Bir uçağın hayata ilk "merhaba" dediği an
Üretilen ilk uçaklar nasıl fabrikadan çıkıyor? Lady Diana hangi uçak töreninde yer aldı?
Yeni bir uçak modelinin üretim sürecinde en özel an fabrikadan çıkışları (roll-out) oluyor. Bu yüzden oldukça görkemli şekilde kutlanan roll-outlarda ünlü isimler de yer alıyor. Örneğin Airbus'ın ürettiği ilk A320'nin fabrika çıkış töreninde Lady Diana da oradaydı. İşte dünyanın çok özel fabrika çıkış törenleri...
Havacılığın başladığı ilk günlerden beri bir uçağı sıfırdan üretmek meşakkatli ve masraflı bir iş oldu. Yakın tarihte teknolojinin önem kazanması ve güvenliğe verilen önemin artmasıyla bu süreç daha da zorlu hale geldi. Durum böyle olunca fabrikadan çıkmaya hazır hale gelen bir uçak için görkemli törenler düzenlenmeye başlandı.
Geçen hafta Habertürk'te yayınlanan Airport programında verilen bilgilere göre fabrikadan çıkışı gerçekleşen en son uçak Boeing’in merakla beklenen 747-8 Intercontinental oldu. Geçtiğimiz yıl Şubat ayında Boeing CEO’su Jim Albaugh’un ev sahipliği gerçekleşen roll-out’u Airport Genel Koordinatörü Güntay Şimşek de takip etti. Törende 747-8’e ilk siparişi veren havayolu Lufthansa yetkilileri ve Boeing çalışanları da hazır bulundu. Jumbo jet, roll-out için 1968’de üretilen ilk 747 gibi farklı kültürlerde “bolluk” ve “iyi şans” gibi kavramları simgeleyen kırmızı-turuncu renklere boyanmıştı.
Sektörün önemli fabrika çıkışlarından biri de Boeing’in geleceğin uçağı olarak lanse ettiği 787 Dreamliner oldu. Boeing’in 2003 yılında duyurduğu 787, tam dört yıl sonra roll-out yaptı. 787’nin fabrika çıkış tarihi uçağın ismini oluşturan rakamlara denk getirildi. 8 Temmuz 2007’de gerçekleşen tören tüm dünyadan büyük ilgi gördü. 15 bin kişinin katıldığı Seattle’daki tören 45 ülkede canlı yayınlanırken, internet üzerinden de izlendi.
Son yılların en büyük roll-out’larından biri hiç kuşkusuz dünyanın en büyük yolcu uçağı unvanını 747'den alan Airbus A380’e ait. Airbus'ın A380'i üretme haberi 1994'ün Haziran ayında havacılık sektörüne bomba gibi düştü. Ancak Doğu Asya'da yaşanan finansal kriz yüzünden Airbus jumbo jetle ilgili çalışmalara 2000 yılının Aralık ayında başlayabildi.
İlk kanat kutusu bileşeni Ocak 2002'de üretilen bu dev uçağın fabrikadan çıkışı tam üç yıl sonra gerçekleşti. Dünyanın ilk iki katlı yolcu uçağı için 18 Ocak 2005’te büyük bir tören düzenlendi. Törene Airbus yöneticileri, A380’e sipariş veren 14 havayolunun yetkilileri ve 4.500 misafir katıldı. Avrupa Birliği ülkeleri tarafından kurulan Airbus’ın bu görkemli gününde zamanın Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Almanya Başbakanı Gerhard Schroeder, İspanya Başbakanı Jose Luis Rodriguez Zapatero da hazır bulundu.
Airbus’ın temelleri, ABD’li üreticiler Boeing, McDonnell Douglas ve Lockheed ile rekabet edebilmek amacıyla Fransa ve Almanya tarafından 1967’de atıldı. 1969’da gerçekleşen Paris Airshow’da dünyanın ilk iki motorlu geniş gövdeli uçağı A300B’nin üretileceği açıklandı. İki sınıf konfigürasyonunda 250 yolcu taşıyan uçak için ilk sipariş Air France’tan geldi. Çok kısa sürede üretilen A300B’nin fabrikadan çıkışı Eylül 1972’de Toulouse’da gerçekleşti. A300B’nin roll-out töreni sırasında dünyanın ilk süpersonik yolcu uçağı Concorde’un da lansmanı yapıldı. 561 adet üretilen A300’lerin 381’i bugün hâlâ uçuşlarını sürdürüyor.
A320 ailesi Airbus’ın en çok satan modeli konumunda. Avrupalı havayolu A320'yi Şubat 1981’de duyurdu ve ilk siparişini o yılki Paris Airshow’da aldı. A320, aralarında Fransa Başbakanı Jacques Chirac, Prens Charles ve Lady Diana’nın da bulunduğu misafirlerin huzurunda Tolouse’daki son montaj hattından Şubat 1987’de görkemli bir törenle roll-out yaptı. Bugüne kadar 5.473 sipariş alan A320'lerden 2.827'si teslim edildi.
A320’nin roll-out’ından sadece birkaç ay sonra Airbus, yeni geniş gövdellerii, iki motorlu A330 ve dört motorlu A340’ı üreteceğini açıkladı. Bu iki uçak için Tolouse’da yeni bir son montaj hattı inşa edildi. Yeni geniş gövdeli uçaklardan ilk roll-out yapanı ise A340 oldu. Ekim 1991’de fabrikadan çıkış töreni gerçekleşen A340, o tarihte Airbus’ın ürettiği en büyük uçak oldu. İlk uçuşunu Nisan 1992’de gerçekleştiren uçağın ilk teslimatı ise Lufthansa’ya yapıldı.
Sivil havacılık tarihine damga vuran yolcu uçaklarının fabrika çıkış törenlerini yeniden hatırladık. Sırada yine Airbus tarafından üretilen A350XWB var. 787 Dreamliner ile rekabet edecek bu uçağın fabrika çıkışı tüm sektör ve dünya basını tarafından merakla bekleniyor.
