HERKES HASTA MI?
ETRAFIMDAKİ herkes, ben de dahil, "Ben böyle hasta olmadım" diyor. Günlerdir yataktan kalkamayanlar, üst üste hastalananlar, bir grip salgını, bir ishal ve kusma ile ortaya çıkan, çocuklarda görülen bir salgın, bir de boğaz enfeksiyonu. Ne olduysa hastalıklar üst üste geldi ve çok da ağır geçiyor. Geçen hafta 2 gün ben de yatağa yapışınca yazımı bile yazamadım. Belki de benim gibi hasta hasta gazetesini almış, okumaya çalışanlar vardır. İyi beslenme demek bağışıklık sisteminin de iyi çalışması demek tabii. Ben bağışıklık sistemi için neler yapılmalı size yazacağım ama biraz daha ayrıntı verebilmek adına çok sevdiğim ve güvendiğim Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Erkan Aktan'ı aradım ve "Nedir bu durum Erkan abicim?" dedim. O da bana biraz durumu anlattı. Size aktarıyorum.
PAÇAVRA HASTALIĞI
GRİP çok eski zamanlardan beri bilinen ve sık görülen bir hastalıktır. İlk kez MÖ 412'de Hipokrat tarafından tanımlanmıştır. İlk salgın 1580'de yaşanmıştır ve o zamandan bu yana 31 ayrı olası influenza salgını bildirilmiştir. Bunlardan üçü 20. yüzyılda olmuştur.
İnfluenza (grip) virüsünün A, B ve C olarak üç anatipi ve çok sayıda alt tipi vardır. İnfluenza A ve B, insanlarda dolaşan türlerdir. Tip A bütün yaş gruplarında orta ve şiddetli derecede hastalığa neden olurken, tip B hafif salgınlara yol açar ve daha çok çocukları etkiler. Kuluçka süresi: 1 -3 gündür. Klinik olarak diğer akut solunum yolu enfeksiyonu yapan etkenlerden ayırt edilemez. Ani başlayan ateş, kuru öksürük, boğaz ağrısı, burun tıkanması ya da akması, baş ağrısı, gözlerde sulanma, kas ağrısı ve halsizlik bulguları olabilir. Yaklaşık olarak 1 -2 haftalık bir sürede tamamen iyileşme olur ancak yaşlılar, çocuklar ve diğer duyarlı gruplarda zatürree gibi ağır komplikasyonlar ortaya çıkabilir. İnfluenzaya bağlı ölüm hızı binde 0.5-1.0 arasındadır. Ölümlerin çoğunluğu zatürree komplikasyonu nedeniyle 65 yaş üzeri kişiler arasında görülmektedir.
BAĞIŞIKLAMA: İnfluenzaya karşı inaktive virüs aşısı geliştirilmiştir. Aşı hastalığın ağır geçmesini ve komplikasyonlannı önler. Aşı bir sezon önce dolaşan virüsler temel alınarak hazırlanır. Aşının etkinliği virüsün antijenik yapısını hızlı değiştirmesi nedeniyle ancak 1 %70-90 düzeyindedir.
AŞI YAPILMASI GEREKENLER
■ 65 yaşın üzerindekiler
■ Yaşlı bakımevinde kalanlar
■ Astımlı çocuklar, kronik kardiopulmoner hastalığı olanlar
■ Şeker hastalığı, böbrek hastalığı veya bağışıklık sisteminde problemi olanlar
■ Uzun süreli aspirin tedavisi alanlar
■ Grip sezonunda gebeliğinin ikinci ya da üçüncü trimesterinde olacak kadınlar
■ Grip virüsünü riskli gruplara taşıyabilecek sağlık çalışanları, yaşlı bakım evlerinde çalışanlar, ev ziyareti yapanlar, grip açısından riskli kişinin ev halkı
■ HIV ile enfekte kişiler yer almaktadır. Bu öncelikli grupta olmayan ancak aşılanmak isteyenlere de aşı yapılabilir.
GRİP AŞISINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
■ Aşı olası grip sezonundan önce, eylül-kasım aylarında yapılmalıdır.
■ Diğer aşılarla (pnömokok, MMR, Hemofilus influenza B ve OPV) birlikte yapılabilir, ancak farklı bölgelerden kas içine uygulanmalıdır.
■ Aşı dokuz yaşından küçüklere bir ay ara ile iki doz yapılmalıdır.
■ Emziren anneler aşı olabilir.
