Baharatların çiçek hali
Mutfakta kullandığımız baharatlar bir zamanlar çiçekti. Hepsi doğada birer sanat eseri gibi açan çiçeklerin hangilerinden baharat olarak vazgeçemediğinizi bir düşünün.
Her gün soframızda yer alan, kurutulduğu ya da toz haline getirildiği için soluk renklerde görmeye alışık olduğumuz baharatların bir zamanlar rengarenk çiçekler açan bitkiler olduğu hiç aklınıza gelir miydi?
Çoğu görüntüsüyle sizi büyüleyecek...
Yemeklerimize kattıkları lezzetin yanısıra hastalıklarla savaşan, bizi sakinleştiren, hafızamıza, uykumuza iyi gelen, midemizi rahatlatan, ömrümüzü uzatan, tıbbi özellikleri olan mucize baharatlar, şifa kaynağı olarak, herkesin hayatında değişik biçimlerde önemli bir yer tutuyor.
Kokusunu sevdiği için çantasında vanilya paketiyle gezen, yoğurduna bile karabiber serpen, kahvesine tarçın ekleyen, tütsü olarak kakule kullanan, aramoterapi yağı olarak karanfili tercih eden, cilt maskesi olarak zerdeçal seven, adaçayı yakarak stres azaltan baharatseverlere selam olsun!
Sizin favoriniz hangisi?
ZENCEFİL
Zencefil zengin aromalı bir baharat. Taze, kurutulmuş veya toz halinde tüketilir. Geleneksel tıpta mide bulantısı, sindirim sorunları, soğuk algınlığı gibi pek çok rahatsızlığın tedavisinde kullanılır. Vücutta iltihaplanmayı azaltabilen bileşenler içerir. Antioksidan özelliklere sahip olduğu için bağışıklık sistemini güçlendirir, kas ağrılarını ve baş ağrılarını hafifletir. Yoğun egzersiz sonrası kas ağrıları için etkili olabilir. Yapılan bazı çalışmalar, zencefilin kan şekeri seviyelerini düzenlemeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. Metabolizmayı hızlandırır. Kolesterol seviyelerini düşürmeye ve kan basıncını düzenlemeye yardımcı olur. Böylece kalp sağlığını destekler.
VANİLYA
Vanilya tatlıların vazgeçilmez aroma vericisi olarak her evde istisnasız bulunur. Kokusuna aşık olanların mutfak dolaplarının bir köşesinde mutlaka vanilya paketi bulunur. Özellikleri ve hoş kokusu sayesinde pek çok insan üzerinde etkili bir antidepresan görevi görür. Ayrıca sizi toksinlere karşı koruyan yüksek antioksidan seviyesine sahip bir baharattır. Vanilya ile kanser, diyabet gibi çeşitli hastalıklardaki risklerin azaltılması arasında bir bağlantı olduğu tespit edilmiştir. Güçlü bir anti-inflamatuardır. Bol antioksidan içeriği sayesinde vanilya, iltihaplı veya tahriş olmuş cildi iyileştirmeye yardım ettiği için masaj yağlarına harika bir katkı yapar.
HARDAL
Lezzeti ve tedavi edici doğasından dolayı hardal kullanımı tüm dünyada oldukça popülerdir. Hardal bitkisinin tohumlarında bulunan antioksidanlar çeşitli kanser hastalıklarını önlemeye yardımcı olur. Sedef semptomlarını giderir. Hardal yağı omega-3 yağ asitlerinin varlığından dolayı yemeklik yağ seçimi için de uygundur. Hardal tohumu soğuk algınlığı ve sinüs problemlerini tedavi etmede başarılıdır, balgam söktürücüdür, ağrıları tedavi eder. Hardal tohumlarının anti-bakteriyel özelliklerinin, saçkıranların neden olduğu lezyonların iyileştirilmesinde etkili olduğu kanıtlanmıştır. Hardal yaprağı şeker hastaları için iyidir. Kolesterol düşürücü güce sahiptir. Menopoz semptomlarını hafifletir; içinde bulunan kalsiyum ile birlikte magnezyum kemik sağlığını destekler ve menopoz ile ilişkili kemik kaybını önler. Hardal yeşillikleri, vücudun detoks sistemini, güçlü antioksidanların ve liflerin varlığına bağlı olarak desteklemeye yardımcıdır.
