En iyi 10 gençlik filmi

Takvimlerimizin 19 Mayıs’ı göstermesini fırsat bilerek sinema tarihinde önemli bir tür olan gençlik filmlerinden bir seçki hazırladım. Bu 10’luk liste, birçok yıldız üreterek kritik bir yere oturan bu eğilimin en iyilerini ya da en safkan örneklerini yeniden hatırlayıp, zihnimizi tazelememize olanak tanıyacaktır.

Gençlik filmleri deyince aklımıza belli bir jenerasyonun hikayesini tuvalde canlandıran eserler gelir. Bunların da genelde gençlik-draması olarak başlayıp sonradan gençlik-komedisi adlı tür kırmasına dönüştüğü görülebilir. Ülkemizde de bu ikinci eğilime ‘Hababam Sınıfı’ serisi örnek verilebilir.

İşte bu listeyi oluştururken de böylesi safkan tür örneklerini baz aldım. Bu sebeple de gençlik filmini korkuyla iç içe geçiren “Alacakaranlık” (“Twilight”, 2008), fantastikle iç içe geçiren “Donnie Darko” (2001), kara filmle iç içe geçiren “Brick” (2005), müzikalle iç içe geçiren “Grease” (1978), politik taşlama ile iç içe geçiren “Election” (1999) ile tuvalet komedisiyle iç içe geçiren “Amerikan Pastası” (“American Pie”, 1999) gibi önemli filmleri değerlendirme dışı bırakmayı tercih ettim.

Elbette bu değerlendirmede, önemli yönetmenlerin çektiği gençlik filmleri ile 80’lerde ekol oluşturan John Hughes ürünü filmler öne çıktı ister istemez. “Fast Times at Ridgemont High” (1982) ve “Sixteen Candles”ın (1986) son anda devre dışı kalmasıyla zar zor 10’a indirebildiğim listenin tamamına aşağıdan ulaşabilirsiniz:

1- Asi Gençlik (Rebel without a Cause) (1955)

James Dean’in ölmeden önce çektiği üç filmin en önemlisi. Çoğu kez ‘Klasik Amerikan sinemasının en iyi yönetmenleri’ arasına girdiğine tanık olduğumuz Nicholas Ray imzalı yapıt, renkli dokuyu ve sinemaskop formatını kullanışıyla da kritik bir yere sahiptir. Burada en önemli konu ise ilk kez bir filmin gençlerin gözünden anlatılmasıdır. Aşk, mücadele ve çetecilik öne çıkar. Neredeyse bir alt kültür zirve yapar. “Asi Gençlik”, türün öncüsü olmuş ve bu alanda bir eğilim açılmasını sağlamıştır.

2-Aşk Mevsimi (The Graduate) (1967)

Yine bir usta yönetmenin Mike Nichols’ın imzasını taşıyan yapıt, yeni Hollywood’un başyapıtları ve öncü filmleri arasında anılır çoğu zaman. Yönetmenin stilize ve hala unutulamayan yönetmenlik stiliyle bir olgun kadın-genç erkek ilişkisi anlatılır burada. Öyle ki sevgilisinin annesine aşık olan bir gencin hikayesidir bu. Okul muhabbeti de araya girip bu ‘genç kıza mı aşık olmalı, olgun kadına mı?’ durumuna el koyar. Müzikleriyle 7’den 70’e herkesin zihninde yer etmiştir “Aşk Mevsimi”. Dustin Hoffman ve Anne Bancroft’ın filmin başrollerini paylaştığını da ekleyelim.

3-Son Gösteri (The Last Picture Show) (1971)

Bağımsız yönetmen Peter Bogdanovich’in çektiği bu gençlik-dramı, Oscar dahil sayısız ödüle aday gösterildi ve özellikle de yan rollerdeki oyuncularını törenlerde onurlandırdı. Ellen Burstyn ile Jeff Bridges’ın çıkış filmi olması bir yana yapıt şimdilerde ‘kült’ statüsünde. Tabii bir de seks içeriği sebebiyle yönetmenin kurgusu versiyonu da mevcut. O da orijinalinden yaklaşık sekiz dakika daha uzun. Öyle ki Bogdanovich burada gençlerin ergenlik güdüsü olan cinsel eğilimlerinin ahlaki ve kuşaksal boyutunu inceliyor cesur bir şekilde. Bunun için de modern sinemaya cevap veren bir model dokuyarak Ingmar Bergman ve Jean-Luc Godard’a selamlarını yolluyor.

