Şehitliğin üzerine otopark yapıldığı iddiası!
57. Alay şehitliği'nde şok eden tartışma
57. Alay Şehitliği Yenileme Projesi Tarih Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Burhan Sayılır, bazı gazetelerde yer alan şehitliğin üzerine otopark yapıldığı iddiasına ilişkin, ''Şehitlik, şüheda kabristanlığı kavramı, bu otoparkta söz konusu değildir'' dedi.
Sayılır, gazetecilere yaptığı açıklamada, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkında bulunan şehitlikte geçtiğimiz ay başlayan yenileme çalışmalarının, bazı gazetelerde yer alan iddiaların ardından, Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay'ın talimatıyla durdurulduğunu anımsattı.
Otoparkın 2003 yılında yapıldığını ve buranın şehitlik alanı olduğu iddialarının o dönemde de tartışıldığını dile getiren Sayılır, ''Hem savaş kurallarının, hem savaşın genel ortamının gidişatı, hem de bizatihi burada en yoğun muharebelerin yaşanması münasebetiyle, bu bölgede şehitlik olması mümkün değildir. Bir savaş alanı olması nedeniyle siperler vardır. Burası zaten Bomba Sırtıdır'' dedi.
Sadece otoparkın olduğu yer değil, bugünkü sembolik şehitliğin olduğu yer, yukarıya doğru olan alan, aşağıdaki Yüzbaşı Mehmet Şehitliğine kadar uzanan bölgede çok çetin çarpışmaların yaşandığını vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Sayılır, şöyle konuştu:
''Buraların tamamında, bugün arazi içinde değişik doğal nedenlerle kaybolmuş, yıkıntılar, sel, yağmur sularıyla yok olmuş bir çok siper zaten savaş döneminde mevcuttu. Ancak, özellikle haberlerde, 'bu bölgede şehitlik vardı' söylenmesi çok yanlıştır. Bu bölgede şehitlik yoktur. Zaten Şevki Paşa haritasında da görülecektir, arazinin karşı yamaçlarında şehitlik vardır. Hatta orada Kesikdere Şehitliği yapılmıştır. Kesikdere Şehitliği de sembolik bir şehitliktir. Karşı tarafa insanları geçirmek zor olduğu için, yamacın bu tarafına bir sembolik şehitlik yapılmıştır. Eğer 57. Alaydan kuzey bölümüne, ya da kuzey batı bölümüne bakarsanız, karşıda göreceğiniz bütün alan şehitliktir. Arıburnu bölgesindeki çarpışmalarda 57. ve 27. Alaylarda bulunan ve şehit olan askerlerin şehitliğidir.''
''ŞEHİTLİK, ŞÜHEDA KABRİSTANLIĞI BU OTOPARKTA SÖZ KONUSU DEĞİLDİR''
Yrd. Doç. Dr. Burhan Sayılır, gönlünün, bu siperlerin ve bölgedeki savaş alanlarının, savaş arkeolojisiyle ortaya çıkarılmasını istediğini söyledi.
Ancak, şu an durumun bir gerçekliğinin olduğunu ve bölgenin çok yoğun bir ziyaretçi aldığını anlatan Sayılır, şunları kaydetti:
''Bugün otopark kısmında yapılan çalışma, bizim gördüğümüz kadarıyla kalıcı bir çalışma değil. Sadece üst bölüme yüzey kesme taş döşenmesidir. Yine gerektiğinde bu taşlar çok kolay bir şekilde kaldırılabilir. (Burası şehitliktir, araçların tekerleklerinin altında şehitler yatmaktadır) tabiri çok yanlış. Şehit ve şehitlik konusunda çok hassas olan toplulumuzu yanlış bilgilendirme olarak sayılabilir.''
Muharebeler boyunca, bu bölgelerde top mermisi ve makineli tüfekler etkisiyle parçalanmış, cesedi bulunamamış bir çok şehit bulunduğunu açıklayan Sayılır, Gelibolu Yarımadasının tamamında böyle bir durumun söz konusu olduğunu bildirdi.
Yrd. Doç. Dr. Sayılır, sözlerini şöyle sürdürdü:
''Şehit ve zahiyat listelerine baktığımız zaman, kayıp hakkında, 'akıbeti meçhul' şeklinde kayıtlar düşüldüğü görülmektedir. Bu 'akıbeti meçhul'lerin çoğu, arazide cesedi bulunamayan şehitlerimizin kaydıdır. Ancak bizim bahsettiğimiz, şehitlik, şüheda kabristanlığı kavramı bu otoparkta söz konusu değildir. Şüheda kabristanlığı, savaş döneminde istihkam birliklerinin oluşturduğu mezarlıklardır. Bunların yerleri de Şevki Paşa haritasında görülmektedir. Bu nedenle, bu tür açıklamaların, bu konuda çok hassas olduğunu bildiğimiz Türk milletinin içini biraz sızlattığını düşünüyorum. Bu yanlış bir bilgidir. Bu kadar net söylenilmesi, çok doğru değildir.''
57. ALAY ŞEHİTLİĞİ
Kaynaklara göre, Yarbay Mustafa Kemal'in komutasındaki 19. Tümen'e bağlı olan 57. Alay, Mustafa Kemal'in emriyle bu bölgeye gelmiş ve savaş sonuna kadar bu bölgenin savunmasında birçok kahramanlıklar göstermiştir.
Bu kahramanlar için yapılan 57. Alay Şehitliği, 1992 yılında mimar Nejat Dinçel tarafından tasarlanarak inşa edildi. Şehitlik, Kabatepe-Conkbayırı yolu üzerinde, Kılıç Bayırı'nın güney ucunda bulunuyor. Burası aynı zamanda Bomba Sırtı'nın kuzey ucu.
OPET'in ''Tarihe Saygı Projesi'' çerçevesinde yürüttüğü yenileme çalışmaları, geçen ay Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile imzalanan protokolün ardından başladı.
Bu kapsamda şimdiye kadar 57. Alay Anıtı, taşıyıcı taş duvarlarındaki çatlamalardan ve statik açıdan sıkıntıya neden olmasından dolayı yeniden yapılmak üzere yıkıldı. Alan üzerindeki şadırvan ve namazgah yeniden konumlandırılması için kaldırılırken, şehitlik etrafını çevreleyen taş duvarlar da düzenleme çerçevesinde yıkıldı. Şehitlikte bulunan mezar taşı kitabeleri, doğal taşlardan oluşacak yenileriyle değiştirilmek üzere kaldırıldı. Daha önce yapılan otoparktaki birbirine geçme kilitli taşlar yerinden çıkarılarak, yerine kilitli olmayan kesme taşların döşenmesine başlandı.
