Harika çocuk büyüdü

Funda Duru, zekası üzerine tezler yazılmış bir dahi olan Yalın Alpay'la konuştu

Giriş: 04.11.2014 - 15:55 Güncelleme: 04.11.2014 - 16:03

FUNDA DURU

HABERTURK.COM

REKLAM advertisement1

2,5 yaşında kendi kendine okumayı öğrenen bir dahi 34 yaşında neler yapıyor diye merak ettim ve başladık konuşmaya.

Şu sıralar Siyaset doktorası yapıyor, 30 kişinin yapacağı işi tek başına yapıyor (yaptığı işin Türkçe bir tanımı yok aşağıda biraz açıklamaya çalıştık.)

Kendine zamanı da kalıyor ve de herkes gibi günde 7-8 saat uyuyor.

Bir de yazdığı 4 adet kitabı var. Beşincisi de Ocak ayında yayınlanacak.

Çocukluğundan bu yana "Harika Çocuk" başlıklı haberleri yapılıyor.

Peki, dahi olmak, çevresindeki çoğu kişiden açığı kapatılamaz oranda farklı olmak herkesin düşündüğü kadar "Harika" bir şey mi?

İnsan kendi farkındalığını yaratamıyor çünkü bir ölçüt yok, kendimi normal zannediyordum. Ölçüt diğer kişilerin davranışıyla belirleniyor. Zeka kendisini ilk anda dışarı açmaz, gizlidir. Annem ve babamdan dinlediğim kadarıyla 2,5 yaşında gazete ve kitap okumaya başlamışım. Ben o süreçleri tam hatırlamıyorum.

Üstün zihinsel yetenekte zihinde bilgi hazırda bulunmaz fakat dışarıdan aldığı bilgileri çok katmanlı ve yaratıcı bir şekilde yeniden işleme yeteneği bulunur. Bu anlamda çok kaliteli bir işletim sistemi vardır fakat bilgileri dışarıdan yüklemek gerekir. Yani dahiliğin işlerlik kazanabilmesi için mutlaka çabalamak ve dışarıdan veri toplamak gerekir.

29 yaşına kadar "Ben dahiyim, benim bir görevim olmalı. Neden hala dünyaca ünlü değilim?" gibi şeyler düşünüyordum ve anlamlı bir hayat arıyordum. 29 yaşımda anlam aramaktan vazgeçtim. Çoğu insan "Dahi her şeyi yapar" diye düşünür, ancak dahinin bir şey yapılabilmesi için sürekli olarak kendi dışındaki nesnelerle ve kavramlarla ilişki kurması gerekir. Toplumdaki dahilik anlayışı biraz gerçek dışı.

Mükemmel bir ailem var. Rahat bıraktılar ve "Ne istersen yap" dediler. Algıları yüksek, entelektüel bir aileye sahibim.

Babam yazar, annem şu an çalışmıyor ve birikimlerinin tadını çıkarıyor. Babam İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü mezunu ve 3 kitabı var. Bu yüzden evimizde çok geniş bir kütüphane vardı. Ben her evi öyle zannederdim. Tek çocuktum ve evde tek televizyon vardı ve benim odamda değildi. Sıkılıyordum ve kütüphane ilgimi çekmeye başladı. Babamın kütüphanesi, tek çocuk olmam ve evde tek televizyonun olması beni okumaya yönlendirdi.

İnanmayacaksın; ama 5 yaşındaydım.

İlk başta Dostoyevski, Tolstoy gibi Rus klasikleri okuyordum. Sonra Jack London’a geçtim, Martin Eden'ı 4-5 kez okudum. Okuyordum, ama bugün kavradığım gibi kavrayamıyordum elbette. İnsanın yaşı büyüdükçe bakış açısı da gelişiyor. Bilgi büyüdükçe, kitaba yüklenen anlamlar değişiyor. Suç ve Ceza benim için cinayet romanıyken, büyüdükçe varoluşsal bir roman oldu. Bir süre sonra romandan koptum ve daha çok kurgu dışı araştırma kitaplarına yöneldim.

Dostoyevski'den Karamazov Kardeşler ve Cinler okuduğum en iyi iki roman, Jean Paul Sartre'ın Varlık ve Hiçlik’i, Nietzsche’nin Ahlakın Soykütüğü Üzerine’si ve Immanuel Kant'ın Pratik Aklın Eleştirisi düşünsel yapımın gelişmesinde önemli yer tuttular diyebilirim.

