Yolculuk sırasında mide bulanıyorsa sorun midenizde değil, beyninizde olabilir. Araba tutması olarak bilinen bu durum, beynin hareketi yanlış yorumlamasıyla ortaya çıkıyor.
Arabaya biner binmez başlayan baş dönmesi, mide bulantısı ve hatta kusma isteği… Özellikle çocuklarda ama yetişkinlerde de sıkça görülen bu durum, basit bir “hassasiyet” meselesi değil. Bilim dünyası, araba tutmasını (taşıt tutması) beynin algı sistemleri arasındaki bir çatışma olarak açıklıyor. Peki bu çatışma tam olarak neden oluyor?
İnsan beyni, vücudun hareket edip etmediğini anlamak için üç ana kaynaktan bilgi alır:
Gözler (görsel sistem)
İç kulak (denge sistemi – vestibüler sistem)
Kaslar ve eklemler (propriyoseptif sistem)
Normalde bu üç sistem uyum içinde çalışır. Ancak araba yolculuğunda bu uyum bozulur.
Gözleriniz sabit bir koltuğu ya da telefonu görür → “Hareketsizim” mesajı
İç kulak aracın hızlanmasını, yavaşlamasını, virajları algılar → “Hareket halindeyim” mesajı
Beyin bu çelişkiyi anlamlandıramaz ve alarm durumuna geçer.
Herkes arabada mide bulantısı yaşamaz. Bunun birkaç nedeni var:
- 2–12 yaş arası çocuklarda çok daha yaygındır
- Denge sistemi henüz tam olgunlaşmamıştır
- Ailesinde taşıt tutması olanlarda risk daha yüksektir
- Hamilelik
- Regl dönemi
Bu dönemlerde denge sistemi daha hassas çalışır
Beyin zaten tetikteyse bulantı daha kolay başlar
Arabada kitap okumak ya da telefona bakmak, mide bulantısını en çok tetikleyen davranışlardan biridir.
- Gözler tamamen sabit bir noktaya odaklanır
- İç kulak ise sürekli hareket algılar
- Beyin için çelişki maksimum seviyeye çıkar
Bu yüzden camdan dışarı, özellikle ufuk çizgisine bakmak, beyni sakinleştirir.
İlginç bir detay: Aracı kullanan kişilerde mide bulantısı çok daha nadir görülür.
- Beyin hareketi önceden tahmin eder
- Viraj, fren, hızlanma sürpriz olmaz
- Kontrol duygusu algısal uyumu artırır
Yani beyin, “Ne olacağını biliyorum” dediğinde panik yapmaz.
- Arka koltukta oturmak
- Kapalı, havasız araçlar
- Keskin virajlı yollar
- Ani hızlanma ve frenler
- Aç ya da aşırı tok olmak
Bu faktörler beyin-karın ilişkisini daha da hassas hale getirir.
Hayır. Araba tutması bir hastalık değildir.
- Çok sık ve şiddetliyse
- Baş ağrısı, işitme kaybı eşlik ediyorsa
- Günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa
Bu durumlar iç kulakla ilgili başka sorunların habercisi olabilir.
Görsel Kaynak: istockphoto - shutterstock