AŞI YAPILMAMASI GEREKEN DURUMLAR
Altı aydan küçük bebeklere, yumurta alerjisi olanlara, yüksek ateşi olan erişkinlere aşı uygulanmamalıdır. Aşı uygulamasından sonraki 6-12 saatte ateş, halsizlik ve kas ağrısı gibi yan etkiler olabilir. Yan etkiler 1 -2 gün sürer, ender olarak aşırı duyarlılık reaksiyonları görülebilir.
İLAÇLI KORUMA
Virüsün bölünüp çoğalmasını yavaşlatan amantadin ve rimantadin ilaçlar korumada kullanılmaktadır. İlaçla koruma epidemiden önce ya da epidemi sırasında, bağışıklama yapılmamış ve riskli gruplara yönelik olarak uygulanır ve hastalığı %70-90 olasılıkla önler. Bulaştıktan sonraki 48 saat içinde uygulanmasının hastalığın bulgularının şiddetini azalttığı belirtilmektedir.
İLAÇLI KORUMA UYGULANACAK KİŞİLER
■ Aşılanmamış ancak hastalığı çok ağır geçirebileceği düşünülenlere,
■ Riskli gruba bakım verenlere,
■ İmmün yetmezliği olanlara,
■ Aşıya alerjisi olanlara,
■ Salgın kuşkusu olduğunda toplu yaşanan yerlerde yaşayanlara uygulanır.
■ Antibiyotik kullanımının kesinlikle yeri yoktur. Ancak komplikasyon gelişmiş kişilerde kullanımı düşünülmelidir.
■ Bulaşıcı olduğu için el temizliği ve korunma çok dönemlidir.
■ Yatak istirahati ve semptomatik tedavi yeterlidir.
Bağışıklık sistemini GÜÇLENDİRİN
■ Her gün 1 yumurta tüketin.
■ Günde 2-3 taze meyve tüketin.
■ Günde 2-3 çeşit sebze veya salata tüketin. Yani iki öğünde de bulabilirseniz sebze yemeği tercih edin. Sebze salatası ile de daha pratik ve sağlıklı seçenekler hazırlayabilirsiniz.
■ Salata ve sebzelerin renkli olmasına özen gösterin. İçinde sadece marul olan salata değil de, roka,
taze nane, soğan, sarımsak, kırmızı - yeşil biber, maydanoz, havuç, turp olan karışık salatalar tercih edin.
■ Salata veya sebzelerde mutlaka zeytinyağı kullanın.
■ Üşütmeyecek şekilde spor yapmaya devam edin.
■ Bol su için. Günde 1.5 litreden fazla su içmeye çalışın.
■ Ihlamur, zencefil, limon gibi bitki çayları size iyi gelir.
■ Beta glukan gibi güçlendirici bir destek alabilirsiniz. Bu dönemde suda eriyen C vitaminleri de iyi gelir.
■ Probiyotikler bağışıklık sistemi için çok önemlidir. Eczanede satılan probiyotiklerden alıp, yoğurt içine ilâve ederek tüketebilirsiniz.
BESVAK'tan diyetisyen ADAYLARINA BURS
GEÇTİĞİMİZ hafta içinde biliyorsunuz bir Ankara yolculuğum olmuştu. Beslenme Eğitimi ve Araştırma Vakfı (BESVAK) tarafından düzenlenen panelde diyetisyenler ve diyetisyen adayları vardı. Çok güzel geçen bir organizyasyondu. Orada öğrendiğim güzel haberi sizlerle paylaşmak istiyorum. Kurucusu aynı zamanda benim de hocam olan Prof. Dr. Ayşe Baysal, Nestle'nin sponsorluğunda, sağlık profesyonellerinin katılımıyla 'Diyetisyenlik ve Meslekte Etik Paneli' düzenledi. BESVAK 2002 yılında "Beslenme ve Diyetetik" bölümlerinde öğrenim gören dar gelirli öğrencilere burs desteği vermek amacıyla kuruldu. Aynı zamanda bu alanda yapılan bilimsel çalışmaları desteklemeyi ve halkın sağlıklı beslenme konusunda bilinçlenmesine katkı sağlamayı amaçlıyor. BESVAK, şu anda kendi imkânlarıyla burs sağlıyor. Ayrıca etkinliğe sponsor olan Nestle de öğrencilere burs desteğini artırıyor. 2014 yılının ilk döneminde 100'ü aşkın öğrenciye ulaşılması hedefleniyor.
