Günde 100 tele kadar saç dökülmesi normal kabul ediliyor. Ancak bu sınır aşılıyorsa ve saçlarda gözle görülür seyrelme varsa, ihmal etmemeniz gereken ciddi bir sorun olabilir.
SAÇ DÖKÜLMESİ VE NEDENLERİ
Her saç telinin bir yaşam döngüsü vardır. Ortalama 4 ila 6 yıl süren bu döngü, saç telinin büyümesi, dinlenmesi ve sonunda dökülmesi ile tamamlanır. Bu süreç doğaldır ve günde 50-100 tel saç dökülmesi normal kabul edilir. Ancak bu sayı belirgin şekilde arttıysa, banyo esnasında avuçta biriken saç miktarı fazlalaştıysa ya da kuru saçı hafifçe çektiğinizde elinize 3-5 tel saç geliyorsa bu durum dikkate alınmalıdır. Saç dökülmesinin birçok farklı nedeni olabilir ve asıl önemli olan, bu nedenin doğru bir şekilde tespit edilip uygun tedavi yönteminin uygulanmasıdır.
GENETİK FAKTÖRLER
Kadın ve erkeklerde saç dökülmesinin nedenleri farklılık gösterebilir. Erkeklerde en yaygın neden, genetik yatkınlığa bağlı olan ve toplumun yarısından fazlasında görülen erkek tipi saç dökülmesidir. Bu tür dökülme kronik olup zamanla kellik gelişebilir ve saç ekimi gerekebilir. Ancak erken dönemde başlanan destek tedavileri, mezoterapi ve PRP gibi yöntemler bu süreci yavaşlatabilir.
Aynı dökülme türü kadınlarda da görülebilir. Ailede kellik öyküsü olan bireylerde risk daha yüksektir. Son yıllarda özellikle 16-18 yaş arası genç kızlarda erkek tipi saç dökülmesine daha sık rastlanmaktadır. Bu durumun artışında stres, dengesiz beslenme, uzun süreli açlık ve hormonal problemler etkili olmaktadır. Kadınlarda uygulanacak tedavilere hormonal düzenleyici tedaviler de eklendiğinde başarı oranı artmaktadır.
DERİ HASTALIKLARI
Cilt hastalıkları da saç dökülmesinin temel nedenlerinden biridir. Sedef hastalığı, egzama, akne, liken planus, mantar enfeksiyonları ve aşırı yağlanma gibi saç derisini etkileyen hastalıklar dökülmeye yol açabilir. Bu gibi durumlarda, saç dökülmesinin önlenmesi altta yatan cilt hastalığının tedavisiyle mümkündür.
YANLIŞ BESLENME ALIŞKANLIKLARI
Saç da canlı bir yapı olduğu için beslenmeye ihtiyaç duyar. Düzensiz beslenme, uzun süreli açlık, tek yönlü diyetler ve karbonhidrat ağırlıklı gıdalar saç sağlığını olumsuz etkileyerek dökülmeye neden olabilir. Bu tip dökülmelerin önüne geçmek için dengeli ve sağlıklı beslenme büyük önem taşır.
VİTAMİN VE MİNERAL EKSİKLİĞİ
Beslenme düzeni yeterli olsa bile, saç sağlığı için gerekli olan vitamin ve minerallerin eksikliği dökülmeye yol açabilir. Özellikle B12, D vitamini, folik asit, biotin, çinko ve demir eksiklikleri saç köklerini besleyemez hale getirir. Bu eksiklikler, kan testleriyle tespit edilerek uzman kontrolünde takviye edilmelidir.
HORMONAL BOZUKLUKLAR
Hormonal dengesizlikler de saç dökülmesine neden olabilir. Adet düzensizlikleri, tüylenmede artış, ani kilo alımı, ciltte akne gibi belirtilerle birlikte saç dökülmesi yaşanıyorsa hormonal bir sorun söz konusu olabilir. Bu durumda, adet döneminin 2. ya da 3. günü yapılacak kan testleri ile tanı konulabilir. Uygun hormonal tedaviler bu dökülme tipinde etkilidir.
