İyi gün dostu kargalar
Beslediğimde bana hediyeler getiren, 2 gün yemek vermediğimdeyse balkonumdaki soğanları söken kargalar benden ne istiyordu? Hadi ben yine bu kadarla yırtıyordum peki arkadaşımın annesinin saçını neden çekmişlerdi ve hiç tanımadığım iki insanın kafalarına neden dadanıp hastanelik etmişlerdi? Aslında kargalar bize ne söylemek istiyorlardı?
Ekin TÜRKANTOS - HABERTÜRK CUMARTESİ
eturkantos@htgazete.com.tr
Hayvanlar âleminin en akıllıları olarak bilinen kargalar, sosyal hayvanlar... İnsanların bulunduğu ortama kolay adapte olabiliyor, alet kullanma becerileri var, ölüleri için cenaze töreni düzenliyor ve çocukları yuvadan düştüğünde agresifleşip saldırgan olabiliyorlar.
Arkadaş sohbetlerinde başımızdan geçen ilginç karga hikâyeleri artınca “Acaba bu dönem kargalar için agresif bir dönem mi?” diye düşünmeye başlamıştık ki, bir arkadaşım iki gün önce Şişli Etfal Hastanesi’ne karga saldırısına uğramış iki kişi geldiğinden bahsetti.
Demek bu dönem biraz canları sıkkın, agrasif ya da sıkıntılıydılar. Bir ornitolog (kuş bilimcisi), çevreci ve veterinerden bilgi istedim, şahit olduğumuz olayları anlattım ve neler yapmamız gerektiğini sordum.
Araştırmalar sonucunda ve onlardan aldığımız bilgilere göre kargaların agresifleştiğini söyleyebileceğimiz bilimsel bir veri yok. Ancak karga yavrularının uçma talimi yaptığı bu dönemde bağıran, hızlı uçan kargalar görürseniz şaşırmayın...
Nasıl ki bir anne çocuğu için koruyucu kalkan oluyorsa karga da yavrusu için kendini siper edip avazı çıktığı kadar bağırabiliyor.
Kargalar mart başı gibi yumurtluyor ve akabinde yuva yapmaya başlıyor. Kuluçka süreleri ortalama 17-18 gün, 32 veya 36’ncı günde yavrular uçmaya başlıyor.
Elbette her yavru karga şanslı olmuyor bazısı yuvasından düşebiliyor. Doğa Derneği Danışmanı Süreyya İsfendiyaroğlu, “Hayvanlar kendi yavrularını korur. Kargalar aile olarak yaşarlar ve birçok kuştan zeki davranış gösterirler” diyor.
Kargalar, o kadar akıllılar ki, yaşam alanı olarak beslenebilecekleri yerleri seçiyorlar. Ve bizim “karga” diye genellediğimiz hayvanın dünya üzerinde 120 farklı türü, Türkiye’de ise düzenli görülen 8 türü bulunuyor.
Ülkemizde küçük karga, ekin kargası, leş kargası, sarı gagalı dağ kargası, kırmızı gagalı dağ kargası, saksağan, alakarga ve kuzgun görülüyor sıklıkla. Kargalar aile olarak yaşamaya meyilliler ve diğer kuş türlerine göre de büyük nüfusa sahipler.
VER YEMEĞİ AL HEDİYEYİ
Kargalar iyi beslendiklerinde size hediye getiriyor. Hafızamıza en çok yer eden ve daha önce sayfalarımıza da konu olan Gabi’nin hikâyesi de onlardan biri. Amerika’nın Seattle Eyaleti’nde yaşayan 8 yaşındaki kız çocuğu Gabi, düzenli olarak kargaları besliyor.
Bir gün evinin arka bahçesinde bu cömert davranışını karşılıksız bırakmayan kargaların kendisi için bıraktığı küçük parlak hediyeleri buluyor ve biriktiriyor. Örnekler bizim çevremizde de vardı.
