Prof. Dr. Kürşad Zorlu
Prof. Dr. Kürşad Zorlu Giriş: 11.09.2022 - 08:57 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
ABONE OL
Yaklaşan Şanghay Zirvesi bölgedeki yeni güç dengelerine ve rekabete sahne olacak…

Bu yıl Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi 15-16 Eylül tarihlerinde Özbekistan’ın Semerkant şehrinde gerçekleşecek. Üye ülkeleri temsilen 14 devlet başkanının katılacağı zirvede önemli projeler görüşülecek.

ŞİÖ zirvesinde Rusya Devlet Başkanı Putin ile Çin lideri Xi uzun zaman sonra ilk yüz yüze görüşecek. Xi’nin bu hafta ilk durağı 14 Eylül'de Kazakistan’da düzenlenen Dinler arası Diyalog Toplantısı olacak. Xi en son Ocak 2020’de Myanmar’ı ziyaret etmişti.

Semerkant'taki zirveyle beraber Örgütün başkanlığı Hindistan’a geçecek. 2023'teki zirve de burada yapılacak.

ŞİÖ dünyanın en büyük bölgesel organizasyonu olarak 34 milyon km² alanı ve Avrasya kıtasının %60'ını, dünya ekonomisinin %20'sini kapsıyor. Ayrıca 3 milyar nüfusu ile dünya nüfusunun yaklaşık yarısını teşkil ediyor. Üyeleri Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Hindistan ve Pakistan.

Bu zirvenin en önemli sonuçlarından biri İran’ın resmen üyeliğe kabulü olacak. İran, daha önce Afganistan, Beyaz Rusya ve Moğolistan ile birlikte gözlemci üyelerden biriydi. Türkiye ise Sri Lanka, Nepal, Kamboçya, Azerbaycan ve Ermenistan gibi Diyalog Ortağı ülkeler arasında.

İran’ın katılımı bir yana Arap ülkelerinin de Örgüte ilgisi var. Suudi Arabistan, Katar ve Mısır’ın da diyalog ortakları arasına girmesi bekleniyor. Yine Bahreyn bu süreci başlatacak. Birleşik Arap Emirlikleri, Irak ve hatta Suriye’de bunu istiyor.

Bu yönelimin en büyük sebebi şüphesiz ekonomi ve özellikle Çin ile yürütülen işbirliği. Körfez ülkelerinin enerji bazlı ekonomiden kurtulmak adına Çin ile proje bazlı işbirliği artıyor. En başta Suudi Arabistan’ın... 2005-2021 yılları arasında Çin 43,5 milyar dolarlık yatırım yaparken S.Arabistan ise Çin menşeli projelere yaklaşık 35 milyar dolarlık yatırıma yönelmiş durumda. Çin, ŞİÖ üye devletlere 85 milyar dolar yatırım yaparken 280 milyar dolar değerinde de kalkınma projesine imza attı.

Şu bir gerçek ki Ukrayna Savaşı sebebiyle bölgede ağırlığını artıran en önemli ülke Çin.

Hem savaşın meydana getirdiği krizi kullanıyor hem de stratejik önceliğindeki projeleri hayata geçirme şansı buluyor. Batının Rusya’ya yönelik yaptırımları ve enerji ambargosu Hindistan dışında en çok Çin’in işine geliyor.

Zirvede iki demiryolu hattı tartışılacak. Birincisi Rusya üzerinden Avrupa'ya uzanan mevcut hat, 2021 yılında bu ülkelere uzanan 75 milyar dolarlık ticaretin büyük bölümünü taşıyordu. Ancak bölge ülkelerinin alternatif hat isteği Çin’in de işini kolaylaştıracak gibi gözüküyor. Yeni hat, Türkmenistan, İran ve Türkiye’yi de içerisine alabilecek şekilde bir rota açarak ulaşımı sekiz gün kısaltacak. Bu hat üzerinde Rusya’nın olması planlanmıyor.

Bir diğer hat ise Özbekistan'ı Afganistan üzerinden Pakistan'a bağlamaya yönelik demiryolu projesi. Demiryolu önce Afganistan'ın kuzeyindeki Mezar-ı Şerif'e oradan da Kabil’i geçerek Pakistan'daki Peşaver'e bağlanacak. Bu hat Pakistan üzerinden bir denizcilik imkanı da sunuyor. Afganistan’daki karışıklık dikkat alındığında Orta Asya geçişli ilk hat daha yakın duruyor.

Ancak Özbekistan’ın bu zirvedeki önceliklerinden biri Afganistan’daki istikrarsızlığın ve insani dramın giderilmesi olacaktır. Bir süredir Ukrayna savaşıyla uğraşan dünyanın Afganistan’ı yeterince irdelemediği söylenebilir. Özellikle yaklaşan kış ayları ile birlikte ülke içerisinde sorunlar artacak ve transit ülkeler ciddi bir göç baskısıyla karşı karşıya kalacaktır.

Ve tabii Erdoğan-Putin görüşmesi son derece önemli olacak. Putin’in Türkiye’yi buraya özellikle davet etmesi boşuna değil. Bu çerçevede enerji fiyatlarında bir indirim olup olmayacağı, Suriye’deki olası operasyon, ve Ukrayna’daki durum iki liderin en önemli başlıkları…Ukrayna’ya yönelik tahıl anlaşmasındaki bazı hususlar da açıklama yapılması öngörülüyor. Putin geçtiğimiz hafta buradan çıkan tahıl ürünlerinin ancak üçte birinin ihtiyaç duyan ülkelere gönderildiğini iddia etmişti.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!