Trump'ın Venezuela hamlesi enerji hisselerini uçurdu: ABD'li şirket 'petrolün Nvidia’sı olur mu?
Trump'ın ikinci döneminde enerji politikasına yönelik açıklamaları petrol, doğalgaz'da geri dönüşün mesajlarını veriyordu. ABD'nin Venezuela'da geniş çaplı operasyon düzenlediği ve Maduro ile eşinin yakalandığını açıklaması ise beklentileri bir anda değiştirdi. Washington'ın geçiş süreci tamamlanana kadar Venezuela'nın dev petrol rezervlerinden yararlanacağını söylemesi, yatırımcı iştahını artırırken enerji hisseleri yükselişe geçti. Özellikle Venezuela'da faaliyet gösteren tek büyük ABD şirketi Chevron hisseleri sert yükseldi. Şimdi kritik soru, ABD'li şirketlerin Venezuela'ya ne ölçüde dönebileceği ve üretimi kalıcı biçimde artırıp artıramayacağı. Habertürk Enerji Editörü İrem Kuşoğlu Görgü'nün haberi...
ABD Başkanı Donald Trump Ocak 2025'te göreve ikinci kez geldiğinde herkes ne mesajlar vereceğini merakla bekliyordu.
Trump göreve başlama konuşmasında; petrol, doğalgaz ve enerji projelerinin izin süreçlerini hızlandırmak için ulusal enerji acil durumu ilan etti. Trump, göreve başlama konuşmasında, "Amerika bir kez daha bir üretim ülkesi olacak ve başka hiçbir üretim ülkesinin sahip olamayacağı bir şeye sahibiz: Dünyadaki herhangi bir ülkenin sahip olduğu en büyük petrol ve doğalgaz rezervlerine. Ve biz bunu kullanacağız" derken ABD'de petrol ve doğalgaz sondajını teşvik eden o meşhur cümlesini kullandı: "Kaz bebeğim, kaz."
2025'te yenilenebilir enerjinin düşüşe geçtiği ancak petrol, LNG gibi yakıtların yükselişte olduğu ABD'de 2026'da enerji şirketleri adına bambaşka bir süreç başladı. Bunun nedeni ABD'nin Venezuela'ya operasyon düzenlediğini açıklamasıydı.
ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'da geniş çaplı operasyon düzenlendiğini ve Maduro ile eşinin yakalanarak ülke dışına çıkarıldığını açıkladı. Trump bununla beraber geçiş süreci tamamlanana kadar ABD'nin Venezuela'yı 'yöneteceğini' ve ülkenin geniş petrol rezervlerinden yararlanarak diğer ülkelere satacağını ifade etti.
PETROL HİSSELERİNDE BÜYÜK YÜKSELİŞ
ABD Başkanı Trump'ın göreve başladığında enerji devlerine 'verdiği sözü tuttuğunu' söylemek mümkün.
Zira Pazartesi günü enerji hisseleri, ABD güçlerinin Nicolas Maduro ve eşini yakalamasının ardından, Başkan Trump'ın Venezuela'nın geniş petrol rezervlerinden yararlanma planının hayata geçirileceği umuduyla yükseldi.
Şu anda Venezuela'da faaliyet gösteren ve buradan petrol ihraç eden tek ABD enerji şirketi olan Chevron hisseleri, piyasa öncesi işlemlerde yüzde 10'a kadar yükseldikten sonra günü yüzde 5,1 artışla kapattı. Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 2,2, ConocoPhillips'in hisseleri ise yüzde 2,6 yükseldi.
Pazartesi günü S&P'nin en iyi performans gösteren sektörü de kuşkusuz enerji oldu.
Petrol devlerine hizmet sağlayan firmaların hisseleri de yükseliş gösterdi. Baker Hughes yüzde 4,1, SLB yüzde 8,9 artarken, Halliburton günü yüzde 7,8 yükselişle kapattı.
Pazartesi günü hisse senetlerinde yaşanan genel yükselişin etkisiyle petrol endüstrisi şirketlerinin hisseleri de değer kazandı. Önde gelen şirketlerin yer aldığı Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 1,2 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 48.977'de kapandı. S&P 500 ve teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik Endeksi ise sırasıyla yüzde 0,6 ve yüzde 0,7 oranında yükseldi.
CHEVRON, YENİ NVIDIA OLUR MU?
Chevron'un (CVX), Venezuela'da faaliyet gösteren tek büyük ABD petrol şirketi olması nedeniyle 'petrol sektörünün Nvidia'sı' haline gelebileceği ifade ediliyor.
Bunun denilmesinin nedeni ise Nvidia'nın yükselişi. Özellikle yapay zeka kullanımının artışıyla çip üreticisi Nvidia'nın hisselerinde büyük yükselişler kaydedildi. 2024 başında 49 dolardan işlem gören şirketin hisseleri bugün 188 dolara kadar çıktı. Yani Nvidia 2 yıl içerisinde yüzde 284 değer kazandı.
Uzmanlara göre Trump, Venezuela'da daha ABD yanlısı ve yatırım yanlısı bir hükümetin kurulmasını sağlamada başarılı olursa, Chevron uzun zamandır ülkede bulunduğu ve nispeten iyi bir konumda olduğu için Venezuela petrolünü kontrol etmek için en uygun konumda olabilir.