Türkiye'nin Zenginleşme Projesi: Afrika, Genç Mustafa, Türkiye Ekonomi Tarihi ve Her Şey Ekonomi Değil isimli dört kitap yazdım ve beşincisi bitmek üzere. "Her Şey Ekonomi Değil" ve “Söylemesek Olmazdı” adıyla çıkacak olan beşinci kitabımı Prof. Dr. Emre Alkin ile yazdım. Kitaplarım ekonomi ağırlıklı, olmakla beraber, makalelerim daha çok siyaset bilmi ve tarih üzerine.

Evet. Soyut da yapıyorum, figüratif de yapıyorum. Daha 8 yaşındayken İstanbul’da İstiklal Caddesi’ndeki Yapı Kredi Kültür Merkezi’nde kişisel resim sergim açılmıştı.

İstanbul Üniversitesi'nde İktisat eğitimi aldım. Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü'nde yüksek lisans ve yine İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde doktora yaptım.

İktisata başlarken ne olduğunu tam olarak bilmiyordum. İlginç bir şekilde ekonomiyi çok sevdim ve ekonomi üzerine piyasada çalışmaya başladım. 19 yaşındayken de Ermeni sorunuyla ilgilenmeye başladım. Siyaset Bilimi'nden Prof. Dr. Levent Ürer’in ilgisini çekmeyi başardım ve böylece İktisat bölümü dördüncü sınıf öğrencisiyken, Levent Hoca’nın Siyaset Bilimi bölümündeki öğrencilerine bazı derslerde sunumlar yapmaya başladım. Piyasada ekonomi bilgimle iş yaparken, entelektüel anlamda da tarihle ilgilenmeye başladım. "Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu" üzerine dört yüz sayfalık bir metin yazdım ve bununla Boğaziçi Tarih Bölümü'ne kabul edildim.

İlk mezun olduğumda düşünmüştüm aslında, hocalarımla ilişkim hep iyiydi. Şimdi de birlikte makaleler yazdığım hocalarım var. Piyasaya girdiğimde başarılı olacağımı düşünmüyordum. Kendi yeteneklerimi akademiye yakın buluyordum. Fakat piyasa benim için hızlı bir yükseliş getirdi, kazançlarım ve fikirlerim değişti. Bununla birlikte piyasadaki en aktif dönemim aynı zamanda en çok kitap okuduğum dönemimdi. O zamanlar bir an önce zengin olmayı ve bir daha çalışmamayı, dolayısıyla daha çok kitap okumayı hayal ederdim.

Ben de tam olarak ne istediğimi bilmiyorum açıkçası. 30'lu yaşlarımın ortasındayım. Muhtemelen çoğu kişinin hayal ettiği yerdeyim, ama kendime daha farklı bir hayat çizmeyi de isterdim.

Yurtdışına taşınmış olmayı isterdim.

Kuzey Avrupa bana çok yakın geliyor. Mesafeli ilişkilerin, formal yapıların olduğu yerde daha mutlu oluyorum. Soğuk biri değilim, ama İstanbul'da metroya ne zaman binsem binlerce sorunla karşılaşıyorum. Paris ya da Londra metrosunda aynı sorunlarla karşılaşmıyorum. Burada mesafe yok. O mesafe olmadığı için kent yaşamına adapte olamıyorum. İki ayda bir normal insan olduğumu hissetmek için Avrupa'ya gidiyorum.

Yaptığım işin tam olarak bir tanımı yok. Bildiğimiz mesleklere karşılık gelen bir iş yapmıyorum. İki tane müşterim var. Birisi Amerikan bir finans şirketi, diğeri de en bilinen holdinglerden bir tanesi. Bu ikisine sürekli olarak bir şeyler geliştiriyorum. Geliştirdiğim şeylerin bir iş tanımı yok. Her holdingde olan bir şey değil, aslında sıra dışı bir iş yapıyoruz. 25-30 kişilik bir ekibin yapacağı işi tek başıma yapıyorum ve bu kişilerin çok donanımlı ve koordine olmaları gerekli. İki müşterimde de doğrudan yönetim kurulu başkanıyla çalışıyorum, arada başka yöneticiler yok. Finans, psikoloji, sosyoloji... Birçok şeyi kapsayan bir iş...

