"Şok diyetler" mevsimi açıldı!

Her bahar önümüze sürülen “mucize diyetler” sağlıklı mı?

HAVALAR güzelleştikçe, kışlıklar yavaş yavaş rafa kalkmaya başladıkça kadın-erkek hepimizi kilo verme, güzel görünme telaşı sarmaya başlıyor. Sporla zayıflamaya artık vakit de kalmadığından, kışın alınan fazla kilolarından kurtulmak için “üç günde beş kilo” verdiren şok diyetlere hücum yakında başlayacak. Yazılı, görsel medyada yer alan “Şok diyetle zayıflayın”, “1 haftada 3 kilo” haberleri henüz yeni yeni başlamışken, soralım istedik.

Pek çok uzman tarafından eleştirilen kısa sürede fazla kilo verdiren diyetler doktor kontrolünde yapılırsa da zarar getirir mi? Kilo vermenin ideal bir süresi var mı, kişiden kişiye değişir mi? Az zamanda, hedefe ulaştıran beslenme listelerinin hem sağlığı bozmayanı, hem de işe yarayanı var mı? Beslenme ve diyet uzmanları yanıtladı...

GÜLİN YILDIRIMKAYA

gulinyildirimkaya@haberturk.com

‘Şok diyetle yağ değil su kaybedilir bu da vücuda kalıcı hasar verir’

‘Kısa sürede kilo verdiren şok diyetleri kesinlikle önermiyoruz. Bu şekilde kilo verilmesi hastalarda kas kaybına yol açıyor ve metabolizmaları çok yavaşlıyor’

Beslenme ve Diyet Uzmanı DİLARA KOÇAK:

KISA sürede kilo verdiren şok diyetleri kesinlikle önermiyoruz. Bunlar karbonhidrat ve protein oranı çok yüksek diyetler. Ve bu şekilde kilo verildiği zaman yağ kaybından daha çok hasta su kaybı yaşıyor. Bununla birlikte kas kaybına bakarak metabolizma çok yavaşlıyor. Kas kaybı bütün organları da etkilediği için vücuda kalıcı hasarlar verebiliyor.

Önerdiğimiz yöntem haftada yarım veya 1 kilo kayıptır. Bu yüzden 5 besin grubunu da içeren, bireylerin metabolizma hızına uygun, düzenli egzersizin de olduğu; insanları sosyal

hayatından koparmayan bazı yiyecekleri de yemesine müsaade eden bir beslenme programıyla zayıflanmalıdır. Asıl problem bireylerin yaz yaklaşınca panik olup, hızlı kilo verme çabası içine girmesi. 12 ay iyi beslenmeye dikkat edilirse kilo almak gibi bir problemle karşılaşılmaz. Şok diyetler kişide aşırı derecede yoksunluk, mahrumiyet ve yasaklarla birlikte vazgeçilmez yiyecekler yeme isteğini tetikliyor. Bu yüzden yasakların

olmadığı, daha dengeli bir beslenme programıyla zayıflanmasını tavsiye ediyorum.

Beslenme Uzmanı Dr. ENDER SARAÇ:

‘Hızlı verilen kilolar yağ oranını yükseltir kırışmaya neden olur’

ZAYIFLAMA işi sadece tıbbi yardımlarla, sadece diyetle, egzersizle, sadece bitkisel bir ilaçla, sadece doğal bir çayla olmaz; 12 ay sürdürülmesi gereken bir pakettir. “Nisan-mayıs

aylarında herkes bir anda kilo versin, kışın üzerini kapatalım” demek yanlış. Ama kişiler paniğe kapılıp birdenbire kilo vermek istiyor. O zaman da yanlışlar ortaya çıkıyor. Şok diyetler, tek gıda diyetleri gibi... Bunlar ağırlık kaybına yol açıyor ama zayıflarken önemli olan göbek ve bel çevresinden yağları eritmektir. Siz kısa sürede kilo verirken kas kaybı yaşarsınız, kilo kaybedersiniz ama yağ oranınız yükselir. Orta kilolu bir yetişkinin ayda 4-5 kilo vermesi normaldir. Bunun üstü kırışma, pörsüme, bağışıklık sisteminin çökmesine neden olur. Yanlış diyetlerde bağışıklık sistemi bozulabilir, zayıflamaya rağmen yağ oranı yükselebilir, vücudun şekli bozulabilir.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dr. EMEL UNUTMAZ:

‘Hiçbir doktor şok diyet önermez!’