17,4 TRİLYON DOLARLIK REZERV
Venezuela'nın yer altında 300 milyar varilden fazla petrol rezervine sahip olduğu ve bunun da herhangi bir ülkenin sahip olduğu en büyük petrol rezervi olduğu belirtiliyor. Bu rakamla Venezuela küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17'sine sahip konumda ve bu onu dünyanın en büyük petrol sahası yapıyor. Ancak tüm bu büyük rakamlara karşın günde küresel üretimin yaklaşık yüzde 1'ini üretmekte zorlanıyor.
Ülke geçmişte günde 3,5 milyon varile kadar petrol üretirken, bu rakam geçen yıl ortalama günde sadece 1,1 milyon varile düştü; yani küresel üretiminin yalnızca yüzde 1'ine denk geliyor.
Venezuela'nın uzun vadeli önemi aynı zamanda ürettiği petrol türünde de yatıyor. Uzmanlara göre Venezuela'dan çıkarılan petrol 'ağır petrol' olarak belirtiliyor. Venezuela'nın çıkardığı yüksek miktarda kükürt ve metal içeren yoğun ham petrol diğer kullanım alanlarının yanı sıra dizel, jet yakıtı ve ısıtma yağı üretiminde yaygın olarak kullanılıyor. Bu ağır ham petrolünün çıkarılması zor olsa da, özellikle ABD'deki karmaşık rafineriler tarafından çok değerli bulunuyor.
Ancak bu ağır petrol her ne kadar ilgi çekse de kendi içinde riski de barındırıyor. Yatırım danışmanlık şirketi Capital Economics'in emtia ekonomisti David Oxley, ağır petrol rezervlerinin çıkarılmasının yüksek maliyetlere yol açacağına dikkat çekti.
ABD'Lİ ŞİRKETLERİN VENEZUELA YATIRIMI NE KADAR MÜMKÜN?
Sky'ın haberine göre yaptırımlar, bakımsızlık, kesintiler ve yetersiz finansman, Venezuela'nın Suudi Arabistan gibi Körfez ülkeleri gibi rezervlerini etkili bir şekilde kullanamamasının nedenlerinden birkaçı olarak açıklanıyor.
Ancak Trump bu dönemin sona ereceğini öne sürerek çok büyük Amerikan petrol şirketlerinin Güney Amerika ülkesindeki 'ciddi şekilde hasar görmüş altyapıyı' onarmak için milyarlarca dolar harcayacağını duyurdu.
Hatta Reuters'ın haberine göre bu konuda hızla ilerleyen Trump yönetimi, Venezuela'da petrol üretimini artırmayı görüşmek üzere bu hafta içinde ABD petrol şirketlerinin yöneticileriyle bir araya gelmeyi planlıyor. Bu görüşmeler, yönetimin önde gelen ABD petrol şirketlerini Güney Amerika ülkesine geri getirme umutları açısından hayati önem taşıyor.
ABD'nin en büyük üç petrol şirketi - Exxon Mobil, ConocoPhillips ve Chevron konuya ilişkin kaynakların aktardığına göre Maduro'nun devrilmesi konusunda yönetimle henüz hiçbir görüşme yapılmadı. Yaklaşan görüşmelerle ilgili hangi yöneticilerin katılacağı ve petrol şirketlerinin bireysel mi yoksa toplu olarak mı katılacağı henüz belli değil. Beyaz Saray görüşmeler hakkında yorum yapmasa ABD petrol endüstrisinin Venezuela pazarına girmeye hazır olduğuna inandığını belirtti.
Uzmanlar, Venezuela'da petrol üretimini önemli ölçüde artırmanın 100 milyar dolardan fazla bir maliyete ve en az on yıla mal olabileceğini düşünürken, bazı Wall Street analistleri daha hızlı bir iyileşme öngörüyor.
JP Morgan Markets analistlerinin paylaştığı raporda 'Venezuela, siyasi geçişin ardından iki yıl içinde gerçekçi olarak günde 1,3-1,4 milyon varil üretim seviyesine ulaşabilir' denildi. JP Morgan açıklamasında "Venezuela'ya yatırım yapabilecek ABD şirketleri arasında öncelikle Chevron, ExxonMobil ve ConocoPhillips gibi büyük petrol şirketleri yer alıyor. Chevron'un zaten ülkede varlığı bulunuyor, diğerleri ise daha önce kamulaştırılan varlıkları geri kazanma ve Venezuela'nın devasa ağır ham petrol rezervlerine yatırım yapma fırsatlarını araştırıyor. Ayrıca, daha düşük maliyetli ağır petrol kaynakları arayan ABD Körfez Kıyısı rafinerilerinden de ilgi olabilir" dedi.
Süreç yeni, adımlar hızlı, geleceği ise henüz belirsiz. Uzmanlara göre asıl soru şu: Petrol endüstrisi Venezuela'ya geri dönebilecek ve yirmi yıllık yıkımı tersine çevirerek ülkeyi yeniden ayağa kaldırabilecek mi?
Soru işaretleri fazla olsa da, en azından Trump iç politikada ABD'li enerji şirketlerine verdiği sözleri şu an için yerine getirmiş görünüyor. Bunun ne kadar gerçekçi bir vaat olduğunu ise zaman gösterecek...
