Gökhan Şen
Gökhan Şen 02.11.2021 - 07:46 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
Tartışalım: Cari dengeyi yöneterek enflasyon düşer mi?
0:00 / 0:00
Tartışalım: Cari dengeyi yöneterek enflasyon düşer mi?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 28 Ekim’de Yılın son Enflasyon Raporunu tanıttı.

Önce kısaca rapordan bahsedelim. Ardından Başkan’ın yaptığı soru & cevap kısmındaki vurgulara kısaca değinelim. Son olarak da eldeki bilgiler ile sağlamasını yapalım tüm bunların.

*

Rapora göre enflasyondaki yükseliş sürecek.

TCMB bu yüzden yeniden kendi tahminlerini güncelledi.

Enerji fiyatlarındaki artış, gıda fiyatlarının yüksek seyri ve ithalat fiyatlarındaki görünüm Banka’yı bu yola itti.

Yeni tahminlere göre enflasyon görünümümüz şu şekilde gerçekleşecek.

Tercümesini yapalım.

Enflasyon 20’lere dayanacak ve gelecek yıl sonuna kadar da orada kalacak. Ancak 2022’nin ikinci yarısı itibariyle çözülme başlayacak ve fiyatlardaki artış hızı güç kaybedecek.

Böylece gelecek yıl sonunda TÜFE %11,8’e inmiş olacak.

Soru & Cevap kısmından anladığımız kadarıyla bunun sebebi iki türlü.

Öncelikle arızi olarak gördüğümüz küresel enflasyonist baskılar geride kaldıkça enflasyon düşecek. Ardından da cari dengenin iyileşmesi ile önce kurdaki baskı hafifleyecek, peşi sıra enflasyonu aşağı çekecek.

Anlatılan plan bu.

TCMB’nin yegane hedefi olan %5’lik TÜFE ise orada duruyor. Değişiklik yok. Cari dengenin hedeflenmesi sadece buraya ulaşmak için kullanılacak bir araç. Sayın Başkan’ın ifadesi bu yönde.

*

Her şeyden önce TÜFE, çekirdek hedeflenmesi, cari denge ile hedefin tutturulması gibi devamlı olarak ara hedefler konması bence kafa karışıklığı yaratıyor. Hedefin de devamlı uzağında gezdiğimiz için bu karışıklık daha da artıyor. Bu da kendini öngörülebilirlik eksikliği olarak dayatıyor.

Bir başka konu hedeflerin ulaşılabilirliği. Cari dengeyi tartışabiliriz ancak TÜFE hedefi çok uzakta kaldı.

Gelecek yıl sonu tahmini bile 4 puan yukarı kaymış. Az değil. Zaten hedef 5’ken aslında büyük bir mesele bu. Diğer sorunsa yukarıdaki grafikten de görüldüğü üzere 5 hedefi tahmin ufkunda yok bile.

Herhangi bir merkez bankasının en büyük aksiyonu kendi hedefini öngörü ufkunda tutturamayacağını anladığı zaman başlar. Bugün Fed’e, çok uluslu ECB’ye de attıkları cesur ve sıra dışı adımları attıran budur: Hedefini yakalayabileceğini tahmin edememek.

Diğer konu elbette bu tip önemli değişikliklerin iletişimidir. Önceden bazı çalışmalar yapılmalı, bunlar kamuoyu ile paylaşılmalı, tartışılmalı ve sindirilmelidir. Ardından eğer öne sürülen fikir kabul görüyorsa hayata geçmelidir. Aksi, atılan adımların altının dolu olmadığı endişesi yarattığı için baştan zemini de sağlam olmuyor.

Cari dengenin değişken ve devamlı bir akım olduğu da hatırımıza getirerek devam edelim. Devamlı bir cari denge iyileşmesinin yolunu para politikası ile nasıl sağlarız? Bunun cevabını bilmiyoruz. Ya da bir kez cari dengenin eşit ya da pozitif olmasının kur üstünde kesin olumlu sonucu olur mu?

Bakın, şu grafik 2018 yılına ait. 2019 yılında ülkenin cari fazlaya koştuğu görülüyor. Cari açık hızla kapanıyor. Hakikaten de ülke 2019’da cari fazla veriyor. Piyasanın önden fiyatlaması lazım.

Olan ise şöyle:

Gelişen ülkeler kümesinde reel politika faizi eksi olan ülkemizin kuru en büyük değersizleşmeyi görüyor. 2019’da değer kazanmıştır diyorsanız, o yıl da Liramız reel olarak değer yitiriyor. Nominal olarak da %13 civarı TL değer kaybediyor.

Bu bakımdan, TL’nin cari dengeye vereceği tepki bilinemez.

Kaldı ki TL üstünden cari denge hesabı yapmak da mümkün değil. Zaten Sayın Başkan da bunun mümkün olmadığını söyledi.

Kredi faizlerini indirerek uzun vadeli kredi faizlerini indirmenin mümkün olmadığı da aşikar. Neden böyle?

Çünkü uzun vadeli TL imkanı pek seyrek. Bankalar bunu swap kanalıyla yaratıyorlar. O kanalın fiyatını da ülke riski ve enflasyon belirliyor. Bu bakımdan yatırımlar artsın -> cari denge üretimle kapansın gibi bir matematik varsa onun yolu da faizlerden pek geçmiyor.

Hatta ironik bir biçimde faizler son yılların en yükseğinde gezmesine rağmen yatırımlar son 10 yılın en yükseğine çıkmış durumda ülkemizde!

Toparlamak gerekirse, yeni politikanın ana hatları sarih bir biçimde ortaya konmuş değildir. Politika anlaşılamadığı için de yatırımcı tercihleri, kredi politikaları ve tasarruf sahiplerinin davranışları yüksek enflasyon ortamının süreceği senaryoya göre şekillenmeye devam ediyor. Beklenti kanalının ve gerçekleşmelerin MB mesajlarına yakınlaşmaması bizatihi politikanın başarısız olması riskini artıran unsurlardır.

Bir çözüm bulunması elzemdir.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!