Mutfakta hangi malzemeler güvenli?
Sağlıklı yaşama farkındalığımıza pişirme gereçlerini de eklemeliyiz. Çünkü tencereniz zehirliyse, en sağlıklı beslenme bile sağlık sorunlarına neden olabilir. Hangi tencere zehirli, hangisi zehirsiz?
Pandemi ile beraber beslenmenin ne kadar önemli olduğunun bir kere daha farkına vardık. Çünkü bağışıklık sistemini güçlendirmenin ve korumanın en önemli yolu beslenmeden geçiyor. Ancak yemeği yapmak için kullanılan tencerenin neredeyse yemeğin kendisi kadar önemli olduğunu bilmiyor. Artan sağlıklı yaşama farkındalığımıza pişirme gereçlerini de eklemeliyiz. Çünkü tencereniz zehirliyse, en sağlıklı beslenme bile sağlık sorunlarına neden olabilir. Pişirme gereçleri söz konusu olduğunda verilebilecek en iyi tavsiye yüzyıllardır kullanılan malzemeleri kullanmayı tercih etmek olabilir. Bazı materyallerden yapılan tencere ve tavalardan da derhal kurtulmanız gerekebilir.
Alüminyum: Alüminyum nörotoksik bir metaldir. Çalışmalar, yüksek alüminyum seviyelerini anemiden Parkinson, Alzheimer ve ALS dahil olmak üzere birçok merkezi sinir sistemi hastalığına kadar değişen koşullarla ilişkilendirmiştir. Bu nedenle, fırın tepsileri de dahil olmak üzere sahip olduğunuz alüminyum pişirme kaplarından kurtulmaya çalışın. Bazı tavalar çekirdek kısmında alüminyum içerebilir, bu kısım yiyeceğe temas etmediği için sorun teşkil etmez. Ancak kaplama aşınmaya eğilimlidir ve bu nedenle bulaşma riski oluşturur.
Kalaysız bakır: Demir gibi bakır da temel bir mineraldir, ancak vücudunuzdaki yüksek bakır seviyeleri toksik olabilir. Birçok gıda bakır tencere ile reaksiyona girebilir ve yemeğinize çok fazla bakır sızabilir. Alüminyumda olduğu gibi, bakır çekirdekli tavalar sorun oluşturmaz, ancak yine de, yiyeceklerinizin bakırla temas etmesine izin veren herhangi bir tavadan kaçınmaya çalışın. Kalaylanmamış ve bakımı düzenli olarak yapılmamış olan bakır tencereler kurşun ve civa gibi zararlı kimyasalların açığa çıkmasına yol açarak zehirlenmelere neden olabilir.
Yapışmaz tavalar: Yapışmaz kelimesi en sık Teflon adı verilen tescilli kaplama ile özdeşleştirilir. Yapışmaz olarak tanıtılan tavaların çoğu politetrafloroetilen (PTFE ya da teflon) içerir ve birçok araştırma teflonun toksik olabildiğini göstermiştir. Yapışmayan tava ve tencerelerin kaplandığı PFC maddesinin, pişirme esnasında buharlaşarak yemeğe karıştığı ve karaciğere zarar vererek, kansere ve gelişim problemlerine yol açabileceği kanıtlanmış durumda. Bu nedenle, dökme demirden yapılmış kapları kullanmanız sağlığınız açısından çok önemli. Ayrıca metal çatal, bıçak, kaşık kullanmanız halinde oluşacak çizikler de sağlığımız için zararlı olan kimyasalların besinlere geçmesine neden olur.
Plastik: Bazı gereçlerde şaşırtıcı bir şekilde plastik bulunuyor. BPA'dan ftalatlara kadar çeşitli toksinler ısıtıldığında yemeğinize geçebilir. Yiyeceklerinizi plastik kaplarda saklamaktan dahi kaçının. Bisphenol-A nın kısa ismi olan BPA plastik su şişeleri, plastik saklama kapları, plastik gıda kapları (süt kabı, yoğurt, donmuş kaplar, vb.), su filtreleme sürahileri, yeniden kapatılabilir plastik kilitli, atıştırmalık poşetler, plastik kesme tahtaları, tencere kapları ve yiyecek saklama kapları gibi malzemelerde bulunur. Hormon taklit edici bir kimyasaldır. BPA yapımı bir ürün ısındığında daha da tehlikeli hale gelir. Harvard Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada BPA tüketimi ve obezite arasında bağlantı bulundu. Sadece az miktarda tüketen kişiler için bile. Yiyeceklerinizi plastikte kesinlikle saklamayın. Paslanmaz çelik su şişelerine, cam ve paslanmaz çelik bardaklara geçin. BPA içermeyen kapaklar, sandviç saklama poşetleri, tekrar kullanılabilir kilitli poşetleri ve cam kapları tercih edin. Markette alışveriş yaparken cam ya da karton ile paketlenmiş ürünleri tercih edin. Plastik kesme tahtalarını kaldırın. Bunun yerine toksik olmayan kesme tahtalarını seçin.
