- AFP

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bugün yemin ederek yeni dönemine resmen başlıyor. Erdoğan'ın Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki (TBMM) törenin ardından akşam yeni kabineyi açıklaması bekleniyor.

Böylece, 24 Haziran cumhurbaşkanı ve genel seçimlerinin ardından resmen ve tamamen yürürlüğe giren başkanlık sistemi de işlemeye başlayacak.

Bu anlamda, bugün Türkiye açısından da tarihi bir gün olma niteliği taşıyor.

Yeni kabine listesi Erdoğan tarafından açıklanacak. Başbakanlık makamı ve Bakanlar Kurulu yapısı da böylece tarihe karışmış olacak.

Yeni sistem kapsamında kabine üyeleri arasında milletvekillerinin de olması halinde, vekillikleri düşecek. Yürütmenin başı olan cumhurbaşkanı hem hükümet hem de devlet başkanı sıfatını taşıyacak.

Yeni kabine ve sistemle ilgili merak edilenleri 5 başlıkta derledik:

- Getty Images

Kabinede kaç kişi yer alacak?

Erdoğan, bugün bakanların yanı sıra cumhurbaşkanı yardımcılarını da açıklayacak.

Yapılan anayasal düzenlemeler kapsamında, cumhurbaşkanı yardımcıları için herhangi bir kriter belirtilmediği gibi, sayısı konusunda da herhangi bir sınırlama bulunmuyor.

Kulislerde, son Başbakan Binali Yıldırım'ın başkan yardımcılığı için adı geçiyordu. Ancak Yıldırım'ın Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından TBMM başkanlığına aday gösterilmesinin ardından bu ihtimal de ortadan kalktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, seçim öncesinde yaptığı açıklamalarda bakan sayısının önemli ölçüde azaltılarak 16'ya düşürüleceğini söylemişti.

Ancak hangi bakanlıkların kaldırılacağı ise henüz bilinmiyor.

Kabinede kimlerin yer alması bekleniyor?

Dün akşam saatlerinden bu yana sosyal medyada kabine listesi olduğu iddia edilen bir metin dolaşıyor.

Bu listede gerçeklik payı olup olmadığı bilinmiyor. Bu listede, 3 cumhurbaşkanı yardımcısı ve 16 da bakan yer alıyor. Aynı listede iki bakanlığın karşısında isim olmadığı da görülüyor.

Yeni sistemde de özellikle dışişleri, içişleri ve savunma bakanlıklarına kimler getirileceği yakından takip edilirken, piyasanın gözü ekonominin teslim edileceği isimde.

Özellikle de, Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek'in yeni kabinede yer alıp almayacağını merak ediliyor.

- AFP

Yeni sistemde kabine nasıl işleyecek?

Başbakanlık makamının kaldırılmasıyla birlikte yürütmenin başı da cumhurbaşkanı olacak. Böylece cumhurbaşkanı hem devlet hem de hükümet başkanı sıfatını taşımaya başlayacak.

Dahasu, eski sistemde Bakanlar Kurulu'nda olan yürütmenin ve bakanların yetkilerinin çok büyük bir kısmı cumhurbaşkanına aktarılıyor.

Geçen hafta içerisinde çıkartılan 477 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürütülükteki kanun ve KHK'ların yürütme maddelerinde Bakanlar Kurulu ve bakanlara yapılan atıfların cumhurbaşkanına yapılmış sayılacağı düzenlemesi getirildi.

Yeni KHK ile 1924 yılından 1960'a kadar çıkarılmış bazı kanunlarda yer alan "İcra Vekilleri Heyeti" ifadesi ile 1963-2017 yıllarındaki bazı kanunlarda geçen "Bakanlar Kurulu" ve "başbakanlık" ibareleri, "cumhurbaşkanı" ve "cumhurbaşkanlığı" olarak değiştirildi.

Büyükelçi, genelkurmay başkanı ve vali gibi üst düzey makamlar ile düzenleyici ve denetleyici kurumların başına yapılacak atamalarda cumhurbaşkanı tarafından yapılacak. Bu atamalar daha önce Bakanlar Kurulu tarafından yapılıyordu.

TBMM üyesi olan bir kişinin bakan atanması halinde milletvekilliği de düşecek.

Ayrıca kurulacak hükümetin TBMM'den güvenoyu alma zorunluluğu da yeni düzenlemeler de yer almıyor.

Böylece, Bakanlar Kurulu, Erdoğan tarafından yeni kabinenin açıklanmasının ardından göreve başlayacak.

İlk kabine toplantısının ise Cuma günü Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda yapılması bekleniyor.

Kabineyi kim denetleyecek?

Yapılan anayasa değişikliğiyle birlikte TBMM'nin görev ve yetkileri arasından; "Bakanlar Kurulu'nu ve bakanları denetlemek", "Bakanlar Kurulu'na belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek" ve "bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşüp kabul etmek" çıkartıldı.

Bu düzenleme, TBMM'nin artık anayasal araçlar üzerinden yürütmeyi denetleme yetkisinin kalmadığı anlamına geliyor.

Bununla birlikte TBMM; meclis araştırması, genel görüşme, soruşturma ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanacak.

Yazılı soru önergeleri bakanlar ve cumhurbaşkanı yardımcılarına sunulabilecek. Bu da TBMM'nin cumhurbaşkanına yazılı soru veremeyeceği anlamına geliyor.

Milletvekillerinin sözlü soru önergesi ve gensoru verme hakkı da yeni sistemde kaldırılan düzenlemeler arasında yer alıyor.

- EPA

Kararname çıkarma yetkisi kime veriliyor?

Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) yerine yeni sistemde cumhurbaşkanlığı kararnameleri getiriliyor.

Temel hak, kişi hak ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler konularında cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacak. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ancak ekonomik, sosyal ve kültürel hakları kapsayacak.

TBMM'nin bir cumhurbaşkanlığı kararnamesine aykırılık taşıyan bir kanun çıkarması halinde, kanun geçerli olacak.

Ancak partili cumhurbaşkanını uygulamasının yürütme ile yasama arasındaki ayrılığı azaltacağı eleştirileri yapılıyor. Hükümet ise bakanların kanun tasarısı sunma yetkilerinin kaldırılmasının kuvvetler ayrılığını güçlendirdiğini savunuyor.

Kanun ile cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında yetki karmaşası çıkması halinde Anayasa Mahkemesi'nin vereceği karar belirleyici olacak.

Burada da benzer bir şekilde partili cumhurbaşkanının doğrudan ya da dolaylı olarak 15 Anayasa Mahkemesi'nin 13'ünün belirlenmesinde etkili olabileceği ifade ediliyor.


  • Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde TBMM: Yetkileri ve görevleri ne olacak?
  • Cumhurbaşkanlığı sistemi ne getiriyor?
  • 24 Haziran seçimi: Cumhurbaşkanlığı sistemini ve yapılan değişiklikleri ne kadar biliyorsunuz?
  • Seçim 2018: Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ilk lideri Erdoğan
  • 24 Haziran seçimlerine damga vuran parti: MHP
  • BBCTürkçe 2018 Seçim Dosyası

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!(0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!