TDK sözlüğü argo dolu
Türk Dil Kurumu sözlüğünde argo kelimelerin doğrudan verilmesi doğru mu?
2011’de güncellenen Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünün internette yer alan “Güncel Türkçe Sözlük” bölümünde kelimelerin anlamının yanında, argo karşılığı da birlikte veriliyor. Örneğin TDK sözlüğünde “hayat kadını” kelimesi yazıldığında karşınıza; “Para karşılığında erkeklerin cinsel zevklerine hizmet eden ve bu işi meslek edinen kadın, fahişe, o..., orta malı, kaldırım çiçeği, kaldırım süpürgesi, kaldırım yosması, sürtük” şeklinde ifadeler çıkıyor. Türkiye’nin önde gelen edebiyatçılarına “Sözlükte argo kelimeler, argo olduğu belirtilmeden gerçek anlamıyla birlikte direkt olarak verilebilir mi?” diye sorduk. İşte görüşler:
Yazar Ayşe KULİN:
‘Argo bu dilin zenginliğidir kullanılabilir’
Argo olmasında bir sakınca yok. Her dilin bir de argosu vardır ve bu dilin zenginliğidir, bunun göstergesidir. Argo konuşulan metinler yazabilirsiniz. Her insan nezaketle konuşmayabilir. Bunu ülkemizden de tahmin edebiliriz. En önemlisi de argoyu kullananların illa ayak takımı olması gerekmiyor.
İnsanlar bir şey anlatırken iki sözlük kullanmaz. Bütün sözlüklerde argoları da yazar ve yazılmalıdır. İyi bir sözlükte kelimelerin bütün karşılıkları yazmalıdır. Bende İngilizce, Fransızca, Türkçe sözlükler var ve hepsinde argo karşılıkları da yazıyor.
Türk Dil Derneği Başkanı Sevgi ÖZEL:
‘Türkçe’nin söz varlığını yerle bir ettiler’
Bir dilin genel sözlüğünde her türlü sözcük yer alır. Sözlük nasıl hazırlanır bunu bilmeyen insanlar daha önce de çıkıp bu konuda eleştiriler yaptı. Sözlükte argo dahil her şey yer alır. Üstelik bazı kelimeleri çocuklar yanlış anlayacak diye bir düzenleme yapılamaz.
Çocuklar için gerekirse ayrı sözlükler de hazırlanabilir. Sonuçta bu genel dilin sözlüğü olduğu için, karşısına kim çıkıyorsa anlamını vermelidir. Ancak burada eleştirilmesi gereken bu değil. Türk Dil Kurumu’nun sözlük yapma yöntemi yanlış. Tamlama ile bileşik sözcüğü karıştırıyor. Sözcük türlerini bilmiyor.
Mesela “toparlayıcı krem, kaldırım süpürgesi” gibi başlıklar mevcut ve bu olamaz. Büyükanne kelimesini kimse ayrı yazmaz, ama girin bakın TDK ayrı verir. Türkçe’nin söz varlığını son 30 yıldır yerle bir ettiler, canına okudular. Asıl eleştirilmesi gereken bu konudur.
Marmara Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Aylin KOÇ:
‘Osmanlı döneminde bile yazılmıştır’
Argo elbette olmalı. Çünkü dilimizin bir parçasıdır. Yıllar önce argo konu başlıklı uluslararası bir sempozyum düzenlemiştik ve bu konuda hayli kapsamlı bir çalışma oldu. Ancak argo denince; küfürlü, ayıp kelimeler ve günlük hayatta kullanılmayacak kelimeler algılanıyor.
Dil bilimciler arasında argo; dilin canlı, sürekli kendini yenileyen bir parçasıdır. Ben de argoda kadın konusunu çalışmıştım. Argo her alandadır, erkeklerin kullandığı, kadınların kullandığı, kahvehanede kullanılanlar yani çok canlı bir dil hazinesidir.
Dilin bir parçası olduğu için kullanılmasında ve sözlüklerde yer almasında bir sakınca yok. Osmanlı döneminde de yazılmıştır. Bu nedenle dilin bir parçası olduğu kabul edilmeli ve hor görülmemelidir.
Yeditepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi Yusuf ÇOTUKSÖKEN:
‘Argosuz dil tatsız tuzsuz yemeğe benzer’
Argo dilin baharatıdır. Argo olmadığı zaman dil tatsız tuzsuz, baharatsız bir yemeğe benzer. Argo sadece küfürlerden, ayıp sözlerden, cinsellikten oluşan deyimleri içeren bir dil değildir. Özel bir dildir. Kendi içersinde çok güzellikleri vardır. Küfürleri ve ayıp sözleri argonun en alt kısımlarına koymak gerekir. Genel bir Türkçe sözlükte ortalama günlük dile girdiği kadarıyla argo sözcüklere yer verilir. Kimse argo sözcükler genel sözlüklerde yer alıyor diye tedirgin olmasın. Bu halkın ürettiği bir iletişim aracıdır ve sözlüklerde yer alması normaldir.
Yazar Ahmet ÜMİT:
‘Argo kesinlikle ayrı verilmelidir’
Ayırt edilmeden kelimelerin argo karşılıklarının verilmesi doğru değil. Çünkü 18 yaş altında olan çocuklar baktıkları zaman kafa karışıklığına neden olabilir. Mümkün olduğu kadar ayrı dosya açarak argo sözlük koymak gerek. Aslında burada şu ayrımı yapmak gerek.
Argo dediğim şey aslında kültürümüzün bir parçası. Argonun da bilinmesi gerekiyor. Bilim olanakları içerisinde değerlendirilmeli. Ancak kesinlikle ayrı dosya olarak verilmelidir.
Yazar Pınar KÜR:
‘Kaldırım süpürgesi ile hayat kadını arasında bir ilişki göremedim’
Eski sözlüklere bakarsanız, önce gerçek anlamı verilir. Detaylı bir şekilde verildikten sonra, parantez içinde argo karşılığı da yer alır. Ancak doğrudan verilmesi doğru değil. Üstelik Türk Dil Kurumu’nun tek problemi bu değil. O kadar çok hatalı kelime var ki. Mesela “bira bardağı” diye başlık açmışlar.
Böyle bir kelime var mı? “Hayat kadını” kelimesinin karşısında “kaldırım süpürgesi” yazması da kabul edilemez. Bırakın bunu böyle bir başlık olması bile hata. “Hayat kadını” bir deyimdir. Hayat ayrı bir anlam, kadın ayrı bir kavramdır. Kaldırım süpürgesi ile hayat kadını arasında en ufak bir ilişki göremedim.