DOKTOR kontrolünde yapılan bir diyet hızlı kilo verdirmez. Hiçbir doktor, “Yaz geldi, fit görünün, bir an önce altı kilo verin” diye bir maksatla hareket etmez. Hasta gelir, 150 kilodur, onun için ayda altı kilo vermek problem teşkil etmez. Ama 55 kiloluk bir kadın için 1 ayda 6 kilo vermek sıkıntılıdır. En sağlıklısı ayda ortalama 2-4 kilo verilmesidir. Günde alınması gereken kalori kişiye göre değişir. Kalori hesabı üzerinden hastaya eğitim

verilmemelidir. Diyeti kaloriye bırakırsak ucu çok açık. Aynı kalori meyveden de pastadan da alınabilir. Hangi besinler, hangi porsiyonlarda yenilmeliye dikkat edilmelidir.

Beslenme ve Diyet Uzmanı TAYLAN KÜMELİ:

‘Şok diyetle verdiklerinizi aynen geri alırsınız

GERÇEK bir kilo kontrolü ve kilo kaybı; “uzun” vadeye yayılmış beslenme eğitimi ile mümkündür. Şok diyet denilen yemek listeleri, yalnızca metabolizmayı “bir süreliğine” kandıran kısa vadeli metotlardır. İşe yaradığını sandığımız şok diyetler, vücudumuzun tolere edebileceğinin üzerinde su kaybını “aniden” sağlar. Biz de tartıdaki çıplak değere bakıp, işe yaradığı yanılgısını yaşarız. Ancak, uzun vadede aldığımız kiloyu bu kadar kısa sürede kaybetmişsek bir şeyleri doğal-dışı yapmışız demektir. Bu, böbrek, kalp ve mide

gibi temel organlarda hissedilir problemlere yol açabilir. Halsizlik, asabiyet ve gözle

görülür cilt problemleri halinde olumsuz etkilere sebep olur. Size özel hazırlanmamış bir listeden uzak durulmalıdır. Yararlı beslenme kriterleri bile herkes için geçerli olmayabilir. Aç bırakan bir diyet doğal değildir. Tek tip besin ekseninde ilerleyen diyetler de öyle. Doğanıza aykırı bir şey yaparsanız, doğa size kaybettiğiniz kiloları geri aldırmanın yolunu hazırlar.

"Hızlı kilo vermek sağlığı bozar"

Diyetisyen Sacide GÜMÜŞEL:

Hızlı kilo vermenin zararı vardır. Çünkü kilolar zaman içinde, yavaş yavaş alınmaktadır. Verdiğiniz kilonun kalıcı olmasını istiyorsanız, şok diyetlerden kaçınmalı, vücudun ihtiyacı olan bütün besin gruplarından besin içeren bir diyet uygulamalısınız. Unutmayınız ki hızla verilen kilolar fazlasıyla geri alınmaktadır.

Sağlıklı ve kalıcı kilo kaybı için genel sağlık kontrolünden geçtikten sonra diyetisyen tarafından yaş, kilo, boy, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme alışkanlıklarına uygun olarak hazırlanan zayıflama diyetlerinin uygulanması gerekiyor. İlkbaharla birlikte hızlı kilo vermek isteyenlere yönelik, medyatik ve ticari amaçlarla gündeme gelen ve pek çok genç tarafından bilinçsizce uygulanan ve ergenlerde moda haline gelen "sıfır beden" tutkusu, sağlığı önemli ölçüde tehdit etmektedir. Gerçek kilo kaybı yerine vücuttan sadece su kaybına neden olan diüretik (idrar söktürücü) ilaçlar bilinçsizce kullanılmaktadır. Bu ürünlerle veya şok diyetlerle kısa sürede verilen kilolar, sağlığı bozduğu gibi kısa sürede

daha fazlasıyla geri alınıyor. Böylece hep zayıflama diyeti uygulayan bireyler haline geliyorlar. CHO ve proteinleri birbirinden ayıran, hazır toz veya sıvı formüla diyetler, 500-900 kalori içeren çok düşük kalorili diyetler, kan grubu diyetleri, ağır vejeteryan diyetleri vb, kısa sürede çok kilo vermeyi amaçlayan şok diyetler; unutkanlık, sinirlilik, adet düzensizliklikleri, merkezi sinir sistemindeki bozukluklar, ciltte kuruluk, konsantrasyon bozukluğu, saç dökülmesi gibi sağlık sorunlarına yol açar. Ayrıca bağışıklık sisteminin zayıflamasına ve direncin düşmesine, kronik yorgunluk ve halsizliğe, çalışma veriminde ve yaşam kalitesinde azalmaya neden olur. Zayıflamanın sağlık değil de, güzellik kavramıyla birlikte vurgulanması özellikle büyümenin hızlı olduğu gençleri etkilemekte, daha çok genç kızlarda anoreksia nervoza ve anoreksia bulumia dediğimiz ve aşırı zayıflıkla seyreden yeme bozukluklarına yol açmaktadır. Herkesin metabolizması farklıdır, tıpkı parmak izi gibi. Diyet yapan kişilerin mutlaka günde 6-7 kez yemesi (az ve sık) metabolizmayı hızlandıracaktır. Yiyeceğin iyi çiğnenmesi önemlidir, tokluk hissi midenizden beyninize yaklaşık 20 dakika içinde ulaşır.** Haftada 3-4 kez 45 dakikalık yürüyüş yapılması, barsaklarınızı çalıştıracak, kan dolaşımını da

hızlandıracaktır.

