Beton yollar daha avantajlı
Ulaşımda 2023 yılı stratejilerini açıklandığı bir dönemde çimentocular beton yolları yeniden gündeme taşıdı
Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB), Avrupa Çimento Birliği (CEMBUREAU) tarafından geleneksel olarak düzenlenen Avrupa Çimento Haftası kapsamında, bu yıl asfalt yollara oranla daha uzun ömürlü, daha ekonomik ve çevreci olan beton yollar konusunu bir kez daha gündeme taşıdı.
TÇMB yöneticilerinden ve Ar-Ge ekibinden oluşan bir heyet, basın mensuplarıyla birlikte, 5 yıl önce TÇMB tarafından yapılan ve ülkemizin ilk beton yolu olma özelliğini taşıyan İscehisar Geçidi’ne bir inceleme gezisi düzenledi.
Karbondioksit salınımına duyarlı, çevre dostu ve asfalta oranla daha ekonomik olan beton yolları yerinde göstererek avantajlarını kamuoyuna bir kez daha duyurmayı hedeflediklerini belirten TÇMB Eğitim ve Değerlendirme Müdürü Çağlan Becan, “Ülkemizde yük ve yolcu taşımacılığının büyük bölümü, asfalt olan karayolları üzerinden sağlanıyor. Ancak kapasitenin üstünde yük taşıyan asfalt yollar, çok sık bakım ve onarıma ihtiyaç duyuyor. Beton yollar ise asfalt yollara oranla birçok önemli avantajı beraberinde getiriyor. Beton yolun servis ömrü asfalt yoldan çok daha uzun ve bu sebeple çok daha ekonomik, çevreye çok daha fazla duyarlı” diye konuştu.
ABD’de 100 yılı, Avrupa'da ise 75 yılı aşkın süredir kullanılan beton yolların, Türkiye'de bazı kent içi ve köy yolu çalışmaları dışında bugüne kadar yeterince değerlendirilmediğini vurgulayan Becan, şu açıklamalarda bulundu:
“Ülkemizde tüm yolların köstebek yuvasına dönmesi, son yıllarda yapılan duble yolların çok çabuk bozulması, sürekli devam eden yol yapım-onarım çalışmaları nedeniyle her tatil döneminde onlarca insanımızın hayatını kaybetmesine ve ciddi maddi hasara yol açan kazalar, yanlış ulaşım politikaları izlediğimizin birer kanıtıdır. Avrupa ülkelerinde yüzde 15, ABD ve Kanada'da yüzde 30 civarında olan beton yol oranı Türkiye’de sadece on binde 4. Türkiye’nin beton yolları programına alması halinde hem ülkemiz insanı, hem de ekonomimiz büyük kazanç sağlayacaktır.”
Türkiye’nin ilk beton yolu
Türkiye'nin ilk beton karayolunun yapımına 28 Mayıs 2004 tarihinde başlandı. Yol, Karayolları Genel Müdürlüğü ile Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB) arasında imzalanan bir protokol uyarınca ve TÇMB finansmanı ile gerçekleştirildi. Güzergah olarak Afyon-Emirdağ karayolu üzerinde Afyon'a 5,7 km mesafedeki bölünmüş yolun Afyon'a gidiş yönü seçildi. Yol, 2004 Eylül ayında hizmete açıldı.
Bugün, TÇMB Ar-Ge Laboratuarları’nda geliştirilen ‘borlu çimento’ ile Ordu’da 2 kilometre ve Isparta’da 1 kilometre beton yol yapımı tamamlanmış bulunuyor. Son olarak Kastamonu’da 18 kilometre şehir içi yolu da lifli beton ile yapıldı.
TÇMB Eğitim ve Değerlendirme Müdürü Çağlan Becan, Afyon ve İstanbul’daki başarılı beton yol uygulamalarından sonra Türkiye’de beton yol yapımına öncülük etmek istediklerini ifade etti.