Dökme demir: Dökme demirden birçok çeşitte pişirme kapları yapılır. Dökme demir tencere, yemeğinize sağlıklı bir miktarda demir katabilir, ancak aşırı demir seviyeleri konusunda endişeleriniz varsa domates sosu gibi asidik yiyecekleri dökme demirde pişirmekten kaçınabilirsiniz. Dökme demir geç ısınır ve geç soğur, ısıyı eşit yayar ve gıdalarınıza zehirli bir şey sızdırmaz. Yemek daha pişmeden altını kapatarak kendi halinde pişmesi için bırakabilirsiniz. Yemekler besin değerini kaybetmeden kendi suyuyla ve vitaminleriyle pişer, Enerji tasarrufu sağlar. Bulaşık makinesinde değil elde yıkanır. Çok ağır olması dışında bir dezavantajı yok. Ayrıca demir seviyenizi arttırmak için iyi bir doğal yoldur. Demir seviyeleriniz iyiyse, güvenli ve kullanışlı olan emaye dökme demir tencere deneyebilirsiniz.
Emaye: Emaye dökme demir, güvenli, etkili, temizlemesi kolay ve şık bir tencere seçeneği sunar. Yüzeyi çizmemek için emaye tencere ve tavalarda tahta karıştırma kaşıkları kullanmanız gerekir. Emaye aslında kaplama olarak kullanılır. Yani başka bir malzemeden yapılan mutfak gereci emaye ile kaplanarak evlerimize ulaşır. Cam hamurundan yapılan emaye antibakteriyel, sağlıklı ve dayanıklı olması nedeniyle çok da uzun ömürlü olur.
Paslanmaz çelik: Hafif ve çizilmeye karşı dayanıklıdır. Alırken paslanmaz çelik aldığınızdan emin olun. Dünyanın en iyi şeflerinin tercih ettiği pişirme gereçlerinden biri paslanmaz çeliktir. Her ikisi de güvenli olan çelik kaplı alüminyum ve bakır tabanlı çelik gibi çeşitli tiplerde üretilir. Tencerenin yemeğinize temas eden kısmı tamamen işlenmemiş paslanmaz çelikten yapıldığı sürece, bakır veya alüminyum içeren çekirdek için endişelenmenize gerek yok. Yapışmaz özelliği yoktur. Paslanmaz olarak adlandırılır, çünkü pas ve korozyona karşı dayanıklıdır, bu nedenle pişirmek için ideal bir üründür. Paslanmaz çelik ısıyı yüzeyine eşit olarak dağıtır, böylece özellikle geniş yüzeylerde pişen yemekleriniz için idealdir. Paslanmaz çeliği sıcak su ile ıslatırsanız kolayca temizlenir ve genel olarak ucuzdur.
Cam: Cam, direkt ocağın üzerinde kullanılması pek uygun olmasa da özellikle fırınlarda kullanımıyla harika bir malzeme seçimi olabilir.
Seramik: % 100 seramikse pişirmek için güvenlidir. Ancak düşük kaliteli seramik ürünler bazen ağır metaller içerdiğinden, saflık sertifikası olan üreticileri tercih etmek önemlidir. Dışarıdan bakıldığında seramik gibi gözüken ancak sadece dış kaplaması seramik olan tencereler bir sürü tehlikeyi de beraberinde getiriyor. Seramik kaplamanın altında nörotoksik alüminyum bulunuyor. Aşınma meydana geldiğinde, kaplamada bulunan kurşun ve kadmiyum, yemeğinize ve daha sonra vücudunuza geçebiliyor. % 100 seramik malzemeden üretilmiş olan mutfak malzemeleri yapışmaz olmalarının yanında kolay temizlenebilme özelliği de taşır. Bu nedenle yapışmasından korktuğumuz pilav makarna gibi yemekler için bu tencereleri kullanmak akılcı olacaktır. Doğal malzemeden üretilmiş olması nedeniyle sağlıklı malzemeler arasında sayılan ve oldukça uzun ömürlü olan bu tencere ve tavaların tek kötü tarafı bulaşık makinesinde yıkanmaya elverişli olmaması.
Toprak tencere: Tıpkı döküm demir gibi toprak güveç kaplar ve tencereler de yemeğe ekstra lezzet katar. Toprak kaplarda yemekler hafif ateşte ağır ağır pişer. Bu yöntem hem sağlıklıdır, hem de yemeğin besin değerlerini korur. Ancak burada da dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Piyasada sırlı ve sırsız olmak üzere iki tip güveç var. Sırlılar, içi parlak olanlar. Sır işlemi, toprağın su sızdırmaması için yapılıyor ve içinde maalesef kurşun barındırıyor. Pişirme esnasında da kurşun maddesi, yemeklere karışıyor. Bu nedenle sır işlemi görmemiş yani içi mat olan güveç kaplar alarak sır işlemini kendiniz yapın. Yarım su bardağı kadar zeytinyağı ile toprak kabın içini tamamen yağlayın. Ardından önceden ısıttığınız fırında, toprak kabınız ısınana kadar bekletin. Sonrasında çıkarıp iyice soğutun. Şimdi toprak kabınızı yıkayıp rahatlıkla kullanabilirsiniz.