‘Doktor kontrolüyle yapılan şok diyetten zarar gelmez’

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dr. MURAT TOPOĞLU:

‘Sağlık şartları uygun olan kişilere etkin diyet uygulanabilir’

HASTALAR doktor kontrolü altındaysa olumsuz bir durum söz konusu olmaz. Kişinin sağlık şartları uygunsa sorun olmaz. Burada kişinin diyabet hastası olup olmaması, insülin kullanıp kullanmaması, yumurtalık kistlerinin olup olmaması önemlidir. Bu hastalara da uygun bir sistemle kısa sürede etkili bir diyet uygulanabilir. Kilo vermek değil kilo verdikten sonra o kiloyu geri almamak önemlidir. Verilen kiloyu korumak ve yeni kiloya adapte olmak önemlidir. Kilo korurken de farklı tekniklerden yararlanılabilir. Günde üç dilim ekmek yiyorsunuz. Sabahları peynir, domates, zeytin ve üç kaşık balla kahvaltı ediyorsunuz. Öğlenleri bir dilim ekmek, çorba, bir tabak da istediğiniz tencere yemeğinden yiyorsunuz, yanında da salata ile yoğurt... Akşam da bir dilim ekmek, çorba, bir tabak yemek yiyorsunuz yine salata eşliğinde. Bol su içmelisiniz, iki meyve yemelisiniz. Aralarda diyet krakerlerden atıştırılabilir. Haftada iki kez sütlü tatlıya da izin var. Bu normal bir beslenme şeklidir.

Diyetisyen TURGAY KÖSE:

‘Acil sağlık sorunlarında şok diyet uygularız’

NORMALDE önerilen kilo verme oranı, ayda iki ila dört kilo arasındadır. Ama acil bir durum varsa bu rakam değişir. Hasta ameliyata hazırlanıyordur, anestezi riskinin azaltılması istenir, kişiyi hızlı kilo verdirme programına alırız. Veya kişide şişmanlığa bağlı olarak bir sağlık problemi oluştu ya da oluşma arifesinde ise hızlıca kilo vermesi istenir. Ama bunu

yaparken dahiliye uzmanı ve endokrinoloji uzmanından hasta için diyetten önce yardım

alınmalıdır. Bu uzmanlarla birlikte (diyetisyen, gerekli görülürse psikolog ve fizyoterapist) hızlı kilo verildiğinde bir sorun olmaz. Ama “Düğünüm, nişanım olacak; mezuniyet kıyafetinin içine gireceğim” derseniz ve bir sağlık sorununuz yoksa şok diyet yapılmaz. Ayda altı kilodan fazla kayıplar zarar verebilir. Çok hızlı kilo vermek kalpte sıkıntı

yaratabilir, guta neden olabilir, tansiyon, şeker hastalığına neden olabilir.

Akupunktur ve Estetik Zayıflama Uzmanı Dr. FARUK ÖNCEL:

‘Haftada iki kiloya kadar sakıncası yok’

VÜCUT doktorlar tarafından kontrol altına alınıyorsa kısa sürede kilo verdiren diyetlerin hiçbir sakıncası yoktur. Ancak sadece hastanın eline diyet listesi verilip, hasta zayıflatılmaya

çalışılıyorsa haftada iki kilo verilmesi yeterlidir, daha fazlası sakıncalıdır. Vücudun doktorlar tarafından kontrol altında tutulması gerekmektedir. Vücudun kontrol altında tutulması demek, vücudun kimyasal dengesinin sağlanması demektir. Bu dengeyi bozacak, aşırı yorgunluk, yılgınlık yaratacak listeli diyetler faydalı olmaz. Ancak kısa sürede kilo vermek için sakın ilaç benzeri otlardan içmeyin. Bunları satmak için tıbba aykırı bilgilerle kandırıyorlar. Doktorumuz kimyayı kontrol altına alabiliyor, hastanın kulağına bazı uyarıcılar

takabiliyorsa kısa sürede kilo vermek sorun yaratmaz.