Yemek yapmak ayrı, yemek ayrı sanat
Sofra adabı; yemeğin nasıl servis edileceğinden, nasıl yeneceğine kadarki süreçte dikkat edilmesi gereken konuların tümüdür. Şimdi gelin adım adım sofra adabının inceliklerini Protokol ve Kurumsal Nezaket Kuralları Uzmanı İhsan Ataöv'den öğrenelim.
Şimdi gözlerinizi kapatın ve çok iştah açıcı bir sofrada olduğunuzu düşünün. Hayal ederken bile hangisinden başlayacağımızı şaşırıyoruz değil mi? Peki kaçımızın aklında sofra kuralları geliyor? Evimizin bir köşesinde yada televizyon karşısında yemek yemeye alıştığımız bugünler de geçecek ve elbet şık sofralarda buluşucağız. Ve o gün geldiğinde mutlaka bu bilgilere ihtiyacımız olacak. Unutmayalım; eğer sofra adabını iyi bilirsek her zaman rezil değil, vezir oluruz...
Şimdi gelin adım adım sofra adabının inceliklerini Protokol ve Kurumsal Nezaket Kuralları Uzmanı İhsan Ataöv’den öğrenelim.
İhsan Ataöv, devlet protokolünün yoğun yer aldığı organizasyonlara protokol danışmanlığı hizmeti vermeyi sürdüren namı değer “Bay Protokol…”
Kendisi, 2009 - 2015 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı Çankaya Köşkü ve Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Protokol Müdürlüğü Biriminde Protokol Uzmanı olarak görev yapmış kıymetli bir isim.
Sofra adabı; yemeğin nasıl servis edileceğinden, nasıl yeneceğine kadarki süreçte dikkat edilmesi gereken konuların tümüdür.
Protokol yemeklerinde yemek öncesi davet, sözlü değil yazılı davetiye yoluyla yapılır.
Davetiyede davetlinin adı soyadı, davetin sahibi, konusu, yeri, zamanı ve kıyafet tercihi belirtilir. L.C.V (Lütfen cevap veriniz) ibaresi yer alan davetiyelerde, belirtilen telefon numarası aranarak katılım bilgisi verilmelidir. Bu ibare bazen yanlış anlaşılmaktadır, sadece yemeğe katılacak olan değil katılamayacak olanlarda bilgi vermelidir. Protokol yemeklerini diğer yemeklerden ayıran en önemli özellik davetlilerin temsiline uygun şekilde oturmalarıdır. Yakın arkadaşların yan yana oturamadığı, yakın unvanların yan yana oturduğu yemeklerdir protokol yemekleri.
Davetlilerin en iyi şekilde karşılanması gerekir. Varsa palto ve montları vestiyere alınır. Kalabalık bir yemek ya da salon programı ise girişte kayıt masası kurulabilir. Masa numaraları davetlilere tek tek söylenir ya da kart olarak verilir. Salona girildiğinde salon görevlileri masa numarasını sorar, masa numarası verilmediyse isim sorar elindeki listeden masa numarasını öğrenir ve masaya kadar eşlik eder. Masadaki yerinizi masa üstünde bulunan isimliklerden de bulabilirsiniz. Garson önce hanımefendinin sandalyesini tutar ve oturmasını sağlar. Eğer sandalyeyi tutan görevli yok ise yemeğe birlikte gelen erkek kadının sandalyesini tutar. Batı kültüründe akşam yemeklerinde eşler yan yana oturtulmazlar diğer çiftler ile çapraz (karışık) otururlar. Bizim kültürümüzde eşler yan yana oturtulur. Protokolde yemek kimin için düzenleniyorsa o onur konuğudur. Yemeğe onur konuğu eşi ile gelirse bu durumda davet eşli olur. Ev sahibinin eşi de yemeğe katılmalıdır.
Protokol davetlerinde yemek düzeni matematik gibidir. Ama yine de çok sık karıştırılır. Bir gün davetli olduğum bir protokol yemeğinde sağımda oturan kişi benim suyumu içiyor, solumda oturan da salatamı yiyordu. Masada canlı ders yapmak zorunda kalmıştım. Oysa yemek masalarının uluslararası çatal bıçak düzeni vardır. Tabağınızın sağ üst tarafında içecekler, sol tarafında ise yiyecekler bulunur. Bu durumda sağınızdaki bardaklar (su, meşrubat) ile solunuzdaki küçük tabaklar (ekmek, salata) sizindir.
Çatal bıçak düzenine gelince ise kuralımız yine hep aynı; yemek en dıştan içe doğru yenir. Protokol yemekleri genelde 3-5 course (kors: banket tarzı davetlerde yemek sırası) olur. Örnek verecek olursak, ilk olarak soğuk başlangıç tabağı geldi diyelim. Sağ tarafımızda en dışta bulunan bıçak ile sol tarafımızda en dıştaki çatal ile yenir. Sağ el ile yemek yiyenler de yenilecek lokmayı bıçak ile kestikten sonra çatalı sağ eline alır. Ara sıcak sıradaki çatal ve bıçak ile, ana yemek ise sağda ve solda kalan son bıçak ve çatal ile yenir. Tatlı ya da meyve servisi genelde tabağın üst tarafına açılır ya da masa toplandıktan sonra atılır. Protokol yemeklerinde en üst davetli yemeğini bitirdiğinde yemek de biter ve ev sahibi protokolü uğurlar.
İş yemekleri protokol yemeklerinden farklı olarak bir salonda değil restoranda yapılır. Davet, yazılı değil genelde telefonda sözlü olarak ya da e-posta yoluyla gerçekleşir. Davet eden taraf (ev sahibi) restoran adı, adresi, günü ve saati bildirir. Ev sahibi restoran rezervasyonunu yapar ve davetlilerden önce restorana gider masayı seçer. Restoranın tarzı ve imajı misafire verdiğiniz değeri gösterir bu sebeple restoran seçimi de önemlidir. Ev sahiplerine tavsiyem bilmedikleri, ilk defa gidecekleri bir restoranda misafir ağırlamasınlar.
İş yemeklerinde, protokol yemeklerindeki kadar resmiyet yoktur. Oturma planı ve masa üstü isimliği olmaz. Davetlilerin restorana gelmesinin ardından ev sahibinin yönlendirmesi ile masada ki yerler alınır. İsteyen yan yana oturabilir. Yemeğin adı iş yemeği diye, oturduğumuz gibi iş konuşulmamalıdır. Hatta iş en son konuşulur. Burada amaç potansiyel iş yapacaklar arasında samimiyetin sağlanmasıdır. Tüm yemeklerde olduğu gibi iş yemeğinde de masa sohbetlerine dikkat edilmesi gerekir. Din, siyaset ya da spor gibi hassas konular sohbetlerde derinleşmemelidir. İş yemeklerinde davet eden taraf, yemeğin sonunda masadan ayrılarak hesabı öder ve misafirlerini uğurlar.
Hesabı ödemek için tartışmaya gerek yoktur. Davet eden kimse hesabı o öder. Davet edilen taraf da, aradan çok zaman geçmeden eski ev sahibini yemeğe davet etmelidir. Elbette bu davette restoran seçiminde hassas davranılması gerekiyor. Misafirimizi aynı restoranda değil ancak; yakın tarzda bir restoranda ağırlamalıyız.