Evet. Gizemli bir iş gibi görünse de öyle değil, yalnızca her şirkette bulunan bir pozisyon olmadığı için kendisine ait bir tanımlaması ve kendisini niteleyen bir sözcüğü yok. Bu yüzden tanımlaması da güç...

Bana zaman bile kalıyor. Normal insan gibi 7-8 saat uyuyorum. Neden olmasın ki insanlar ülke yönetiyorlar.

Çok fazla şeyle uğraştığım için kısa dönem hafızam zayıfladı. Bu yüzden 30-40 tane küçük defterim var. Çalıştığım, düşündüğüm konuları onlara not alıyorum. 2-3 günde bir defterleri kontrol ederek devam ediyorum. Çok disiplinliyim, ama kendi içimde disiplini serbest bırakıyorum. %90 severek çalışıyorum. Bazı günler doktora için çalışıyorum bazı günler yazdığım makaleyle ilgili çalışıyorum.

İki yıldır izliyorum. Ondan önce "Ben dahiyim, film izleyerek vakit harcayamam" diye bir düşüncem vardı. 2009'dan sonra "Ben hiç kimseyim, sıradan biriyim" dedikten sonra rahatladım.

Kuramsal bilgim çok birikmişti ve hayata karşı sorgulamalarım sürerken bir gün kendimle hesaplaştım. Paradigmayı yıktığın zaman her şey kolaylaşıyor.

Mahrem alan benim takıntılı olduğum bir konu. İstanbul'da omzuma dokunulmadan, ayağıma basılmadan yürüyemiyorum. Bu yaşam kalitesini çok düşürüyor. İnsanlar dışarıda son derece saygısız ve görgü kurallarından yoksun. Avrupa’da uzun zaman geçirdim. Ekonomileri bizden çok daha kötü durumda olan Sırbistan, Çek Cumhuriyeti, Hırvatistan gibi ülkelerde kişilerin birbirilerine olan saygıları muazzam derecede iyi. Bireyin korunduğu bir topluma sahip değiliz.

Entelektüel postmodernizmi yani edebiyat eleştirisi ve sanatsal bir biçim olarak ortaya çıkan yapısökümü çok beğeniyorum. Fakat postmodernizmin siyasi iz düşümü, entelektüel bir hareketten büyük bir antientelektüelizm çıkardı. Özellikle modernleşmesini tamamlayamamış Türkiye gibi ülkelerde postmodernizm, moderniteyle sorunu olan her siyasi düşünce için entelektüel koruma kalkanı oldu. Bugün Türkiye’nin kuruluş felsefesinde modernizmin ürettiği kurgu, onun her bakımdan tam bir karşıtı ile dengelenmeye çalışılıyor ve modernizmin kurulması aşamasında çatılan kurgu ile gerçekleştirilen zorlama, tam tersinden fakat benzer yöntemlerle yineleniyor. Bunun nedeni de, modernizm eleştirisi için yola çıkan liberaller ile muhafazakarların yarı yolda fikir ayrılığına düşmelerinden kaynaklanıyor. Modernizmi daha özgür bir bireyin gerçekleşebilmesi için eleştiren liberal kanadın, muhafazakarlarla girdiği koalisyondan, modernizmi daha dindar ve gelenekçi bir toplum baskısıyla bireyi denetlemek adına eleştiren muhafazakarlar tarafından etkisiz hale getirilmesi, Türkiye’deki postmodern hareketi özgürlükçü bir yön yerine, otoriter bir yapıya doğru sürüklüyor.

Bir daha gelmemek isterdim. Hayatın sınırlı olması ve bir gün ölecek olduğumu bilmek beni rahatlatıyor. Albert Camus de: "Hayat hiçbir anlam taşımadığı halde bize sürekli acı yaşatıyor. Sürdürebilir acılar ve sürdürülemez mutluluklar var. Böyle bir hayatta niye yaşamak ister insan ve buna rağmen neden intihar etmez?" diye sorguluyor. Ben de aslında böyle düşünüyorum. Bununla birlikte yaşadığım bugünkü kendi hayatımdan son derece memnunum.