4-Siyam Balığı (Rumble Fish) (1983)

Usta yönetmen Francis Ford Coppola imzalı yapıt, biri suç çetesi lideri diğeri ergen bir genç olan iki kardeşin hikayesine odaklanır daha çok. Mickey Rourke-Matt Dillon ikilisinin oyunculuğundan güç alırken, siyah-beyaz ile renkli pelikülü iç içe geçirme konusunda da sinema tarihindeki ilk kullanımlardan birine imza atmayı ihmal etmez.

5-Kahvaltı Kulübü (Breakfast Club) (1984)

John Hughes adlı Brat Pack’in kurucusu ve gençlik filmlerinin usta yönetmeninin çıkışını müjdeleyen eser, mizahıyla, karakterleriyle ve mesajıyla dikkat çeker. Ele aldığı konu hakkında bütün beklenenleri verir lafın özü. Emilio Estevez, Molly Ringwald, Anthony Michael Hall, Ally Reedy gibi oyunculardan oluşan ‘Brat Pack’ ekibinin yani ‘yaramaz grup’un ilk ortaya çıktığı eser olarak da büyük öneme sahiptir. Okul sonrası cezaya kalan öğrencileri dört duvar arasına sıkıştırarak gençliğin bir portresini (ya da alegorisini) sunar.

6-Napoleon Dynamite (2004)

Hem komedi oyuncusu Jon Heder’in hem de yönetmen Jared Hess’in çıkış filmi. 400.000 dolarlık bütçesiyle keskin bir Amerikan bağımsızı. Başta alternatif çizgi roman estetiğine uygun ‘Napoleon Dynamite’ karakteri üzere, bütün tiplemeleriyle bir absürd komedi hatta politik taşlama olarak da anılabilir. Zaten daha çok kaynağını Wes Anderson’ın yüzde yüz anlamda başarıya ulaşamayan “Rushmore”undan (1999) alıyor. Amacı gençlik filmlerinin anti-kahramanlarının birinin, yani İngilizce ‘nerd’ (ezik) olarak anılan tiplemenin hikayesini anlatarak türün kalıplarını yerlebir etmek aslında. Bu konuda da başarılı oluyor, garanti verelim.

7-Hababam Sınıfı (1975)

Rıfat Ilgaz’ın ünlü eserinden genelde Ertem Eğilmez’in sinemalaştırdığı bu seri, ‘gençlerin bakış açısıyla hayatı gözlemleyen bir yapı’ sunar aslında. Beş devam filmiyle ve Kemal Sunal, Halit Akçatepe, Tarık Akan, Adile Naşit ve Münir Özkul’un unutulmazlaşan sırasıyla İnek Şaban, Güdük Necmi, Damat Ferit, Hafize Ana ve Kel Mahmut karakterleriyle ne zaman görsek kahkaha attırır bizlere. Burada önemli olan bu karakterlerin üç boyutlu yazılışı ve sonrasında gelen komikliklerdir aslında!

8-Ferris Bueller’la Bir Gün (Ferris Bueller’s Day Off) (1987)

Matthew Broderick’in canlandırdığı Ferris Bueller adlı haylaz bir çocuğun bir gün okulu kırıp yaptıkları esas odak noktasını oluşturur filmin. Burada yine “Kahvaltı Kulübü” ile ortaya çıkan John Hughes ve Brat Pack ekibi vardır. Genel anlamda bakınca, diyalogların ve karakterlerin samimiyetiyle keyifli anlar yaşarız. Zenginliğin altında ezilmiş tiplemelerin dışavurumlarını izleriz...

9-Senden Nefret Etmemin 10 Sebebi (10 Things I Hate About You) (1999)

Heath Ledger, Joseh Gordon-Levitt ile Julia Stiles’ın ilk çıkışlarını yaptıkları bu gençlik filmi, Shakespeare’in ünlü ‘Taming of the Shrew’ oyununun modern bir uyarlamasıdır. Karakterleri ve oyuncularıyla kısa sürede kült mertebesine erişmiştir. Kaliteli senaryosu da Gil Junger imzalı eserin başarısına büyük katkı yapmıştır.

10-American Graffiti (1973)

Lise mezunu gençlerin üniversiteye gitmeden önce yaşadıkları son gecenin anlatıldığı eser, ‘Star Wars’ serisinin arkasındaki George Lucas’ın ilk dönem filmlerinden biridir. Başta en iyi film ve yönetmen dahil olmak üzere beş dalda Oscar adayı olan yapıtta Richard Dreyfuss, Harrison Ford ve Ron Howard gibi oyuncular rol alıyor.

keremakca@haberturk.com