125 neyin numarası? 125 numarası kimin, neden arar?
125 numarası, aktif olarak kullanıldığı dönemde Türkiye'de yaşayan herkes tarafından aranabilir durumdaydı ve bu aramalar sabit hatlardan ya da cep telefonlarından tamamen ücretsizdi. Yangın, gaz kaçağı, duman ya da kurtarma gerektiren bir olay yaşandığında, yaşa, bölgeye ya da vatandaşlık durumuna bakılmaksızın herkes 125'i tuşlayarak itfaiyeye ulaşabiliyordu. Bu sistem, hızlı müdahale gerektiren acil durumlarda hayat kurtarıcı bir rol üstlenmişti.
Hat, çocuklar, yaşlılar veya okuma yazma bilmeyen bireylerin bile kolaylıkla hatırlayabileceği şekilde kısa tutulmuş ve tüm kamuya açık hale getirilmişti. Ayrıca arama yapılırken hat bakiyesi ya da kontör bulunması şartı aranmıyordu. Ama sonrasında Türkiye’deki acil çağrı hizmetlerinin tek numarada birleştirilmesiyle 125 numarasının kullanımına son verilmiş, tüm yangın ve kurtarma ihbarları artık 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden toplanmaya başlanmıştır. Yine de geçmişteki uygulamada 125, herkesin ücretsiz şekilde erişebildiği, kamusal sorumlulukla çalışan bir yardım hattıydı.
125 NEYİN NUMARASI?
125 numarası, Türkiye’de geçmişte itfaiye teşkilatına ait olan acil çağrı hattı olarak hizmet vermekteydi. Yangın başta olmak üzere, duman, patlama, gaz sızıntısı, baca tutuşması ya da bir kişinin ya da hayvanın mahsur kalması gibi olaylarda 125 aranarak yardım istenirdi. Özellikle büyük şehirlerde bu numara üzerinden gelen ihbarlar, ilçe belediyelerine bağlı itfaiye müdürlüklerine yönlendirilir ve en kısa sürede müdahale ekipleri olay yerine gönderilirdi.
Daha sonra Türkiye’de acil çağrı numaralarının tek merkezde toplanması kararıyla birlikte, 125 numarası da işlevini 112 Acil Çağrı Merkezi’ne devretmiştir. Yani günümüzde bir yangın ya da benzeri acil durum meydana geldiğinde vatandaşlar 125 yerine 112’yi arayarak doğrudan itfaiyeye ulaşabilmektedir. Bu değişikliğin amacı, farklı numaralarla karışıklık yaşanmasını önlemek ve tüm acil durumlarda tek bir merkezden hızlı ve koordineli şekilde müdahale edilmesini sağlamaktır.
125’in geçmişteki rolü, yalnızca yangın söndürme değil; çökme riski taşıyan yapılar, asansörde kalan kişiler, su tahliyesi gereken bölgeler ya da sel sırasında mahsur kalan canlıların kurtarılması gibi çok yönlü operasyonlara destek sağlamaktı. Bazı belediyeler, 125 üzerinden gelen çağrılar sayesinde o anki ekip dağılımını daha hızlı planlayabiliyor ve müdahale sürelerini kısaltabiliyordu. Bugün her ne kadar aktif olarak kullanılmasa da 125 numarası hâlâ birçok kişinin hafızasında itfaiyeyle özdeşleşmiş bir numaradır. Belli bir yaş grubundaki bireyler, yangın durumunda ilk refleks olarak 125’i hatırlayabilir.
125 KİMİN NUMARASI?
125 numarasının Türkiye’deki tarihi, şehirleşmenin artması ve yangınlara karşı daha kurumsal bir müdahale ihtiyacının doğduğu dönemlere uzanır. 1980’li ve 1990’lı yıllarda, yangın ve benzeri olaylarda hızlı müdahale sağlayabilmek amacıyla belediyelere bağlı itfaiye birimlerine ulaşmak için 125 numarası tahsis edilmiştir. Bu numara, yangın ihbarlarının doğrudan itfaiye merkezlerine ulaşmasını sağlayarak zaman kaybını en aza indirmek amacıyla kullanılmaktaydı. Türkiye genelinde farklı şehirlerde, 125 üzerinden gelen çağrılar yerel yönetimlerin itfaiye müdürlüklerine yönlendirilir, gelen ihbara göre olay yerine ekip sevk edilirdi.
Duman, baca yangını, mahsur kalma, gaz sızıntısı gibi olaylar da bu hatta dâhil ediliyor; yalnızca büyük yangınlar değil, müdahale gerektiren her türlü olay bu hat üzerinden bildirilmekteydi. 125 numarasının hizmete alınması, dönemin şartlarında yangınla mücadeleye dair en hızlı ve doğrudan çözüm yollarından biri olarak değerlendirilmişti. Ancak 2010’lu yıllardan itibaren Türkiye genelinde tüm acil çağrı numaralarının tek merkezden yönetilmesi yönünde bir sistem değişikliğine gidildi.
Bu kapsamda 112 Acil Çağrı Merkezi uygulaması hayata geçirildi ve farklı kurumlara ait olan 110, 112, 155, 156, 122 gibi numaralar tek bir sistemde birleştirildi. Böylece 125 de bu yapının dışında bırakılarak devre dışı bırakıldı ve itfaiyeye ulaşmak isteyen vatandaşlar doğrudan 112’yi aramaya yönlendirildi. Bu birleşimle hem hizmet çeşitliliği hem de müdahale koordinasyonu güçlendirilmiş oldu.
Günümüzde aktif olmayan 125 numarası, Türkiye’nin şehirleşme sürecinde, yangınla mücadele geçmişinde ve yerel yönetimlerin acil müdahale sistemlerinde önemli bir dönemin temsilcisidir.
125 NUMARASI NEDEN ARAR?
125 numarası, geçmişte Türkiye’de itfaiye teşkilatına ait bir acil çağrı hattı olarak hizmet vermiş olsa da, işleyiş yapısı gereği vatandaşı rastgele arayan bir sistem hiçbir zaman olmamıştır. Bu numara, yalnızca vatandaşların yangın, gaz sızıntısı, mahsur kalma veya benzeri acil durumları bildirmek üzere aradığı bir ihbar hattıydı. Ancak bazı özel durumlarda, vatandaşın daha önce yapmış olduğu bir çağrıya geri dönüş yapılması gerekebilirdi.
Örneğin adreste yapılan inceleme sonrasında ek bilgiye ihtiyaç duyulursa ya da olay yerinde müdahale süreciyle ilgili teyit gerekiyorsa, itfaiye birimi 125 hattı üzerinden kısa süreli arama gerçekleştirebilirdi. Bunun dışında, 125 hiçbir zaman tanıtım, anket ya da ticari amaçlarla vatandaşı aramazdı. Sistemin yapısı, yalnızca çağrı alımı ve olay yönetimi üzerine kuruluydu.
Bugün 125 numarası aktif olarak kullanılmadığı için bu numaradan bir arama gelmesi durumunda dikkatli olunmalı, numaranın güncel olup olmadığı kontrol edilmelidir. Geçmişte yalnızca gerçek ihbarlara dayalı olarak geri arama yapabilen bu hat, kamusal görev bilinciyle işleyen bir müdahale hattıydı.
