan getirilen TGV modelleri ile başladı. Koreliler kısa sürede kendi trenlerini geliştirmeye başladılar ve birinci nesil KTX-1 trenleri 305 km/sa hızla gitse de 330 km/sa hıza ulaşabilirler. Yeni geliştirilen HEMU-430X modeli 2013’te 421.4 km/sa hıza ulaşarak Fransa, Japonya ve Çin’in ardından 400 km üzerine çıkabilen dördüncü ülke oldular.
Son derece dağlık ve sorlu bir coğrafyaya sahip olan Güney Kore için trenlerin geliştirilmesinin yanı sıra dağların içinden geçen yolların inşası da son derece zorlu olsa da yüksek hızlı tren teknolojisini geliştirmeye devam ediyorlar.
KTX trenlerinde, tünellerden geçerken oluşan gürültüyü azaltan basınçla kaplanmış özel kabinler geliştirildi. Ana rotalarda kullanılan bu trenler her yıl yüzmilyonlarca kişiyi ülkenin bir ucundan diğerine bağlıyor.
9- Trenitalia ETR1000 - İtalya: 300 km/sa
İtalya’nın en ünlü treni olan Frecciarossa, Kırmızı Ok, adından da anlaşılacağı üzere oka benzeyen tasarımı ile yüksek hızlı trenlerin en özellerinden biri.
2017’de tanıtımı yapılan bu tren, 400 km/sa hıza çıkması için tasarlandı. Oka benzeyen aerodinamik tasarımı ve 10.000 beygir gücüne ulaşabilen yüksek teknoloji motorları ile heyecan verici bir tren. 200 metrelik uzunluğuyla Torino, Milan, Bologna, Floransa gibi başlıca şehirler arasında çalışıyor.
Frecciarossa, ticari yolculuklarda maksimum 300 km/sa hızla gidiyor olsa da testlerde 394 km/sa hıza ulaşabiliyor. Son derece konforlu vagonları, koltuklu ve yataklı olarak ikiye ayrılıyor. İtalya’nın yüksek hızlı trenler dünyasındaki büyümesi ve hatta trenlerin İspanya’ya ihraç edilmeye başlanması ile birlikte havayolu şirketlerini batma noktasına getiren devasa bir endüstri ortaya çıktı.
10- Haramain - Suudi Arabistan: 300 km/sa
İspanya’dan getirilen Talgo trenleri ve zorlu çöl yolları üzerine inşa edilen demiryolu hatları ile Suudi Arabistan, dünyanın en zorlu coğrafyalarından birinde, en fazla turistin ziyaret ettiği Mekke-Medine hattını 300 km/sa hızla birbirine bağladı.
Her yıl milyonlarda Hac ziyaretinin yapıldığı Suudi Arabistan, 10 saatte kat edilen iki kutsal şehrin arasındaki 450 km mesafeyi sadece 2 saate indirdi.
Sıcaklığın 50 dereceye çıktığı, kum fırtınalarının ve çöl koşullarının hüküm sürdüğü bu imkansız coğrafya, yüksek hızlı tren teknolojisini en etkin biçimde kullanan ülkelerden biri oldu. Her yıl 60 milyon kişi Haramain trenleri ile yolculuk yapıyor.
