İran ile ABD, son bir ayda artan tansiyon ve bu hafta değişen planların ardından Tahran'ın nükleer programı başta olmak üzere müzakereler için bugün Umman'da bir araya gelecek.
İki ülke, Haziran ayında İsrail'in İran'a karşı başlattığı 12 günlük çatışmaların ardından yapılan görüşmelerin bitmesinden aylar sonra, Umman'da buluşacak. Söz konusu çatışmalar sırasında ABD, İran'ın nükleer tesislerini bombaladı. İsrail'in saldırıları ise İran'ın hava savunma sistemlerini büyük ölçüde etkisiz hale getirdi ve balistik füze cephaneliğini hedef aldı.
İran'da 2025 sonunda başlayan protestoların ardından ABD Başkanı Donald Trump, rejimin protestocuları hedef alması halinde İran'a saldıracaklarını söylemişti. Bu süreçte ABD, İran'a olası bir müdahale için hazırlığa başladı. USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve diğer savaş gemilerinin yanı sıra daha fazla savaş uçağını bölgede konuşlandırdı.
Haziran 2025'ten sonra ilk görüşme olacak
ABD'li ve İranlı yetkililer, İran ile İsrail arasında Haziran 2025'te meydana gelen ve 12 gün süren çatışmaların ardından ilk kez bir araya gelecek.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 2 Şubat'ta yaptığı açıklamada, İran'ın diplomasiye hazır olduğunu belirterek, "Ancak diplomasi, baskı, yıldırma ve güç kullanımıyla bağdaşmaz. Sonuçlarının yakında ortaya çıkmasını umuyoruz." demişti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Trump'ın müzakere teklifine yanıt verilmesi yönündeki talepleri dikkate aldıklarını belirterek, müzakerelerin başlaması için Arakçi'ye talimat verdiğini bildirmişti.
Öte yandan bugün Umman'da gerçekleşecek görüşmelerin kapsamı, niteliği ve kimlerin katılacağı netlik kazanmadı.
İran devlet haber ajansı IRNA'ya göre Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi gece saatlerinde çok sayıda İranlı diplomatla birlikte ülkeye ulaştı. Görüşmeler öncesinde Hamaney'in üst düzey danışmanlarından biri de destek mesajı verdi.
Ali Şemhani, X hesabından yaptığı paylaşımda Arakçi için, "En üst karar alma ve askeri istihbarat düzeylerinde yetkin, stratejik ve güvenilir bir müzakereci" ifadelerini kullandı.
ABD tarafında ise görüşmelere, Trump'ın yakın dostu ve ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un liderlik etmesi bekleniyor. Witkoff'un Orta Doğu turu boyunca yanında bulunan Trump'ın damadı Jared Kushner'in de görüşmelere katılması bekleniyor.
Al Jazeera'nın haberine göre ikili, dün gece Abu Dabi'den Katar'a geçerek burada yetkililerle görüşmeler yaptı.
NÜKLEER PROGRAM MASADA
İran'ın görüşmelerde hangi şartları kabul etmeye hazır olduğu belirsizliğini koruyor. Tahran, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı olacağını ifade etti. Ancak Al Jazeera'ya göre Mısır, Türkiye ve Katar'dan diplomatlar, İran’a şu unsurları içeren bir öneri sundu: üç yıl boyunca uranyum zenginleştirmenin durdurulması, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına gönderilmesi ve "balistik füzelerin ilk kullanımının taahhüt edilmemesi".
ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise anlamlı bir anlaşma için tüm bu başlıkların masada olması gerektiğini söyledi.
Rubio, Çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, "Görüşmelerin gerçekten anlamlı bir sonuca ulaşması için balistik füze kapasitesi, bölgedeki terör örgütlerine verdikleri destek, nükleer program ve kendi halklarına yönelik muamele gibi konuları içermesi gerekiyor. Bu insanlarla bir anlaşmaya varılıp varılamayacağından emin değilim, ama bunu deneyeceğiz." dedi.