Yüksek İnşaat Mühendisi Abdülkadir Başkoca ise asfalt için gerekli olan bitümü (petrol türevi bir malzeme) Türkiye’de üreten 5 rafineri bulunmasına rağmen beton yol yapımında gerekli olan malzeme için 47 çimento fabrikasıyla yüzlerce hazır beton tesisi bulunduğunu söyledi. Beton yolun hizmet ömrü boyunca çok az miktarda bakım gerektirdiğini belirten Başkoca, derz dolgularının 4–5 yılda bir kontrolünün yapıldığını, genellikle ilk ufak onarım çalışmalarının 10–12 yıl sonra gerekebileceğini, yüzey pürüzlerinin de 17–18 yıl sonra elden geçirilebileceğini kaydetti.
BETON YOLLARIN ÜSTÜNLÜKLERİ
Uzun ömürlü olması: Dayanıklılığı ve beklenmedik çevresel etkilere ve yüklere karşı koyabilmesi ile şehir içi yollarda çok uzun süreli bir hizmet sunuyor. Bu yolların hizmet ömrü en az 20–30 yıldan başlayıp 40–50 yıla kadar uzanabiliyor.
Yol yapımından kaynaklanan trafik sıkışmasına imkan vermemesi: Neredeyse hiç olmayan tamir-bakım ihtiyacı ile trafiği daha az engelliyor.
Daha ekonomik olması: Beton yolların ilk yapım maliyetlerinin asfalt yollarla aynı olduğu düşünülse bile yolun hizmet ömrü boyunca tüm maliyetleri düşünüldüğünde beton yollar, asfalt yollara göre daha az maliyetlere sahip. İthal bir ürün olan asfalt, ülkemizde 5 rafineride işlenirken, kil ve kireç bileşiminden oluşan çimento yerli bir ürün olarak 40’tan fazla çimento fabrikasında üretiliyor.
Her mevsimde yapılabilme kolaylığı: Asfalt yolların yapım veya onarım şartları ve mevsimleri kısıtlı. Beton yollarda ise yılın her döneminde yol yapımı gerçekleştirmek mümkün.
Daha az enerji sarfiyatı, daha fazla estetik: Açık rengi ve gece görünürlüğüyle ışıklandırma için daha az enerji sarfiyatına ihtiyaç duyuluyor. Yaz aylarında asfalttan kaynaklanan fazla ısınma yaşanmıyor. İstenirse çok ucuza renklendirilebilmesi gibi estetik alternatifleri var.
Sürüş güvenliği konforu sağlaması: Tekerlek izi oluşmuş veya deforme olmuş yerlere su birikmesi nedeniyle su kızağına maruz kalma gibi tehlikelere sahip olmaması ve açık rengi dolayısıyla sürüş güvenliği sağlıyor.
Çevreyle dost olması: Asfalt yollarda, yapım esnasında bitümün ısıtılmasıyla kanserojen bir emisyon ortaya çıkması ve ısıtma işleminin enerji sarfiyatına neden olması gibi etkiler bulunuyor. Mevcut asfalt yolda, yaşlanma adı verilen etki ile bazı zararlı kimyasal maddeler havaya karışıyor. Beton, bu tip tehlikelere sahip olmaması ve üretimi sırasında karıştırılmadan başka bir enerji sarfiyatına neden olmaması nedeniyle çevresel bir tehlikeye sahip değil. Çevreye duyarlı ülkelerde bu yüzden tercih ediliyor. Asfalt yolun yumuşak yapısı nedeniyle ağır araçlardaki yakıt tüketimini, beton yolun sert yapısı azaltıyor. Bu da çevreyi olumlu yönde etkilemiş oluyor.
Bozulmuş asfalt yollar için en önemli çözüm yolu oluşturması: Yapılan önemli araştırmalarla, bozulmuş asfaltın üstüne çok ince beton kaplama uygulanmasının en iyi çözüm olduğu tespit edilmiş. Özellikle kavşaklar, otobüs şeritleri gibi yerlerde uygulamalar büyük başarı getiriyor.
Mevsimsel şartlara en uygun tepkileri göstermesi: Hem yazın sıcakta erime gibi bir tehlikeye sahip değil, hem de kışın buz çözücü tuzlardan dolayı yıpranması daha az.
