10 ARALIK 2018
Murat Bardakçı
Murat Bardakçı 28.11.2018 - 20:48 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
“Bravo”un Türkçe karşılığı olduğu söylenen “Ohkay”, İngilizce’nin “Okay!”inden yürütmedir!

Melih Aşık “Bravo” sözünün karşılığının geçmişte “Ohkay” olduğunu, sözleri Hilmi Oytaç’a ait “Kurultay Marşı”nda “Selâm Sana kurultay / Yeni doğan tolun ay / Selâm sana ey Gazi / Bizden sana bin ohkay” diye geçtiğini yazdı ve bu bilgi birkaç günden buyana internette dolaşıp duruyor…

Aşık’ın sözünü ettiği kurultay 1934’te kutlanan Dil Bayramı ve o senenin Ağustos’unda toplanan İkinci Dil Kurultayı; Kurultay Marşı’nı yazan Hilmi Oytaç da Malatya Milletvekili idi. Oytaç’ın şiirini İstanbul’a yaşayan İtalyan müzisyen Ernesto d’Alpino Capocelli bestelemiş, marşın plâğa kaydedilmesine karar verilmiş ama marş bir Türk bandosuna değil, bir İngiliz grubuna, “Majesteleri’nin Goldstream Muhafızları Bandosu”na icra ettirilmişti.

O günler dünya dillerinin tamamının Türkçe’den geldiğini, bütün dünyanın aslında Türk olduğunu isbata çalışan “Güneş-Dil Teorisi” modasının şiddetle hüküm sürdüğü dönemdi.

Dil alanındaki faaliyetin temelini “dil inkılâbı”, yani Türkçe’nin yabancı kelimelerden temizlenmesi merakı teşkil ediyordu. “Arapça ve Farsça olmasın da hangi dilden gelirse gelsin” mantığı ile Fransızca mektep demek olan “école”ü“okul” yapmıştık, “resmî rapor” mânâsındaki “bulletin”i yani “bülten” de “belleten” olmuştu ve dilin mükemmelen canına okunuyordu!

“Ohkay” da, İngilizce “OK”, yani “Okey” sözünün o günlerde güya Türkçeleştirilmiş şekli idi!

BU KILAVUZA BAKIN VE GÜLÜN!

Hattâ yapılan bu tuhaflığın bir kaynağını da göstereyim:

Türk Dil Kurumu, o dönemde artık komik nazarı ile bakılan bazı yayınlar yapıyordu; 1935’te çıkan “Osmanlıca’dan Türkçe’ye” ve “Türkçe’den Osmanlıca’ya” isimli iki cep kılavuzu da bu yayınlardandı…

Bugün “bravo”nun karşılığı diye gösterilen ve “Okey”den bozma olan “ohkay”, “Türkçe’den Osmanlıca’ya Cep Lügati”nin 216. sayfasında “Okay!” diye geçiyor, sonunda bir de ünlem işareti konuyor ve karşılık olarak önce “aferin” veriliyor, “aferin”in Fransızcası için de “Bravo!” deniyordu.

Anlamlar ve karşılıklar, “Osmanlıca’dan Türkçe’ye Cep Lügati”nde daha da genişlemişti… Sözlükte “Aferin!”e baktığınızda karşınıza “Okay!”, “yaşa!”, “varol!”, “hura!”, “alkış” sözleri çıkıyor, derken her nedense “aferin” de deniyor ama Fransızcası da unutulmuyor ve “Bravo!” ibaresi yeralıyordu.

Bu iş edilirken yapılan bir başka garabet herhalde dikkatinizi çekmiştir:

“Okay”, şimdi zannedildiğinin aksine “bravo”nun değil, “aferin”in karşılığı idi. Takdir mânâsında kullanılan “aferin” Farsça “âferîden” yani “yaratmak” fiilinden geliyordu, dil inkılâbı günlerinde kelime Türkçeleştirmek istenmiş ama karşılık bulunamayınca yahut uydurulamayınca İngilizceleştirilmiş ve İngiliz ile Amerikalı’nın “OK”u yetmemiş olacak ki, “okay”ın yanına Avrupa’da ve Amerika’da kutlamalarda atılan “hura!” nârası da ilâve edilmişti… “Aferin”in Fransızca’da karşılığı mevcut olmadığı için de uydurukça sözlüklerde “okay” ve “hurra”dan sonra bir de “Bravo!”ya yer verilmişti!

Bir zamanlar gayet zarif, mânâlı ve âhenkli bir dil olan Türkçe şimdi niçin böyle fakir, güçsüz ve yerlerde sürünür hâle geldi zannediyorsunuz?

Lisanı perişan etmenin öncülüğü maalesef devlet eli ile ve işte bu şekilde yapılmıştı da ondan!

 

1935’te yayınlanan “Osmanlıca’dan Türkçe’ye Cep Kılavuzu”.
1935’te yayınlanan “Osmanlıca’dan Türkçe’ye Cep Kılavuzu”.

Kılavuzda, “Aferin” kelmesinin “Okay”lı ve “hurra”lı karşılıkları.
Kılavuzda, “Aferin” kelmesinin “Okay”lı ve “hurra”lı karşılıkları.

Yine 1935’te yayınlanan “Türkçe’den Osmanlıca’ya Cep Kılavuzu”.
Yine 1935’te yayınlanan “Türkçe’den Osmanlıca’ya Cep Kılavuzu”.

“Okay” kılavuzda “aferin”in karşılığı olarak verilmiş, “aferin”in de “Bravo” olduğu yazılmış.
“Okay” kılavuzda “aferin”in karşılığı olarak verilmiş, “aferin”in de “Bravo” olduğu yazılmış.

1934’de plâğa okunan “Okay”lı Kurultay Marşı’nın gazetelerdeki ilânı.
1934’de plâğa okunan “Okay”lı Kurultay Marşı’nın gazetelerdeki ilânı.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (12)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
  • turgudalp 2018-11-29 18:20:49 Konfiçyüs “Dil bozulursa kültür bozulur, kültür bozulursa ahlak ve aile bozulur, ahlak bozulursa hukuk ve siyaset bozulur, hukuk ve siyaset bozulursa devlet çöker ve yıkılır.”
TÜM YORUMLARI GÖSTER!(12)