Mesela HT Dokun ekibinden Duygu Akağız’ın bir gün gazeteye gelip “Beslediğim karganın bugünkü hediyesine bakın” dediğinde şaşkınlığımızı gizleyememiştik. Çünkü Duygu’ya altın rengi, kalın bir kolye getirmişlerdi. Ben de onları besliyordum ve bana getirdikleri sırf yemek oluyordu. Kuşlar üzerinde uzmanlığı bulunan Washington Üniversitesi Yabani Hayat Bilimi Bölümü’nden Profesör John Marzluff da bunu doğruluyor ve “Bir kargayla bağ kurmak istiyorsanız ona istikrarlı bir şekilde hediye vermelisiniz” diyor.
Oxford Üniversitesi’nde yapılan bir deneye konu olan kargaların ince bir tüpün içindeki yiyeceğe ulaşıp ulaşamayacaklarına bakılmış. Ve karganın ortamdaki düz bir telden yardım alıp onu çengel şekline getirerek yiyeceğe ulaştığını görmüşler.
Kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmekte usta olan kargaların, daldan kopardıkları cevizleri asfalta bırakıp kırıldıktan sonra afiyetle yediklerine tanık olmuşsunuzdur. Midye kabuğunu da kırabilen bu zeki hayvanlar, problem çözebilmekte de ustalar.
“YAVRU KARGAYA DOKUNMAYIN”
Kargaların hırçınlaşmasının ya da insanlara dadanmasının nedenini sorduğumuzda ornitolog Kerem Ali Boyla, “Bu kargaların yavrularını koruma çabasını aklıma getiriyor. Yavru kargaya dokunmamak lazım. Çünkü anne ve babası mutlaka çevrededir. Değilse bile sonradan gelip yavrusunu arayabilir. Kuşlardan anlamayan birinin yavru kuşu eve alması çok mantıklı değil” diyor.
Kargaların 100 yıl yaşadığı bilgisi doğru değil. Bazı türleri en fazla 40 yıl yaşasa da ortalama ömürleri 16 yıl. Kuşlar pek çok canlı gibi çevre sorunlarından etkileniyor.
Özellikle İstanbul’da çöple beslenme konusunda tecrübeli leş kargalarının sayısının arttığını söyleyen Boyla, “Belgrad Ormanı’nda insanların olmadığı yerlerde hiçbir leş kargası yaşamazken, piknik alanları çevresinde onlarcası takılıyor. Aynı şekilde Kadıköy ve Bostancı arasındaki mahallelerde kedi mamasıyla beslenebildikleri için karga sayısı arttı. Kargaların eskiden bulunmadığı yerlerde görülmeye başlanması, oranın doğal özelliklerinin kaybolduğunu gösterebilir. Kargalar yavrularına saldıran insanları hiç unutmaz” diye konuşuyor.
2008’de The New York Times’ta yayınlanan bir makalede de kargaların insanların yüzlerini tanıdığı ve kendi aralarında haberleşip bilgi aktarabildikleri açıklanmıştı.
'KARGAYA ÇIPLAK ELLE DOKUNMAYIN'
Veteriner Hekim Bülent Keçe: “Kargalara çıplak elle dokunmamak gerekir. Pençeleri ve gagalarıyla zarar verebilecekleri için mutlaka havlu yardımıyla tutmak gerekir. Yavru karga yuvadan düştüyse çevrede kedi varsa zarar verebilir. Yavru kargayı bulduğunuzda çevrede başka karga varsa mutlaka onu bekliyorlardır. Çünkü aileye çok düşkünler. Mesela bize bir karga tedaviye geldiğinde karşı çatılarda mutlaka kargalar dolaşıyor. Kargayı tedavi edip gönderdiğimizde onlar da uzaklaşıyor. Kargalardan kuduz bulaşmaz. Biz genelde yavrulara peynir ve yumurta sarısını püre haline getirip veriyoruz bazen de kedi veya köpek mamasını ıslatıp veririz. Kalsiyumdan zengin peynir ve yoğurt da verilebilir.”
