İşveren lokavt sonrası ücretleri ödemeyebilir
Ali bey, işyerimizde grevden dolayı yedi aydır lokavt uygulanıyor ama biz kapsam dışıyız bu lokavtın süresi yok mu? Hem ücret hem de asgari geçim indirimi dahil hiçbir şey alamıyoruz. İşçiler yine sendikadan belli miktar para alıyor ama bize tek kuruş veren yok. Ben lokavtın süresini öğrenmek istiyorum. İsmi Saklı
Sayın okurum, kökeni İngilizce olup “lock” ile “out” kelimelerinin birleştirilmiş hali olan “LOKAVT” işçilerin kapı dışı edilmesi anlamındadır. Bir işyerinde lokavt kararı alınabilmesinin ön şartı, o işyerinde yetkili sendikanın grev kararı almış olmasına bağlı olduğu gibi, lokavtın uygulanabilmesi için, işçilerin greve çıkmış olmaları şarttır. Yani, işçi sendikası grev kararı almadan, lokavt kararı alınamaz, işçiler greve çıkmadan işveren de lokavtı uygulayamaz. 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev Lokavt Kanunu (TİSGLK) gereğince lokavtın unsurları;
İşyerinde grev kararı alınmış olması İşçilerin greve çıkmış olması ön şartlarından sonra Lokavt uygulanacak ise; İşyerinde faaliyet tamamen durmalıdır. Lokavt kararını işveren (veya vekili) veya işveren sendikası almış olmalıdır. İşçiler topluca işyerinden çıkarılmalıdır.
LOKAVT SÜRESİNCE ÇALIŞMA OLMAZ
TİSGLK hükümleri gereğince, “Uyuşmazlığın tarafı olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren, işçi sendikasının almış olduğu grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altı işgünü içinde lokavt kararı alabilir. Grev kararı uyuşmazlığın kapsamındaki işyerlerinin bir kısmı için alınmış olsa dahi lokavt kararı o uyuşmazlığın kapsamındaki başka işyerleri için de alınabilir.” Öte yandan gerek grev kararı gerekse de lokavt kararları, Kanunda yazan sürelere uyularak karşı tarafa bildirilmek zorundadır. Mesela, Kanun’un 28’inci maddesine göre, “... alınan grev ve lokavt kararları, karar tarihinden itibaren altı işgünü içinde karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere ve kararın birer örneği görevli makama tevdi edilir. Grev ve lokavt kararı işyerinde veya işyerlerinde kararı alan tarafça derhal ilan edilir.”
İŞÇİLERİN HİZMET AKİTLERİ ASKIYA ALINIR
Gerek ve lokavt uygulanmaya başlandığı andan itibaren işçilerin hizmet akitleri askıya alınır. Yani bu süreler boyunca işçi işyerinde çalışmak zorunda olmadığı gibi işveren de ücret ödemek zorunda olmaz. Yani hizmet sözleşmesi gereğince kendilerine düşen sorumlulukları yerine getirip getirmemek hakkı askıya alınır.
İŞYERİNDE ÇALIŞTIRILMAK ZORUNDA OLANLAR
İster grev yapılmış ister lokavt uygulanmış olsun işyerini korumak amacıyla “...niteliği bakımından sürekli olmasında teknik zorunluluk bulunan işlerde faaliyetin devamlılığını; işyeri güvenliğinin, makine ve demirbaş eşyasının, gereçlerinin, hammadde, yarı mamul ve mamul maddelerin bozulmamasını; hayvan ve bitkilerin korunmasını sağlayacak sayıda işçi kanuni grev ve lokavt sırasında çalışmaya, işveren de bunları çalıştırmaya mecburdur...” Bu işleri yapıyorsanız işveren sizi lokavt süresince çalıştırmak zorundadır.
GREV VE LOKAVT İLE İŞÇİLER İŞYERİNDEN AYRILMAK ZORUNDADIR
TİSGLK’nın 38’inci maddesine göre; “ Bir işyerinde grev veya lokavtın uygulanmaya başlaması ile birlikte işçiler işyerinden ayrılmak zorundadırlar. Greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçenlerin işyerinde çalışmaları, hiçbir şekilde engellenemez. Greve katılan veya lokavta maruz kalan işçilerin, işyerine giriş çıkışı engellemeleri veya işyeri önünde topluluk teşkil etmeleri yasaktır. Greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçen işçileri çalıştırıp çalıştırmamakta işveren serbesttir...” Öte yandan, işyerinde grev kararı var olduğu halde greve girmeyip çalışmak isteyen işçileri, çalıştırıp çalıştırmama kararı işverene aittir. Ancak işveren, kanuni lokavta uğramış olan işçilerin hizmet akitlerinden doğan hak ve borçları, lokavtın sona ermesine kadar askıda kalacağı gibi grev ve lokavt sebebiyle akdi ilişkileri askıda kalan işçilerin grev veya lokavtın başlamasından önce işleyen ücretlerini ve eklerini, mutat ödeme gününde ödemek zorundadır. Ödemeyi yapacak personel de bu hususta çalışmaya mecburdur. İster grev ister lokavt olsun, hizmet akitleri askıda kalan işçilere bu dönem için işverence ücret ve sosyal yardımlar ödenemez, bu süre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz.
ZORUNLU İŞÇİ LİSTESİNDE ADINIZ VAR MI?
Grev ve lokavt dışında kalacak işçilerin yedekler dahil niteliği ve sayısı işveren veya işveren vekili tarafından toplu görüşmenin başlamasından itibaren altı işgünü içinde işyerinde yazı ile ilan edilmelidir. Şayet bu tür bir ilan varsa ve sizin de adınız o listede varsa çalışın ve ücretinizi alırsınız. İşveren veya vekili bu tür bir liste yapmamış ve açıklamamışsa sorunu Bölge Çalışma Müdürlüğü çözer. Grev ve lokavta katılamayacak işçiler her ne sebeple olursa olsun kanuni süre içinde tespit edilmemiş ise, işveren veya işçi sendikası çalışacak işçi sayısının tespitini süre geçtikten sonra da bölge çalışma müdürlüğünden talep edebilir.