İÇ HASTALIKLARI VE İLAÇ KULLANIMI
Tiroid hastalıkları, romatizmal rahatsızlıklar, insülin direnci, diyabet, böbrek üstü bezi hastalıkları ve bu hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar saç dökülmesine neden olabilir. Aynı şekilde doğum kontrol hapları veya bu hapların kesilmesi de saç kaybına yol açabilir. Bu gibi durumlarda uzman hekim muayenesi ve detaylı tetkikler gereklidir.
TRAVMALAR VE CERRAHİ MÜDAHALELER
Eğer ani ve yoğun bir saç dökülmesi başlamışsa, son üç ay içinde geçirilen ameliyatlar, yüksek ateşli hastalıklar, ilaç toksisiteleri, ciddi travmalar veya aşırı kan kaybı gibi nedenler araştırılmalıdır.
DOĞUM SONRASI VE KEMOTERAPİ SÜRECİ
Spesifik saç dökülme nedenlerinden biri doğum sonrası (postpartum) dökülmedir. Hamilelik süresince dökülmeyen saçlar, doğumdan 2-3 ay sonra toplu halde dökülebilir. Uygun takviye ve desteklerle bu durum kontrol altına alınabilir. Bir diğer neden ise kemoterapi sürecidir. Günümüzde daha modern ilaçların kullanılmasıyla saç dökülmesi daha az görülmekte, tedavi sonrası saçlar çoğunlukla kendiliğinden tekrar çıkmaktadır.
KOZMETİK FAKTÖRLER
Sıkı saç modelleri, iç boneler, yüksek ısıya maruz kalan fön işlemleri, açıcılar, kimyasal boyalar ve düzleştirme yöntemleri saçı yıpratarak dökülmeye neden olur. Bu tür dökülmelerin önüne geçmek için saçları bu işlemlerden uzak tutmak gerekir. Uygun bakım ürünleri ve destekleyici takviyelerle saçların sağlığı korunabilir.
STRES VE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER
Stres, depresyon, anksiyete gibi psikolojik durumlar ve bunların tedavisinde kullanılan ilaçlar da saç dökülmesini tetikleyebilir. Stres, tüm vücudu etkilediği gibi saç döngüsünü de bozar.
MEVSİMSEL SAÇ DÖKÜLMESİ
Mevsim geçişleri sırasında yaşanan hormonal değişiklikler de saç dökülmesine neden olabilir. Bu durum özellikle kadınlarda daha sık görülür. Yaz aylarında güneş ışınları, deniz tuzu ve klor gibi çevresel faktörler saçı yıpratır. Sonbahara geçişle birlikte bu yıpranmış saçlar yoğun şekilde dökülebilir. Eylül’de başlayan mevsimsel dökülmeler birkaç ay sürebilir. Bilimsel olarak tam kanıtlanmasa da bu durum gözlemsel olarak sıklıkla rapor edilmiştir.
Bağışıklık sisteminin zayıf olduğu Ekim-Kasım aylarında, kadınlarda dökülme artabilir. Bu dönemlerde bitkisel bakım yağları dökülmeyi azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak dökülme kronikleşmişse, PRP tedavisi ve bazı medikal yöntemler etkili olabilir. Hastanın kendi kanından elde edilen plazma, saç köklerine enjekte edilerek saçların güçlenmesi sağlanır. Ayrıca, FDA onaylı ilaçlar da dökülmenin yoğunlaştığı bölgelerde etkili sonuçlar verebilir.
SAĞLIKLI SAÇLARA GİDEN YOLUN ANAHTARI
Saç, çevresel ve içsel faktörlere karşı oldukça hassas bir organdır. Kişinin yaşamında yolunda gitmeyen bir durum, saç dökülmesi olarak kendini gösterebilir.
Bu yüzden öncelikle bireyin kendini gözlemlemesi, ardından gerekiyorsa bir dermatoloji uzmanına başvurması gerekir. Kulaktan dolma bilgiler ve bilinçsizce yapılan uygulamalar saçlara zarar vererek kalıcı hasarlara neden olabilir.
Saç dökülmesinin altında yatan nedenin doğru saptanması, zamanında tedavi edilmesi ve bilinçli yaklaşım, sağlıklı saçlara giden yolun anahtarıdır.
Görsel Kaynak: istockphoto