MUSKAT
Genel olarak rendelenerek ya da doğrudan toz halinde alınarak kullanılan muskatın öğütülmemiş hali zeytinden biraz daha büyük olur. En çok baharat olarak kullanılan muskatın kremi ve çayı da yapılır. Yemeklerden sonra sıklıkla hazımsızlık yaşayan kişiler için doğal ilaçtır. Bağırsak hareketlerini kolaylaştırır. Rahat gaz çıkartamayan kişilerin rahatlamasını sağlar. Sinirleri yatıştırır. Ağız kokusunu giderir. Adet dönemlerindeki kasık sancılarına iyi gelir. Bağışıklık sistemini temizler. İdrar yolu ile toksin atar. Muskatın afrodizyak etkisi olduğu da bilinir.
ÇÖREK OTU
Tüketimi çeşitli şekillerde olur. Doğrudan yemeklerde baharat olarak kullanılabilir, ekmeklerin üzerine serpilebilir veya salatalara eklenebilir. Yağı da oldukça popülerdir ve bir çay kaşığı kadar sabahları aç karnına tüketmenin faydaları vardır. Sıcak içeceklere veya yoğurda da eklenerek rahatlıkla tüketilebilir, suyla karıştırılarak da içilebilir. İçerdiği besin öğeleri ve antioksidanlar sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olur, sindirim sağlığını destekler, cilt bakımında ve sağlık takviyesi olarak da kullanılır. Dolayısıyla düzenli olarak tüketilmesi önerilir. Romatizma ve eklem ağrıları gibi iltihaplı hastalıklara iyi gelir. Kan şekerini düzenlemeye yardımcı olur. Antiseptik özellikleri, ağız içindeki mikroplarla mücadele etmeye yardımcı olabilir, diş eti hastalıklarını önleyebilir.
KİMYON
Kimyon soğuğa dayanıklı, ışığı ve nemi seven, çiçekli bir bitkidir. Tohumlar olgunlaşmadan önce toplanır ve karanlık, kuru bir yerde olgunlaşmaya bırakılır. Baharat olarak sadece tohumları kullanılmaz, yaprakları da kullanabilirsiniz. Kimyon (Cuminum cyminum), maydanoz ve rezene ile aynı aileye aittir. Vücutta antioksidan olarak görev yapan flavonoidler adı verilen bileşikler içerir. Antioksidanlar, hücre hasarına neden olan serbest radikaller adı verilen dengesiz parçacıkları nötralize etmeye yardımcı olur. Kimyon aynı zamanda A vitamini, demir ve kalsiyum kaynağıdır.
KETEN TOHUMU
Keten tohumu ülkemizde bolca yetişir. Öğütülerek ya da öğütülmeden yumurtalara, salatalara, yemeklere ve yoğurda eklenerek tüketilebilir. Oldukça faydalı bir tohumdur. İçeriğinde magnezyum, E vitamini, potasyum, çinko, B12, bakır gibi vitaminler ile alfa linolenik asit gibi yağ asitleri sayesinde bağışıklığı güçlendirici özellikler olduğu bilinir. Kanseri önleyici gıdalar arasıdadır. Yüksek lif içeriği sayesinde sindirim sağlığı için önemlidir. Kabızlığı önler. Yüksek miktarda omega 3 yağ asidi bulunduran keten tohumu kalp sağlığını korur. Kötü kolesterolü düşürür. İltihap azaltır. Romatoid artrit gibi hastalıklara iyi gelir. Yapılan araştırmalarla radyasyon etkilerini azalttığı da bildirilmiştir. Kan şekerini düşürür, Menopoz şikayetlerini azaltır, kan sulandırır, kolesterolü düşürür.
KARABİBER
Yoğun aroması ve kendine has kokusuyla yemeklerimizi tatlandıran karabiberin, Ayurveda da dahil olmak üzere birçok geleneksel tıp pratiğinde de önemli bir yeri var. Piperin adı verilen bir bileşen açısından zengindir ve piperin nedeniyle antioksidan özelliği yüksektir. İyi bir anti-enflamatuardır; artirit, kalp hastalıkları, diyabet, kanser gibi birçok hastalığı iyi yönde etkiler. Piperin maddesinin beyin fonksiyonlarını da iyileştirdiği biliniyor. Özellikle Alzheimer ve Parkinson gibi dejeneratif beyin hastalıkları ile ilgili semptomlar üzerinde potansiyel faydalar gösteren piperin, hafızayı da geliştiriyor.
