UNESCO'ya göre tehlike altındaki 18 dil

UNESCO bir dilin kaybolmaması için kuşaktan kuşağa aktarılması gerektiğini, ülkelerde azınlık dillerini koruyan ulusal politikaların ve anadilde eğitim sistemlerinin geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Türkiye'deki dil uzmanları ve akademisyenler dillerin yok olmasının nedenlerini sorduk. İşte görüşler...

'Çok ünlü Latince yok olmuş'

Yazar Tahsin YÜCEL

BU bir gerçek diller yok oluyor. Konuşulmuyor. Konuşulmayan o diller de yok oluyor. Bunun çok değişik nedenleri olabilir. Çok ünlü bir dil Latince yok olmuş. Ama başka diller ondan türemiş. Latince konuşulmuyor ama hala üzerinde çalışılan bir dil. Latince hala bugün incelenen konuşulmasa da hala okunan bir dil. Bunun nedeni büyük bir kültürün dili olması. O dilden başka diller türüyor. Latince yüzyıllardır konuşulmuyor. Bir dil konuşulmuyorsa yaşatılması olanaksızdır.

'Topluca yaşamıyorlar ise o dil biter'

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurulu Eski Başkanı Prof. Reşat GENÇ:

O dili konuşan insanların topluca bir arada bulunma imkanları yoksa bu dil kaybolur gider. Etilerin, Sümerlerin, Asurluluarın ya da eski Mısırlıların dilleri artık konuşulmuyor olmasının da sebebi budur. Halk biter, dil biter.

'İnsanlar kendi dillerinde eğitim almıyor'

Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Furkan HAMİT:

TÜRKİYE'de en fazla Türkçe'ye önem verildiği, bunun dışında en fazla yabancı dil İngilizce, Almanca ya da Fransızca'ya önem verildiği içindir. Bu durum eskiden beri uygulanan devlet politikasından kaynaklanıyor. Oysa insanların kendi dillerinde eğitim almaları mümkün olsa, en azından aile üyeleri, arkadaşları ve çevreleriyle o dilleri yaşatmalarını sağlar.

'Ermenice'nin gereksiz olduğu düşünülüyor'

Pangaltı Ermeni Lisesi Müdürü Karekin BARSAMYAN

AKINTIYA kürek çekiyoruz biz. Çünkü en büyük tehlikemiz yeni nesil velilerin bunu benimsememeleri, Ermenice karşısındaki duyarsızlıkları dolayısıyla elimiz kolumuz bağlanıyor. Ermenice'nin gereksiz olduğu düşünülüyor, onu öğrenmeye ayrılacak zamanın başka bir şeye aktarmanın daha mantıklı olduğunu düşünüyorlar. Bir kültürün kaybolması söz konusu. Bu konuda gerekli eğitimi veremiyor, ikna edemiyoruz. Öğrencilerin yarısından çoğu da zaten Ermeni okullarında değil.

'Osmanlı'da herkes kendi diliyle eğitim görürdü'

Dil ve Edebiyat Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Üzeyir İLBAK

TÜRKİYE'nin dillerinden ziyade dünya dillerinde de kayıplar oluyor. Her birini kültürel kayıp olarak değerlendirmek lazım. Dünya üzerinde binlerce dil kaybı oldu. Bu dillerin yaşatılması gerekiyor. Bunların yaşatılması için özel bir politika geliştirip, çaba harcamak lazım. Bence doğru bir politika geliştirilebilirse tehlike altında dilleri koruyabiliriz. Osmanlı, toprakları üzerindeki tüm toplulukların kendi dilleriyle eğitim görmelerine izin vermiş bir imparatorluk. Onun mirası niteliğindeki Türkiye Cumhuriyeti'nin de bunu desteklemesi ve geliştirmesi gerektiğini düşünüyorum.