Adıyaman'ın neyi meşhur? Adıyaman'da ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Güneşin doğuşunun ve batışının dünyada en etkileyici izlendiği yerlerden biri olan, tanrıların tahtı olarak anılan devasa heykellerin gölgesinde binlerce yıllık bir gizemi saklayan, medeniyetlerin kesişim noktasındaki kadim bir şehirden bahsedeceğiz. Fırat Nehri'nin bereketli sularıyla hayat bulan, Kommagene Krallığı'nın görkemli mirasını bağrında taşıyan ve çiğ köftenin ana vatanı olarak bilinen Adıyaman, sadece bir turizm destinasyonu değil, aynı zamanda bir açık hava müzesidir.
Tarih boyunca Hititlerden Perslere, Romalılardan Osmanlılara kadar pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan bu topraklar, her taşında ayrı bir efsaneyi fısıldar. Özellikle Nemrut Dağı'nın zirvesindeki o büyüleyici atmosfer, insanı zamanın ötesine götüren mistik bir deneyim sunar. Ancak Adıyaman'ı sadece Nemrut ile sınırlamak, bu zengin kültüre haksızlık olur. Yöresel mutfağının damak çatlatan lezzetleri, el sanatlarının inceliği ve insanının misafirperverliği ile keşfedilmeyi bekleyen daha pek çok hazinesi vardır.
Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kendine has dokusunu, Akdeniz ikliminin yumuşaklığıyla harmanlayan özel bir coğrafyadır. Şehre adım attığınız andan itibaren sizi saran o tarihi doku, modern yaşamın karmaşasından uzaklaşıp köklerinize dönmenizi sağlar. Bir yanda binlerce yıllık Cendere Köprüsü'nün sağlamlığına hayran kalırken, diğer yanda Oturakçı Pazarı'nda bakırcıların ritmik çekiç sesleri arasında kaybolursunuz. Tütünün en kalitelisinin yetiştiği, üzümün en tatlısının kurutulduğu bu topraklarda, gastronomi de başlı başına bir sanat dalıdır. Acının en tatlı halini sunan çiğ köftesinden, dillere destan tavasına kadar her öğün ayrı bir şölendir.
ADIYAMAN'DA NE YENİR?
Adıyaman denince akla ilk gelen lezzet, hiç şüphesiz çiğ köftedir. Ancak burada yiyeceğiniz çiğ köfte, büyükşehirlerdeki zincir marketlerde satılanlara benzemez. Etli veya etsiz olarak hazırlanan, özel baharat karışımları (isot, sumak vb.) ve nar ekşisi ile yoğrulan bu lezzet, Adıyamanlı ustaların elinde bir sanat eserine dönüşür. Tavana yapıştırıldığında düşmeyecek kıvama gelene kadar yoğrulması, işin ustalığını gösterir. Yanında bol yeşillik ve ayranla sunulan çiğ köfte, sadece bir atıştırmalık değil, ana öğün gücündedir.
Ancak Adıyaman mutfağı sadece çiğ köfteden ibaret değildir. "Adıyaman Tavası" veya yöresel adıyla "Besni Tavası", et, patlıcan, biber, domates ve sarımsağın fırın tepsisinde buluştuğu, odun ateşinde pişerek lokum gibi olduğu muazzam bir ana yemektir. Özellikle kalabalık sofraların vazgeçilmezidir. Bir diğer yöresel lezzet olan "Meyir Çorbası", yoğurt, dövme, nohut ve patlıcanla yapılan, hem besleyici hem de serinletici bir çorbadır.
Hamur işi sevenler için "Hıtap", içli köftenin fırınlanmış hali gibidir; ince hamurun içine etli veya otlu harç konularak yapılır ve odun ateşinde pişirilir. "Kavurmalı Hıtap" ise damaklarda iz bırakır. Tatlı olarak ise "Şillik Tatlısı" (veya Şıllık), krep hamurunun arasına ceviz serpilip üzerine şerbet dökülmesiyle yapılan, hafif ama etkileyici bir tatlıdır. Ayrıca "Burma Tatlısı" ve "Tene Helvası" da denenmesi gereken lezzetler arasındadır. Yaz aylarında ise buz gibi "Meyan Kökü Şerbeti", Adıyaman sokaklarında serinlemenin en doğal yoludur.
NERESİ GEZİLİR?
Adıyaman gezesinin olmazsa olmazı, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Nemrut Dağı'dır. Kahta ilçesi sınırlarında bulunan ve 2150 metre yükseklikteki bu dağ, Kommagene Kralı I. Antiochos'un tanrılara ve atalarına minnetini göstermek için yaptırdığı devasa heykellere ve tümülüslere ev sahipliği yapar. Zeus, Apollon, Herakles gibi tanrıların ve kralın heykellerinin bulunduğu zirvede, güneşin doğuşunu veya batışını izlemek, hayatınızda görebileceğiniz en büyüleyici manzaralardan biridir. O anki renk cümbüşü ve heykellerin sessiz tanıklığı, insana tarifsiz duygular yaşatır.
Nemrut rotası üzerinde yer alan "Arsemia Antik Kenti", Kommagene'nin yazlık başkenti olarak bilinir ve buradaki devasa kabartmalar ile kitabeler görülmeye değerdir. Hemen yakınındaki "Cendere Köprüsü", Roma İmparatoru Septimius Severus tarafından yaptırılan ve 1900 yıldır ayakta duran, harç kullanılmadan inşa edilmiş muazzam bir mühendislik harikasıdır. Köprünün altından akan Cendere Çayı'nın serinliğinde mola vermek, geziye ayrı bir keyif katar.
Bir diğer önemli durak, kadınlar anıt mezarı olarak bilinen "Karakuş Tümülüsü"dür. Sütun üzerindeki kartal heykeliyle dikkat çeken bu yapı, Kommagene krallarının eşleri ve kızları için yapılmıştır. Şehir merkezine yakın konumdaki "Perre Antik Kenti" (Pirin), kayalara oyulmuş yüzlerce mezar odası ve mozaikleriyle etkileyicidir. Buradaki nekropol alanı, Roma döneminin ihtişamını gözler önüne serer. Ayrıca şehir merkezindeki Adıyaman Müzesi, bölgeden çıkarılan arkeolojik eserleri görmek için ideal bir duraktır.
Doğa severler için "Gölbaşı Gölleri" ve Fırat Nehri üzerinde tekne turu yapma imkanı da mevcuttur. Atatürk Barajı'nın oluşturduğu göl manzarası, bozkırın ortasında bir vaha gibidir.
ADIYAMAN'DA YAPILACAKLAR VE ALINACAKLAR LİSTESİ
Adıyaman seyahatinizi unutulmaz kılmak ve dönerken sevdiklerinize bu kültürü taşımak için yapmanız gerekenleri ve alışveriş önerilerini aşağıda sıraladık.
İşte Adıyaman gezi rehberi:
Adıyaman, her köşesinde farklı bir hikaye, her tabağında ayrı bir lezzet barındıran, güneşin ve tarihin şehridir. Buradan ayrılırken hem fotoğraf makineniz hem de ruhunuz eşsiz anılarla dolu olacaktır.