ADAÇAYI
Dünyada 5 bin 600’den fazla adaçayı türü bulunur. Anadolu bölgesinde 565 türü vardır. Genellikle çay olarak tüketilir. Kurusu tütsü olarak kullanılır. Yağı acı elma yağı olarak bilinir. Antibakteriyel bir bitkidir, mikroplarla savaşır, Alzheimer’a karşı koruyucudur ve daha birçok faydası bulunur. İçerisinde K, B6, C, E, A, B3, B9 vitaminleri bulunur. İçerdiği mineraller ise potasyum, kalsiyum, demir, manganez, çinko, magnezyum ve bakırdır. Menopoz döneminde östrojen eksikliğinden oluşan hormonal dengesizlikleri düzenler. Mide ve bağırsak spazmlarını önler, ishal ve gastritle savaşır. Kötü kolestrole iyi gelir. Kanserle savaşır. Kemiklere iyi gelir. Antibakteriyel özelliğiyle cilde iyi gelir. Ağız ve diş eti hastalıklarına iyi gelir.
SUSAM
Susam tohumları beyaz, siyah veya sarı olabilirler ancak koyulaştıkça yağ içerikleri azalır. Susam protein, yağ ve antioksidan, iltihap giderici ve tümör karşıtı etkileri olan çeşitli aktif bileşikler açısından zengindir. Yemeklere yumuşak bir tat katarken faydaları tadının çok ötesine geçer. Susam tohumları karaciğere, böbreklere ve kardiyovasküler sisteme fayda sağlayabilir.
KAPARİ
Ege bölgesi başta olmak üzere ülkemizin pek çok yerinde yetişebilen kapari, tomurcukları ve meyveleri besin maddesi olarak kullanılan bir bitkidir. Kebere, keper, gebere, geber otu, kedi tırnağı, menginik, karga kavunu, hint hıyarı gibi isimleri de vardır. Aristo zamanında bazı rahatsızlıklarda ilaç olarak kullanıldığı, Hippokrat tarafından birçok hastalığa karşı önerildiği bilinen kaparinin sağlığa birçok faydası var. Kapari, en çok flavonoid içeren gıdalardan biridir. İçeriğindeki flavonoidler sayesinde antioksidan ve antienflamatuar etkisi belirgindir. A ve E vitamini bakımından zengindir. 100 gram çiçek tomurcuğunda 67 mg fosfor, 9 mg demir, 24 mg protein, 12 mg selüloz ve 2 mg lipid bulunur. Lif oranı yüksektir. Kalsiyum ve magnezyum bakımından zengindir. Trombosit sayısını arttırdığı için kanser hastaları için şifalıdır. Karaciğer yağlanmasını azaltıcı etkisi vardır.
KARANFİL
Karanfil ağacının çiçek tomurcuklarından elde edilen baharat, odunumsu, siyah renkli ve güzel kokuludur. Acımsı ve ekşi bir tada sahiptir. Manganez, potasyum, demir, selenyum ve magnezyum gibi minerallerin yanı sıra; A, C ve K vitaminleri ihtiva eder. Ağız kokusunu giderir, ağızda bir süre tutularak çiğnendiğinde nefesi taze ve temiz tutar. Çiğnemek boğaz ağrısını hafifletir. Soğuk algınlığı ve öksürük tedavisine yardımcıdır. Antibakteriyel özelliği taşır. Diş ağrısı ile başa çıkmanıza yardımcı olur. İnsülin miktarını dengeler. Sindirimi kolaylaştırır. Cildi yeniler. Saçların dökülmesini önler.
SUMAK
Sumak baharatının en yaygın olarak bilinen faydası hazımsızlığa iyi gelmesi ve mideyi rahatlatması. Boşaltım sisteminin sağlıklı şekilde çalışmasını sağlayarak ishal ve kabız sorunlarını çözer. Sumak, kan şekerini dengelemesi sebebiyle şekeri yükselen kişilere önerilir. Antioksidan olma özelliği sayesinde vücuttaki toksinleri atar, hastalığa yakalanma riskini azaltır, kalp ve damar sağlığını korur. Vücutta oluşan iltihabı azaltır. Metabolizmayı hızlandırır. İdrar söktürücü etkisi vardır. Regl dönemindeki ağrıları hafifletir.
