Malatya'nın neyi meşhur? Malatya'da ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Hititlerden bugüne uzanan köklü tarihi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren höyükleri ve dünya kuru kayısı ihtiyacının büyük bir kısmını tek başına karşılayan bereketli topraklarıyla Doğu Anadolu'nun en modern ve gelişmiş şehirlerinden birine konuk oluyoruz. İki cumhurbaşkanı çıkarmış olmanın gururunu yaşayan, "Doğu'nun Batısı, Batı'nın Doğusu" olarak nitelendirilen Malatya, sadece bir tarım kenti değil, aynı zamanda kültürel bir kavşak noktasıdır.
Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan bu şehir, Battalgazi'nin destanlarına konu olan kahramanlık hikayeleriyle, Levent Vadisi'nin 65 milyon yıllık jeolojik oluşumlarıyla ve somuncu baba diyarının manevi atmosferiyle ziyaretçilerine çok katmanlı bir deneyim sunar. Ancak Malatya'yı asıl unutulmaz kılan, kayısının binbir halinin yanı sıra, bulgurun sanata dönüştüğü mutfağıdır. Köfte çeşitlerinin sayısını Malatyalılar bile tam olarak bilemez; kiraz yaprağından, analı kızlıya kadar her yemek ayrı bir emek ve lezzet şölenidir. Gezginlerin ve gurmelerin arama motorlarında en sık yanıt aradığı "Malatya'nın neyi meşhur, Malatya'da ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?" soruları, kayısı bahçelerinin arasında başlayan ve tarihin derinliklerine inen bir keşif yolculuğudur.
Malatya, modern şehirleşmesi, geniş caddeleri ve yeşil parklarıyla ziyaretçilerini şaşırtan bir düzenliliğe sahiptir. Ancak şehrin modern yüzünün hemen arkasında, Arslantepe Höyüğü gibi insanlık tarihinin seyrini değiştiren buluşların yapıldığı kadim bir miras yatar. Dünyanın ilk saray yapısının ve kılıçlarının bulunduğu bu topraklar, medeniyetin beşiğidir. Yazın sıcak, kışın ise karlı olan bu coğrafyada, insanların sıcakkanlılığı her mevsim değişmeyen tek şeydir. Bu yazımızda, vegan mutfağının atası sayılan Malatya'nın bulgur yemeklerini, dünyanın en lezzetli kayısılarını, nefes kesen kanyonlarını ve şehre özgü hediyelikleri tüm detaylarıyla ele alıyoruz. Battalgazi'nin izinde, kayısının tadında bir gezi için okumaya devam edin...
MALATYA'DA NE YENİR?
Malatya mutfağı, "bulgur" (yöresel adıyla yarma/simit) üzerine kurulu, inanılmaz zenginlikte bir vegan ve vejetaryen dostu mutfaktır. Şehirde 70'ten fazla köfte çeşidi olduğu söylenir. Bunların en meşhuru ve Malatya'nın imzası sayılanı "Kiraz Yaprağı Köftesi"dir (Sarması). Kiraz ağacının taze yapraklarına ince bulgur hamurunun sarılması, üzerine bol soğanlı ve erik ekşili yoğurt sosunun dökülmesiyle yapılan bu yemek, mayhoş tadıyla damak çatlatır.
Bir diğer başyapıt "Analı Kızlı"dır. İçli köftelerin (ana) ve küçük hamur toplarının (kız) aynı tencerede, nohut ve et suyuyla pişmesiyle hazırlanan bu yemek, tam bir lezzet şölenidir. "Gırık" (Sulu Köfte), "Nahna Köftesi" (Lahana sarması şeklinde) ve "Sıkma Köfte" de sofraların vazgeçilmezlerindendir. Kayısının başkenti olan Malatya'da, kayısı sadece tatlı olarak değil, yemeklerde de kullanılır. "Kayısı Kebabı" veya "Kayısı Yahni", kuzu eti ve kuru kayısının (gün kurusu) birleşimiyle yapılan, Osmanlı saray mutfağını andıran tatlı-tuzlu bir lezzettir. Fırın yemeklerinden "Kağıt Kebabı", yağlı kağıtta uzun süre pişirilen kuzu etiyle yapılır ve lokum gibidir. Tatlı olarak ise "Kayısı Tatlısı", kaymak veya cevizle doldurularak sunulur. Ayrıca "Yassı Kadayıf" da Malatya'da çok sevilir.
MALATYA’DA NERESİ GEZİLİR?
Malatya gezisinin en önemli durağı, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan "Arslantepe Höyüğü"dür. M.Ö. 5000'li yıllara dayanan geçmişiyle, aristokrasinin doğduğu ve ilk devlet şeklinin ortaya çıktığı yer olarak kabul edilir. Kerpiç saray kalıntılarını, duvar resimlerini ve dünyanın en eski kılıçlarını (kopyalarını) burada görebilir, tarihin sıfır noktasına dokunabilirsiniz.
Doğa tutkunları için "Levent Vadisi", Amerika'daki Büyük Kanyon'u aratmayan bir jeolojik harikadır. 65 milyon yıl önce oluşan bu vadideki sarp kayalıklar, mağaralar ve kanyon manzarası nefes kesicidir. Vadide bulunan cam seyir terasına çıkarak, ayaklarınızın altındaki yüzlerce metrelik boşluğa bakmak adrenalin dolu bir deneyimdir. Şehrin eski yerleşim yeri olan "Eski Malatya" (Battalgazi), tarihi yapılarıyla ünlüdür. Selçuklu mimarisinin şaheseri "Ulu Camii", çini mozaikleri ve ahşap işçiliğiyle görülmeye değerdir. "Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı", tarihte ticaretin kalbinin attığı, bugün ise kültürel etkinliklerin yapıldığı devasa bir yapıdır. "Kanlı Kümbet" ve sur kalıntıları da Battalgazi turunun parçasıdır. "Günpınar Şelalesi", Darende ilçesinde bulunan ve 40 metreden dökülen sularıyla serinlemek isteyenlerin uğrak noktasıdır. Darende demişken, manevi huzur arayanlar için "Somuncu Baba Külliyesi" ve Tohma Kanyonu mutlaka görülmelidir. Kanyonun içindeki yürüyüş yolu ve doğal havuz (Kudret Havuzu), hem göze hem de bedene şifadır. Şehir merkezindeki "Malatya Müzesi" ve "Atatürk Evi Müzesi" de tarih meraklılarını bekler.
MALATYA'DA YAPILACAKLAR VE ALINACAKLAR LİSTESİ
Malatya seyahatinizi tam anlamıyla yaşamak ve dönüşte sevdiklerinize en güzel hediyeleri götürmek için aşağıdaki listeyi rehber edinebilirsiniz.
Malatya, toprağının bereketi, insanının misafirperverliği ve tarihin derinliğiyle ziyaretçilerini kucaklayan, Doğu'nun parlayan yıldızıdır. Buradan ayrılırken damağınızda kayısının tadı, ruhunuzda ise Battalgazi'nin destansı havası kalacaktır.
